• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن معارف > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
معارف (بازدید: 2127)
يکشنبه 14/12/1390 - 13:31 -0 تشکر 437801
اخلاق در صحیفه سجادیه

با سلام

در این تاپیک قصد داریم به دعای مکارم الاخلاق امام سجاد علیه السلام در صحیفه سجادیه نگاهی بیندازیم و از توضیحات سرکار خانم بروجردی مدیر موسسه علمیه علی بن موسی الرضا استفاده کنیم.

همراه ما باشید. 

 

 

 

 

 

 

خدا در همین نزدیکی است
يکشنبه 14/12/1390 - 13:38 - 0 تشکر 437803

چنانچه امام سجاد در دعای بیستم مکارم الاخلاق می-فرمایند « وَ هَبْ لِی مَعَالِیَ‏ الْأَخْلَاقِ‏، وَ اعْصِمْنِی مِنَ الْفَخْرِ» خدایا به من امور اخلاقی و متعالی را هبه کن و از آفت این هدیه دور بدار. یكی از آفت‌‌های امور اخلاقیِ متعالی ، فخر فروشی است.

یعنی انسان به جهت اخلاقیات مثبت خود به دیگران افتخار کند و خود را تافته جدا بافته بداند قبل از تبیین مسئله فوق بهتر است به معنی اخلاق اشاره­ایی داشته باشیم :

اخلاق ملکه­ایی است که در انسان حاصل شده و بواسطه آن ملکه با سهولت و بدون تامل و فکر، آن خُلق از انسان صادر می­شود مثلا اگر فردی به سعه صدر متخلق است یعنی انبساط خاطر دارد و پستی و بلندیها و فراز و فرودهای زندگی ، تغییرات خاصی در ارتباط با دیگران در او ایجاد نمی­کند . البته این سعه صدری که از فرد ظاهر می­شود امر سختی نیست یعنی لازم نیست با نفس خود مبارزه کند و ترفند های خاصی را به کار گیرد تا از او سعه صدر ظهور کند بلکه این امر با سهولت و بدون مشقت انجام می­شود گرچه انسان برای دریافت خلقیات متعالی هر زحمتی را هم متحمل شود ، جا دارد (یعنی زحمت بکشد که خلقیات مثبت را بدون تکلف و سختی و با راحتی از خود بروز دهد )

بعضی تصور می­کنند اگر شاکله­ای بر مبنای خُلق نامناسب شکل گرفته دیگر قابلیت اصلاح و تغییر را ندارد در حالیکه امام سجاد(ع) پاسخ این تصور می­فرمایند .« اللَّهُمَّ لَا تَدَعْ خَصْلَةً تُعَابُ‏ مِنِّی إِلَّا أَصْلَحْتَهَا، وَ لَا عَائِبَةً أُوَنَّبُ بِهَا إِلَّا حَسَّنْتَهَا، وَ لَا أُكْرُومَةً فِیَّ نَاقِصَةً إِلَّا أَتْمَمْتَهَا»

1- خدایا مرا در خلق و خویی که مردم آنرا زشت می­دانند ، وامگذار مگر آنکه آنرا اصلاح نمایی (توفیقم دهی که به زشتی آن پی برده و مرتکب نشوم ).

2- همچنین مرا به خلق و خوی زشتی که بوسیله آن سرزنش شوم وامگذار جز آنکه آنرا نیکوگردانی (توفیقم دهی که از کیفر آن آگاه شد، خود را برهانم).

3- در خوی پسندیده­ای که در من ناتمام و ناقص است وامگذار مگر آنکه آنرا کامل کنی .

در توضیح فراز فوق مثالی می­زنیم : می­گویند فلانی خیلی خوب است ولی متاسفانه طمّاع است و یا تندخو است در واقع گر چه فلانی از موقعیت اجتماعی خوبی برخوردار است اما خصلتهایی هم دارد که نزد مردم معیوب محسوب می­شود لذا از خدای سبحان اصلاح ونیکو شدن و کامل گردیدن خلقیات حَسن را تقاضا می­کند .

پس نتیجه می­گیریم که برای رهایی از اخلاق نامناسب:

اولا به حضرت حق پناهنده شویم یعنی از یادگیری علم اخلاق به تنهایی کاری برنمی­آید بلکه طلب اعانت و استعاذه به حق در اولویت است

دوماً کسی که مایل است امور اخلاقی مناسب در او شکل بگیرد حتی به یک خُلق ناپسند هم رضایت نمی­دهد و از خداوند می­خواهد که به طور کامل وارد وادی حسن خلق شود زیرا یک خلق نامناسب هم رویش و زایش دارد و فضای اطراف خود را آلوده می­کند

سوما اینکه به ناپسندی اخلاق خود واقف باشیم و مُصلح کلیه خصال نامطلوب را خدایی بدانیم که قدرت مرتفع کردن آنرا درهر سنی و زمانی و مکانی دارد

چهارماً اینکه صفات ناپسند را بر خود حسن ندانیم مثلا هتاکی و پرده ­دری را بر خود بپسندم آن را نشانه توانایی و شجاعت بدانیم و یا بخل و ترك انفاق را برخود بپسندیم چون آن را آینده نگری می­دانیم . در این صورت عیوب ما مرتفع نمی­شود به دلیل اینکه در صدد توجیه آن بر آمده‌ایم .

پنجم اینکه فعل مجهول آمده یعنی مهم نیست چه کسی عیوب ما را بر می­شمارد ، دشمن است یا دوست. مهم این است که این خصلت ناپسند با ساختار انسانیت ما سازگار نیست و عقل سلیم آنرا معیوب می­داند و باید اصلاح شود.

ششم اینکه گاهی یک ویژگی و اخلاق ناپسند در زندگی و اجتماع عادی جلوه می­کند مثلا در جامعه­ای دروغ می­گویند یا تندخویی در زندگی یک روال عادی محسوب می­شود و یا در محیطی همه بی­نظم هستند ، در این صورت موارد فوق برای ما هم قبحی نداشته و عیب محسوب نشود . اما امام سجاد می­فرمایند هر نوع ضد ارزشی که از ما صادر می­شود ، باید در محضر حق مرتفع گردد و لو دیگران خواستار بقای عیبشان باشند و یا حتی عیب آنها حسن جلوه کند.


خدا در همین نزدیکی است
يکشنبه 14/12/1390 - 13:41 - 0 تشکر 437805

امام سجاد(ع) در فرازی از دعا به مسئله اصلاح اشاره می­کنند (لَا تَدَعْ خَصْلَةً تُعَابُ‏ مِنِّی إِلَّا أَصْلَحْتَهَا) اصلاح در مقابل افساد به معنی غیر نافع بودن است.
چنانچه ملاصدرا می‌فرماید چیزی كه فاسد شد و غیر قابل مصرف گردید، غیر نافع نیز می‌شود. مثل شیری که فاسد می­گردیده ، وزن و رنگش تغییر نمی­کند اما به دلیل تغییر طعمش قابل استفاده نخواهد بود . خلق نامناسب هم در شعاع وجودی فرد محبوس نمی­شود بلکه در فضای متفاوت تشعشعات خاص نیز خواهد داشت و آستانه ضرر رسانی آن به دیگران محدود نیست چنانچه در مورد صفات مثبت نیز چنین است مثل شمعی که نورانیتش برای اطرافیان مفید و موثر است .

خدا در همین نزدیکی است
يکشنبه 14/12/1390 - 13:44 - 0 تشکر 437806

حضرت زین العابدین در قسمتی دیگر از دعا می­فرمایند « وَ لَا عَائِبَةً أُوَنَّبُ بِهَا إِلَّا حَسَّنْتَهَا» خدایا عیوبی که مورد عتاب و سرزنش دیگران است اصلاح بفرما و مرا با آن رها مکن .

در این فراز علاوه بر اینکه خواهان اصلاح عیوب خود هستیم طالب تبدیل آن به حسنات نیز می­باشیم زیرا خدای سبحان «مبدل السیئات بالحسنات»1 است و طبق آیه صریح قرآن می­فرماید اگر کسی توبه کند همه سیئات او تبدیل به حسنات می­شود. پس اگر چنین اصلاحاتی در ما صورت بگیرد علاوه بر اینکه مورد سرزنش سایرین قرار نخواهیم گرفت، از ما ستایش و مدح و ثنا هم به عمل می­آید مهم این است که بتوانیم عیوب را در خود شناسایی کنیم چون خصلة و عائبه نکره آمده یعنی عیوب ناشناخته­ای در ماهست که باید در یک فضای نورانی و بواسطه عنایت حضرات معصومین به آن پی ببریم .

در تبیین قضیه فوق باید بگوییم كه خدای سبحان اجازه ذلیل شدن را به مؤمن نداده است و چون وجود عیب باعث سرزنش و ذلت مؤمن می‌شود، حتماً باید به رفع آن اقدام كند و به ضد آن متخلق شود

مثل اینكه تنها از خدا نخواهیم تنگ نظری ما را مرتفع كند بلكه تقاضا كنیم تنگ نظری را تبدیل به بلند نظری بنماید. و این افق دید، ما را به مرحله‌ایی از سیر و سلوك می‌رساند كه حتی از حضرت حق حور و غلمان و بهشت نخواهیم بلكه مشتاق رضا و لقای او باشیم.

خدا در همین نزدیکی است
يکشنبه 14/12/1390 - 13:51 - 0 تشکر 437808

در قسمتی دیگر از دعا می‌فرمایند:‌» وَ لَا أُكْرُومَةً فِیَّ نَاقِصَةً إِلَّا أَتْمَمْتَهَا»
گاهی از اوقات متوجه می‌شویم كه به لطف حضرت حق عیوب اخلاقی رسمی و چشمگیری نداریم كه مورد عتاب سایرین قرار گیریم اما در كرامات اخلاقی ناقص و بهترین نمره را هم دریافت نكرده‌ایم و ممتاز محسوب نمی‌شویم. در این صورت نیز به خدای سبحان پناهنده شده و برای رفع این نقصان دعا می‌كنیم و خواهان به اوج رسیدن كمالات اخلاقی در خود می‌شویم.
وقتی امام سجاد كه در رأس قله اخلاق است باز هم طالب اتممتها است، بطریق اولی ما نیز باید طالب ریشه كن شدن تمام عیوبی كه در لایه‌های پنهان شخصیتی ما وجود دارد و تبدیل آن به كمال حسنات ، باشیم.

خدا در همین نزدیکی است
يکشنبه 14/12/1390 - 16:31 - 0 تشکر 437964

سلام
ممنون از مطالب مفیدتون
منتظر ادامه اش هستم

گاهي به آسمان خيالم عبور کن

شعر مرا نيم نگاهي مرور کن

دل مرده ام،قبول . . .!

تو اما مسيحا باش،

يک جمعه هم زيارت اهل قبور کن.

دوشنبه 15/12/1390 - 18:25 - 0 تشکر 438316

به نام خدا
عرض سلام ودرود
وتشکر از حضرتعالی
به حقیقت انس با ادعیه ومعارف اهل بیت علیهم السلام دارو و درمان بشر امروزی است
بشری که در دنیای مادی غفلت تماما او را گرفته
خدایا ما را به حقیقت معارف اهل بیت راهنمایی بفرما
به حق صلوات بر محمد وآل محمد
اللهم صل علی محمد وآل محمد وعجل فرجهم

   

مدیر انجمن حوزه علمیه 

تماس بامن:

forum:www.mahdiyavar.mihanbb.com

e-mail:ya_lasaratelhosain@yahoo.com


 

چهارشنبه 17/12/1390 - 11:39 - 0 تشکر 438884

مممنون از آذر گرامی و جناب ولایت که همراهی نمودید
__________

امام سجاد (ع) در قسمتهای دیگر از دعای مكارم الاخلاق در تكمیل فراز فوق می‌فرمایند:

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ حَلِّنِی بِحِلْیَةِ الصَّالِحِینَ، وَ أَلْبِسْنِی زِینَةَ الْمُتَّقِینَ، فِی بَسْطِ الْعَدْلِ، وَ كَظْمِ الغَیْظِ، وَ إِطْفَاءِ النَّائِرَةِ،»

بار خدایا ، به محمد و آل او درود فرست و مرا به زینت صالحین و شایستگان [ انجام حقوق خدا و مردم]‌ آراسته فرما و زیور پرهیزكاران [‌عمل بواجبات و ترك محرمات]‌ را به من بپوشان ، با [‌توفیق برای ]‌گستردن عدل و داد [‌تا از افراط و تفریط در حق دوری گیزینیم ]‌ و فرونشاندن خشم و خاموش كردن آتش دشمنی [‌اختلاف بین مردم]‌ موفقم بگردان.

*****

در توضیح فراز فوق عرض می‌كنم كه ممكن است انسان دارای علومی ‌باشد كه آن را به اهلش ارائه دهد و سایرین متوجه علم او نشوند اما در مورد اخلاق چنین نیست و اصولاً خلق قابل كتمان و مستوریت نمی‌باشد بلكه مانیتوری دارد كه به نمایش گذاشته می‌شود.

خُلق مثبت مثل زینت فرد كه قابل پنهان كردن نیست، دیده می‌شود و چنانچه حضرت به «حِلْیَةِ » یعنی زینت اشاره فرموده‌اند زیرا زینت ، انسان را چشمگیر می‌كند و از طرفی تعبیر لباس و پوشاندن را آورده‌اند زیرا هم میزان جلوه‌گری لباس با زینت بیشتر است. و هم لباس سر تا پای انسان را می‌پوشاند كه كنایه از این است كه ما نباید بعضی از اعضاء‌ و جوارح خود را مزین به خلق حسن كنیم بلكه باید سراسر وجود ما حلیه صالحین را داشته باشد.

تا مصداق زیارت امین الله قرار گیریم كه فرمودند: « مَحْبُوبَةً فِی أَرْضِكَ وَ سَمَائِكَ » كسی محبوب زمینیان و آسمانیان است كه سعی می‌كند اگر زبانش شیرین و حسن است گوشش نیز منكرات را نشنود و قدمش هم در جهت امور فاسد حركتی نداشته باشد. و یا اگر سخی و جواد است ، از تند خویی و خشم هم بپرهیزد.

ممكن است تقاضای محبوبیت در نزد مردم و یا عدم سرزنش آنان ، شبهه شرك و نداشتن اخلاص و حركت غیر الهی را فراهم آورد كه جواب می‌دهیم :

ما از محبوبیت و چشمگیری نزد مردم بعنوان ابزاری در جهت امر به معروف و نهی از منكر استفاده می‌كنیم زیرا اگر متخلق به خصوصیت ضد اخلاقی باشیم قطعاً‌ نهی از منكر ما هم در كسی اثر گذار نخواهد بود پس ما برای بندگی در محضر حق و خدمات درست و خالصانه نیازمند اخلاقی هستیم كه صالح و كامل و مشتمل بر تمام اعضاء و جوارح ما باشد و چون قابل كتمان نیست، بعنوان ابزاری در جهت اجرای اوامر حق كاربرد داشته باشد.


خدا در همین نزدیکی است
چهارشنبه 17/12/1390 - 11:45 - 0 تشکر 438897

در بحث امروز برای روشن شدن جایگاه بعضی از خلقیات حسن، به ضد اخلاقها و خلقیات قبیح هم می‌پردازیم : «  وَ أَغْنِنِی وَ أَوْسِعْ عَلَیَّ فِی رِزْقِكَ، وَ لَا تَفْتِنِّی بِالنَّظَرِ، وَ أَعِزَّنِی وَ لَا تَبْتَلِیَنِّی بِالْكِبْرِ، وَ عَبِّدْنِی لَكَ وَ لَا تُفْسِدْ عِبَادَتِی بِالْعُجْب‏»

بارخدایا مرا از دیگران بی‌نیاز فرما و روزیت را برمن گشایش ده و به نگاه كردن [‌چشم براه بودن برای رسیدن روزی یا به نگاه كردن كالای دنیا كه در دست مردم است ]‌ گرفتارم مفرما و عزیز و گرامی بودنم را در تكبر [‌ افراط در عزت ]‌ امتحان مكن و مرا برای بندگی خود رام ساز و عبادتم را به عجب و خودپسندی تباه مگردان.

********

در توضیح فراز فوق عرض می‌كنم كه صفت غنا یك امر كاملاً اخلاقی است و كسی كه خود را بی‌نیاز از خلق بداند به یكی از خلقیات متعالی راه یافته است اما خطر و آفت این قطع تعلق و قطع طمع از خلق ، طغیان در نعمت است.

یعنی ابتدا نعماتی كه به او عرضه شده مشمول زحمات و تلاش خود بیند و لطف و عنایت حق را نادیده انگارد، سپس بواسطه این غنی و قطع تعلق ، روابط محترمانه‌اش را با مردم كاهش دهد و با آنان از سر تحقیر برخورد كند،  در این صورت چاره آن است كه از خدا بخواهیم اگر این عدم احتیاج ما به دیگران منجر به روابط ناسالم می‌شود ما را به گونه‌ای قرار دهد كه در عین غنای عاطفی و مالی و توانی و آبرویی... ارتباطات ما هم توأم با اكرام و احترام و ادب باشد.

خدا در همین نزدیکی است
چهارشنبه 17/12/1390 - 11:52 - 0 تشکر 438907

معنایی كه برای فراز فوق عرض كردیم در صورتی است كه عبارت  « بالَبطَر » باشد اما اگر در بعضی از نسخ « بالنظر » باشد معنی چنین است كه :

1-خدایا مرا غنی كن تا در اوج غنا بازهم چشم انتظار مال و عاطفه و مقام... سایرین نباشم زیرا گروهی در عین حال كه خدای سبحان آنها را بی‌نیاز از خلق كرده ولی باز حسرت دارایی و تحصیلات و توانمندی ... سایرین را می‌خورند، پس از خدا بخواهیم در اوج بی‌نیازی نگاهم را هم از زندگی دیگران بردارم.

2-معنی دیگر اینكه خدایا مرا غنی كن تا چشم انتظار نعمت بعدی تو نباشم یعنی همین نعمتی را كه در حال حاضر دارم قدر بدانم و به چشمم بیاید و نگاهم را به جهات دیگر برنگردانم و از موجودی فعلی لذت ببرم.

*****************************************

پس اگر هم به ما امر شده كه خواهان ازدیاد نعمت باشید یعنی از خدا بخواهید هر زمان كه صلاح می‌داند نعمتی را در زندگی ما زیاد كند گر چه نعمات فعلی ما هم فوق العاده است، كما اینكه در دعای بعد از زیارت علی بن موسی الرضا (ع) بیان می‌كنیم كه نعمات فعلی‌ام بسیار زیاد است و فعلاً از موجودیم كمال بهره را می‌برم اما اگر صلاح میدانی نعمات دیگر را هم بر من فرود آور.

***************************************

پس نگاه و چشم‌داشت به زندگی دیگران اختلالات فراوانی در عملكرد و خلقیات فرد ایجاد می‌كند.

قران می‌فرماید: « وَ لا تَمُدَّنَّ عَیْنَیْكَ إِلى‏ ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَیاةِ الدُّنْیا لِنَفْتِنَهُمْ فیهِ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَیْرٌ وَ أَبْقى‏ »[1]

نگاهت را به چیزهایی ادامه نده كه مُتعه و لذت موقت است. بسیاری از این امور دنیوی كه موقتاً در اختیار گروهی قرار دادیم به جهت آزمایش آنهاست كه شاید از آن موفق بیرون نیایند اما روزیهای معنوی كه از طرف خداوند به شما اعطا می‌شود مثل نماز اول وقت ، توفیق زیارت و یا كسب علم بسیار بهتر و باقی‌تر است و با روزیهای مادی قابل مقایسه نیست.

[1]سوره مباركه طه آیه 131

خدا در همین نزدیکی است
چهارشنبه 17/12/1390 - 21:48 - 0 تشکر 439135

heaven_h گرامی
از اینكه باعث شدین صحبفه سجادیه بار دیگر در انجمن مورد توجه قرار بگیره ممنونم....
خدا خیرتون بده

هزار دشمنم ار مي كنند قصد هلاك  گرم تو دوستي از دشمنان ندارم باك

حافظ عليه الرحمه

امضا: نيري

برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.