• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
تعلیم و تربیت (بازدید: 2061)
سه شنبه 7/9/1391 - 23:26 -0 تشکر 576472
اصول و روش های تربیتی

منبع:http://www.rasekhoon.net/article/show-51872.aspx


در پژوهش حاضر با روش تحلیل اسنادی، مبانی، اصول و روش های تربیت از منظر پیامبر اکرم(ص) مورد بررسی قرار گرفته است. جامعه ی آماری، کلیه ی احادیث و روایات موجود در منابع معتبر منسوب به آن حضرت بوده اند. بنابراین، نمونه گیری انجام نشده است. ابزار پژوهش، فهرست وارسی بوده که روایی صوری آن به وسیله ی تأمین نظریات صاحب نظران و پایایی آن نیز طی محاسبه ی ضریب همبستگی داده های حاصل از تحلیل اولیه با تحلیل مجزای دیگر برابربا 87 بوده است. داده های حاصل از تحلیل اسنادی، مورد تجزیه و تحلیل کیفی قرار گرفته و در نهایت، شش مبنای تربیتی، شانزده اصل تربیتی به علاوه ی سی و هشت روش تربیتی مربوط به آنها به دست آمدند.

سه شنبه 7/9/1391 - 23:28 - 0 تشکر 576473

پیامبر اکرم(ص) وجود عینی قرآن کریم است که با رفتار و گفتار خود، آیات الهی را به منصه ی ظهور رسانده است. لذا سنت نبوی، هم سنگ قرآن عظیم، اولین بنا در بنیان رفیع فرهنگ و نظام تربیت اسلامی به شمار می رود. خداوند در سوره ی احزاب، پیامبر اسلام(ص) را به عنوان الگوی مناسبی برای انسان ها معرفی کرده است: «لَقَد كانَ لَكُم فی رسُول اللّه أُسوَه حَسَنه...» (احزاب،21)؛ و این معرفی "در واقع بیان بزرگ ترین تفاوت مکتب انبیا و غیر آن است، چرا که مکتب انبیا از خصوصیت عملی بودن و توجه به عینیت داشتن برخوردار است" (دلشاد تهرانی،1372 ،17). همچنین برانگیخته شدن وی به پیامبری از سوی خداوند، دلیلی برای هدایت انسان ها بود، چرا که قاعده ی لطف پروردگار بر این امر حکم می کرده است. به نص صریح قرآن، اگر تربیت الهی پروردگار توسط مربیان برگزیده صورت نمی گرفت، هدایت آنها میسر نمی شد و آنها در گمراهی و ضلالت باقی می ماندند: «هُوَ الّذی بَعثَ فی اْلأمِّیِّینَ رَسُولاً مِنهُم یَتلُوا عَلیهِم آیاته وَ یُزَكّیهِم وَ یُعَلِّمُهُمُ الكِتابَ وَ الحِكمَه وَ إن كانُوا مِن قَبلُ لَفی ضَلالٍ مُبینٍ» (جمعه، 2). طبق این آیه ی شریفه، تزکیه و تقوا و تعلیم کتاب و حکمت از اهداف بعثت انبیا به شمار می رود (نصری،1376). تربیت پیامبر اسلام(ص) بود که در عصر جاهلیت از انسان هایی که قرن ها از تمدن و فرهنگ دور بودند زاهدان ودلاورانی ساخت که پس از گذشت نیم قرن از طلوع اسلام، فرمانروای نیمی از جهان شدند(الصفار، 1383).
بنابراین چنانچه مبانی و اصول تربیت از آموزه های والای پیامبر اکرم(ص) به درستی تحلیل و تبیین شود، می تواند به عنوان مناسب ترین نمونه برای عملکردهای تربیتی جامعه ی اسلامی ما تلقی گردد. با دقت و تأمل در احادیث و روایات بسیاری که از سیره و سنت نبوی به دست ما رسیده است، می توان به استخراج مبانی و اصول مناسبی برای تربیت اقدام نمود.
هر چند با نگاهی به احادیث وروایات منسوب به آن حضرت، تعریف مشخصی برای تربیت یافت نمی شود، لیکن با توجه به مجموعه ی آموزه های آن حضرت می توان تربیت را این گونه تعریف کرد: به ظهور رساندن استعدادهای کمالی انسان با توجه به فطرت الهی وی و در جهت مسیری که خداوند از طریق آیاتش در اختیار وی قرار داده است.

سه شنبه 7/9/1391 - 23:31 - 0 تشکر 576474


تربیت از دیدگاه هر مکتب با توجه به نگاهش به انسان و جهان، مبانی، اصول و روش های خاصی پیدا می کند. به طور کلی «مبانی تربیت از موقع آدمی و امکانات و محدودیت هایش و نیز از ضرورت هایی که حیاتش همواره تحت تأثیر آنهاست بحث می کند» (شکوهی، 1378، 61)، و منظور از اصول تربیت «مفاهیم و نظریه ها و قواعد نسبتا کلی است که در بیشتر موارد صادق است و باید راهنمای مربیان، معلمان، مدیران، اولیای فرهنگ و والدین دانش آموزان در کلیه ی اعمال تربیتی باشد» (شریعتمداری،1364 ،11)، یا به بیانی دیگر «مقصود از اصل قاعده ی عامه ای است که می توان آن را به منزله ی دستورالعملی کلی در نظر گرفت و از آن به عنوان راهنمای عمل در تدابیر تربیتی استفاده کرد»(باقری، 1374، 64)
متأسفانه با وجود اهمیت بسیار زیاد دیدگاه های تربیتی پیامبر اکرم(ص)، به جز معدود تحقیقاتی که به ذکر آراء تربیتی آن حضرت در کنار معصومین دیگر پرداخته بودند، هیچ تحقیق و پژوهش مستقلی در این زمینه یافت نگردید. صفار (ترجمه ی انصاری، 1383) در فصلی از کتاب به توضیح مختصر سیره ی تربیتی آن حضرت پرداخته است. حسینی زاده (1383) در جلد اول و چهارم مجموعه ی «سیره تربیتی پیامبر(ص) و اهل بیت علیهم السلام به ذکر دیدگاه های تربیتی معصومین(علیهم السلام)، از جمله پیامبر اکرم(ص)، به ترتیب در خصوص تربیت فرزند و آموزش های دینی پرداخته است. داوودی (1383) نیز در جلد دوم همان مجموعه به ذکر دیدگاه های تربیتی معصومین(علیهم السلام)، ازجمله پیامبر اکرم(ص)، در خصوص تربیت دینی پرداخته است.
لذا پژوهش حاضر با بهره گیری از روش علمی تحلیل اسنادی در کلیه ی متونی که حاوی احادیث و روایات پیامبر(ص) می باشند و با هدف تبیین مبانی و اصول تربیت از دیدگاه پیامبر اکرم(ص)، به استخراج مفاهیمی در جهت هدف کلی مذکور پرداخته و تلاش اندکی بوده است در جهت ترغیب هر چه بیشتر اندیشمندان کشورمان در استفاده از تعالیم نورانی آن حضرت(ص) در امر تربیت.
در مطالعه ی حاضر، سؤال های اساسی ذیل طرح و مورد بررسی قرار گرفته است:
1) مبانی تربیت از دیدگاه پیامبر اکرم(ص) کدامند؟
2) اصول تربیت از دیدگاه پیامبر اکرم(ص) کدامند؟
3) روش های تربیت از دیدگاه پیامبر اکرم(ص) کدامند؟

سه شنبه 7/9/1391 - 23:36 - 0 تشکر 576475


روش پژوهش


روش پژوهش حاضر از نوع تحلیل اسنادی بوده، که طی آن مفاد روایات و احادیث موجود در منابع معتبر منسوب به پیامبر اکرم(ص) مورد تحلیل قرار گرفته است.

جامعه، نمونه و روش نمونه گیری


جامعه ی آماری پژوهش حاضر شامل کلیه ی متون در دسترس مربوط به پیامبر اکرم(ص) بوده است. در این پژوهش به واسطه ی لزوم جامعیت پژوهش، نمونه گیری انجام نشده و کل جامعه ی آماری مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.

ابزار و گردآوری داده ها


در پژوهش حاضر از فرم وارسی باز و بدون پیش سازمان یافتگی، که در آن شش موقعیت برای ثبت آدرس، متن عربی، متن فارسی، ابعاد، ابواب و زمینه ی مصداقی تعبیه شده بود، استفاده شد. واحد تحلیل محتوای مجموعه، جملات، عبارات و مضامین موجود در روایات و احادیث موجود در منابع معتبر منسوب به پیامبر اکرم(ص) بوده است. برای انسجام بخشی به تحلیل های مذکور تعدادی نمونه ی اولیه در زمینه های سه گانه (ابعاد، ابواب و زمینه ی مصداقی) به عنوان الگو تهیه و در طول تحلیل از آنها به عنوان میزان تشخیص، برای تحلیل سه بخش مذکور استفاده شده است. روایی صوری فرم به وسیله ی تأمین نظریات صاحب نظران و پایایی آن نیز، به وسیله ی محاسبه ضریب همبستگی داده های حاصل از تحلیل انجام شده ی اولیه با تحلیل انجام شده توسط متخصص دیگر بررسی شده که نتیجه ی حاصله برابر با 0/87 بوده است.

سه شنبه 7/9/1391 - 23:37 - 0 تشکر 576476


شیوه ی اجرا و مراحل انجام پژوهش


پس از تعیین عبارات میزان برای سه زمینه ی مذکور با استفاده از فرم وارسی به تحلیل محتوای جملات، عبارات و مضامین مربوط به روایات و احادیث موجود در منابع معتبر منسوب به پیامبر اکرم(ص) پرداخته شد. بر این اساس، پس از برخورد با عباراتی در راستای هر یک از سه زمینه ی مذکور (مبانی، اصول و روش های تربیتی) به تفکیک با ذکر شش مورد گفته شده از جمله آدرس، متن عربی، متن فارسی و هر یک از سه زمینه ی متناسب با متن اعم از ابعاد ،ابواب و زمینه در ابزار مذکور درج می گردید.

روش تحلیل داده ها


به منظور تحلیل داده های حاصل از ابزار پژوهش با روش تحلیل اسنادی به تفکیک و طبقه بندی سه زمینه ی مذکور و انعکاس آنها در جداول مرتبط و شرح کیفی هر یک از جداول پرداخته شده است.

یافته های پژوهش


در اینجا به تحلیل سؤال های پژوهش پرداخته خواهد شد.

چهارشنبه 8/9/1391 - 0:3 - 0 تشکر 576477

بررسی سؤال اول پژوهش


1) مبانی تربیت از دیدگاه پیامبر اکرم(ص) کدامند؟
بنابر نتایج تحلیل های انجام شده در خصوص مبانی تربیت از دیدگاه پیامبر(ص) و طبقه بندی به دست آمده از آنها، طی جداول شماره یک تا شش پژوهش، شش مبنای تربیتی از دیدگاه پیامبر اکرم(ص) شناسایی گردید که شامل مبناهایی همچون فطرت، عقلانیت، کرامت، جذبه ی حسن و احسان، نقایص ذاتی انسان و وجود رابط می باشد(شرح این مبانی به همراه جداول مربوطه، با توجه به پیوستگی میان یافته های سوال اول و دوم، در بخش بعد ارائه خواهد شد).

بررسی سؤال دوم و سوم پژوهش


2) اصول تربیت از دیدگاه پیامبر اکرم(ص) کدامند؟
3) روش های تربیت از دیدگاه پیامبر اکرم(ص) کدامند؟
در اینجا با توجه به یافته های سؤال اول، بنابر نتایج مندرج در جداول مربوطه، پس از ذکر هر یک از مبانی تربیتی شش گانه، درباره ی اصول و روش های تربیتی مربوط به آن بحث خواهد شد.

چهارشنبه 8/9/1391 - 0:3 - 0 تشکر 576478


1) مبنای اول: فطرت


در انسان شناسی اسلامی، «فطرت» اشاره به ویژگی هایی دارد که در اصل خلقت و آفرینش انسان همراه وی بوده است و این ویژگی ها زمینه ی گرایش های ایمانی و اخلاقی وی است. آیات قرآنی اشاره به گرایش فطری انسان ها به دین حنیف خداوند دارد: «فَأقِم وَجهَكَ لِلدّینِ حَنیفًا فِطرَتَ اللّه الَّتی فَطَرَ النّاسَ عَلَیها لا تَبدیلَ لِخَلقِ اللّه» (روم ، 30). در حدیثی که امام باقر(ع) از آن حضرت(ص) نقل فرموده اند، پیامبر اکرم(ص) تولد هر مولودی را بر اساس فطرت می دانند و مقصود از آن، معرفت به این مطلب است که خداوند آفریدگار او است(کلینی، بی تا، ج2، 12).

1-1) اصل یک (از مبنای اول ): تذکر


اهمیت این اصل به اندازه ای است که گاه تنها وظیفه ی پیامبر(ص) در قرآن کریم «تذکر» بیان شده است: «فَذَكِّر إنَّما أَنتَ مُذَكِّر» (غاشیه، 21). تذکر به معنای به یاد آوردن، بیان گر آن است که گاه می باید آنچه را که آدمی فراموش کرده است یا امکان فراموشی آن وجود دارد به وی تذکر داد. به زعم دکتر باقری (1374)، تذکر دو گونه است؛ یکی آنکه علم فراموش شده را به یاد می آورد و دیگر آنکه علم فراموش نشده را زنده می کند و بر می انگیزد. پیامبر اکرم(ص) به فرستادگان خود به شهرهای دیگر نیز سفارش می کردند که قیامت و مرگ را برای مردم یادآوری کنند. به عنوان نمونه، به معاذبن جبل، زمانی که وی را به یمن فرستاد توصیه کرد:
«خدا و روز قیامت را به آنان یادآوری کن» (مجلسی، 1403 هـ، ج127، 74).

چهارشنبه 8/9/1391 - 0:4 - 0 تشکر 576479


روش های تربیتی


روش های استنتاج شده در این اصل عبارتند از:

1-1-1) موعظه


موعظه یا پند یکی از روش های دعوت به راه خدا است که در قرآن به پیامبر(ص) توصیه شده است:
«ادْعُ إِی‏ سَبیلِ رَبّكَ بِالحِكمَه وَ المَوعِظَه الحَسَنَه...» (نحل، 125). داودی (1383) معانی دلخواه و اصطلاحی موعظه را این گونه بیان کرده است:
معنای لغوی: منع و بازدارندگی از راه بیم دادن؛
معنای اصطلاحی (1): بازداشتن از معصیت و دعوت به اطاعت؛
معنای اصطلاحی (2): ارشاد و راهنمایی به اطاعت از خدا و دوری از معصیت.
این روش در تربیت هنگامی بیشترین فایده را خواهد داشت که موعظه کننده، خود عامل به وعظش بوده و آن را به شیوه ای نرم و مهرانگیز و حتی الامکان به صورت خصوصی و فردی بیان کند.
در سیره ی پیامبر اکرم(ص) آمده است که «هنگام موعظه شانه های آن حضرت از شدت تأثر حرکت می کرد» (مجلسی، 1403 هـ، ج50، 211).

2-1-1) بیان قصه


تمامی مربیان و مخاطبان یکسان نیستند و برخی را بیان سرگذشت ها و داستان های جذاب اقوام و ملل، که آموزنده هستند، می توان تربیت کرد. بخش عمده ای از آیات قرآن نیز بدین گونه است که البته هدف از آنها عبرت آموزی و تعقل ذکر گردیده است: « لَقَد كانَ فی قَصَصِهِم عِبْرَهٌ ِلأولِی الألباب» (یوسف، 111). این شیوه، خصوصاً برای عوام مردم و همچنین کودکان و نوجوانان، بسیار جذاب و مفید است.
رسول اکرم(ص) در بسیاری از اوقات از این شیوه ی تربیتی به خوبی استفاده می کردند. به عنوان نمونه از ایشان نقل شده است که فرموده اند: «در روز قیامت فرمان می رسد که بنده ای را به جهنم ببرند، پس او را بدان سوی می کشند، اما گروهی از مؤمنان که در دنیا او را می شناختند رو به جانب آفریدگار آورده و می گویند: پروردگارا، این فرد در دنیا ما را به سوی تو دعوت می کرد، شفاعت ما را درباره ی او بپذیر، و خدای مهربان شفاعت آنان را می پذیرد و آن بنده را از عذاب نجات می دهد» (الصفار، 1383، 185 ؛ به نقل از روضه الواعظین).

3-1-1) یادآوری نعمت ها


یادآوری نعمت ها در تمامی زندگی انسان (به شیوه ی فردی یا اجتماعی) نقش مهمی ایفا می کند. بهترین نمونه ی این شیوه، گفت و گوی خداوند با پیامبر(ص) و یادآوری مواهب و نعمت هایی است که خداوند در هنگام سختی های پیامبر(ص) به او عطا کرده بود. این موارد در سوره ی مبارکه ضحی آمده است :«أ لَم یَجِدكَ یَتیمًا فَآوی‏ وَ وَجَدَكَ ضَالاًّ فَهَدی‏» (ضحی، 7-6)

2-1) اصل دو (از مبنای اول ): بندگی خدا


اصولاً خداجویی و خداگرایی از خصوصیات فطری انسان هاست و مربیان نیز باید به این اصل توجه داشته و اطاعت خدا را سرلوحه ی تمامی فعالیت های خویش قرار دهند. رسول خدا(ص) خصیصه ی ممتاز خود را عبودیت می دانست؛ امتیازی که مسلمانان هر چند مرتبه به آن شهادت می دهند. پیامبر اکرم(ص) فرموده اند: «إن الله یحب الشابّ الذی یفنی شبابه فی طاعه الله» (المتقی، 1409 هـ، ج15، 776)؛ یعنی خداوند جوانی را که جوانی خود را در راه اطاعت خدا صرف کند، دوست دارد. تربیت عبادی در سیره ی پیامبر اکرم(ص) عبارت است از آموزش قران، آموزش فرایض دینی، آموزش ذکر و دعا (داوودی، 1383).

چهارشنبه 8/9/1391 - 0:4 - 0 تشکر 576480


روش های تربیتی


روش های استنتاج شده در این اصل عبارتند از:

1-2-1) اهمیت دادن به نماز


نماز نور چشم رسول خدا بود و ایشان تأکید بسیاری بر آن داشتند. نقل کرده اند که جوانی از انصار پشت سر پیامبر(ص) نماز می خواند و در عین حال به اعمال زشت دست می زد؛ در باره ی او با پیامبر(ص) صحبت کردند، آن حضرت فرمود: سرانجام روزی نماز او را باز می دارد (مجلسی، 1403 هـ، ج82، 198). ایشان در اهمیت این امر می فرمودند:«احب الاعمال الی الله الصلاه لوقتها» (کرمی فریدنی، 1384، 38)؛ یعنی، محبوب ترین کارها در پیشگاه خدا، نماز به هنگامه ی آن است.

2-2-1) خشنودی به قضا و حکم خدا


پیامبر اکرم(ص) در این باره فرموده اند: «کسی که به داوری خدا در آفرینش خشنود نمی گردد و به اندازه گیری و نظام بخشی او ایمان نمی آورد، باید خدایی جز خدای یکتا بجوید» (همان، 524)
جدول شماره 1: مبنای تربیتی فطرت و اصول و روش های تربیتی آن از دیدگاه پیامبر(ص)



مبنا



اصل



روش



فطرت



تذکر



موعظه



بیان قصه



یادآوری نعمت ها



بندگی خدا



اهمیت دادن به نماز



خشنودی به قضا و حکم خدا


چهارشنبه 8/9/1391 - 0:5 - 0 تشکر 576481

2) مبنای دوم: عقلانیت


یکی از ویژگی های انسان و بلکه وجه تمایز او با سایر مخلوقات، قوه ی تعقل و اندیشه ورزی اوست و انسانیت انسان با این ملاک به منصه ی ظهور می رسد. می توان گفت که تمام قوای دیگر انسانی نیز به نوعی تحت نفوذ قدرت عقلانی وی قرار دارند. پیامبر اکرم(ص) عقل را به عنوان راهنمای انسان در زندگی معرفی می کند و در بیانی دیگر شرط دینداری را برخورداری از عقل می دانند: «إنما یدرک الخیر کله بالعقل و لا دین لمن لا عقل له» (ابن شعبه حرانی، 1369، 53)؛ یعنی امر خیر به وسیله عقل دریافت می شود و کسی که فاقد عقل است، فاقد دین نیز می باشد.

1-2) اصل یک (از مبنای دوم): تعقل


از آنجا که عقلانیت از خصوصیات و ویژگی های منحصر به فرد انسان است، لذا به کارگیری قوه ی عاقله به عنوان یک اصل تربیتی قابل استنتاج است. در بیان چیستی تعقل بسیار سخن گفته اند.«هر گاه تفکر و تعقل به نحو مترادف به کار روند، مقصود همین تفکر هدایت شده است. پس می توان گفت که هر تعقلی، تفکر است، اما هر تفکری تعقل نیست و از این رو اصل تعقل بیان گر آن است که باید پویش بی وقفه فکر و اندیشه ی آدمی را هدایت کرد» (باقری، 1374، 138).
دکتر شریعتمداری (1373) نیز مراحل فعالیت عقلانی را این چنین بر می شمارد: 1) تشخیص موقعیت؛ 2) مشخص ساختن یا موضوع مسأله؛ 3) جمع آوری اطلاعات؛ 4) تهیه راه حل ها؛ 5) انتخاب بهترین راه حل. پیامبر اکرم(ص) در این مورد اشارات بسیاری دارند. به عنوان نمونه، «اول ما خلق الله العقل» (مجلسی، 1403 هـ، ج1، 97)؛ یعنی، اولین چیزی که خداوند آفرید عقل بود، یا «اصل الانسان لبّه و عقله» (همان، ج1، 82)؛ یعنی، اصل انسان مغز و عقل اوست. از بیان پیامبر(ص) ده خصلت ستوده برای عاقلان آمده است: «حلم و بردباری، عفو و گذشت، تواضع و فروتنی، شتاب به عمل نیک، سخن خیر از روی تدبر و سکوت از شر، پناه بردن به خدا در فتنه ها، نگهداری دست و زبان، اغتنام فضایل، شرم و حیا و پرهیز از حرص و آز» (ابن شعبه حرّانی، 1369، 69).

چهارشنبه 8/9/1391 - 0:6 - 0 تشکر 576482

روش های تربیتی


روش های استنتاج شده درا ین اصل عبارتند از:

2-1-1) پرسش و پاسخ


روایات بسیاری در این خصوص وجود دارد که آن حضرت(ص) با این روش به تربیت یاران و افرادش می پرداختند و آن را بسیار سودمند می دانستند. به عنوان نمونه نقل شده است که روزی پیامبر اکرم(ص) خطاب به یارانشان فرمودند: «می دانید چه کسی مفلس است؟ اصحاب پاسخ دادند: از نظر ما مفلس کسی است که پول و کالایی نداشته باشد. رسول خدا(ص) فرمودند: مفلس کسی است که وارد صحنه ی قیامت شود در حالی که نامه ی عملش پر از نماز و روزه و زکات باشد، اما به برخی از مردم دشنام داده و به بعضی تهمت زده یا مال کسی را غصب کرده و یا کسی را کشته یا کتک زده باشد، و ناچار شود پاداش عبادت هایش را به افرادی که بر آنها ستم وارد کرده ببخشد» (مجلسی، 1403 هـ، ج72، 6)

2-1-2) گفت و گو


گفت و گو همیشه بهترین شیوه برای مبادله ی فکری بین انسان های عاقل محسوب می شود. پیامبر اکرم(ص) نیز از این شیوه برای تربیت دیگران و به تعقل واداشتن آنها استفاده کرده و به گونه ای مسالمت آمیز حتی از گفت و گو با کافران یا مشرکان و بی دینان ابایی نداشتند. نمونه های بسیاری از به کار گیری این شیوه توسط پیامبر اکرم(ص) و سایر معصومین(علیهم السلام) به عناوین مختلف وجود دارد و همیشه برای این امر آماده بودند (مانند مواردی که در کتاب «گفت و گوی تمدن ها در قرآن و حدیث» (محمدی ری شهری، 1379) ذکر شده است) که در اینجا، جهت اختصار، آورده نمی شوند.

3-1-2) ذکر مثل


این روش به علت وجود جذبه های خاص، سادگی بیان و آشنا بودن با مخاطب می تواند توجه افراد را به خود جلب کند. قرآن نیز از مثال های فراوانی برای بیان مطالب خود استفاده کرده است، لیکن تنها عاقلان و عالمان را برای این امر مخاطب قرار می دهد «وَ تِلكَ الأمثالُ نَضرِبُها لِلنّاس وَ ما یَعقِلُها إلاَّ العالِمُون» (عنکبوت، 43).
در سیره ی تربیتی پیامبر اکرم(ص) نیز به عنوان نمونه می توان به «مثال گناهان» اشاره کرد؛ آنجا که ایشان در مسافرتی با یاران خود به سرزمین بی آب و علفی رسیدند و از هر یک از یاران خواستند که هیزم بیاورند. یاران وی که ابتدا تصور نمی کردند هیزم زیادی جمع شود، پس از مدتی مقدار زیادی هیزم جمع آوری کردند. حضرت نیز از چگونگی انباشته شدن گناهان با کنار هم آمدن گناهان کوچک خبر دادند (کلینی، 1409 هـ، ج2، 218).

4-1-2) مبارزه با خرافات و قشریون


اسلام با تأیید حکمت و تفکر منطقی پایه ی خرافات را متزلزل کرده و همیشه با دعوت به اعتدال از هر گونه سطحی نگری نیز منع کرده است. به عنوان نمونه می توان به مبارزه ی پیامبر اکرم(ص) با خرافات شایع شده پس از مرگ فرزندش (ابراهیم) اشاره داشت.

5-1-2) ارزش دادن به علم و علم آموزی


همان طور که می دانیم پیامبر اکرم(ص) کسب علم را برای هر مسلمان واجب (فریضه) تلقی می کردند:«طلب العلم فریضه علی کل مسلم» (کلینی، 1409 هـ، ج1، 35). ایشان قلم دانشمندان را والاتر از خون شهدا دانسته و حتی کسب علم از کافران را نیز صلاح می دانستند. در این مورد روایت مشهوری وجود دارد: «حضرت رسول(ص) وارد مسجد مدینه می شود و دو گروه را مشاهده می کند؛ گروهی به عبادت و گروهی به تعلیم و تعلم اشتغال داشتند. ایشان ضمن ستایش از کار هر دو گروه فرمودند «لکن من برای تعلیم و تعلم فرستاده شده ام» و به طرف دسته ای رفت که به تعلیم و تعلم اشتغال داشتند» (شهید ثانی، 1359، 10).

2-2) اصل دو (از مبنای دوم ): نظم و انضباط


به زعم دلشاد تهرانی (1372، 426)، «نظم، ناشی از همسویی قوای درونی انسان است و مادامی که قوای درونی انسان، همسو و هم جهت نباشند، انسان منظم نمی شود. قوه ی عاقله، قوه ی شهویه، قوه ی غضبیه و قوه ی عملیه باید هسمو شوند تا انسان بتواند در خود نظم ایجاد کند. اگر این قوا با حاکمیت عقل همسو شوند، نظم الهی خواهد بود و اگر با حاکمیت نفس همسو شوند، نظم دنیایی خواهد بود». سیره ی پیامبر اکرم(ص) نیز تنظیم امور و نظام دادن به زندگی انسانی خود بود. عمل به قرآن نظام دهنده ی فرد و جامعه است و نظم شخصی و اجتماعی پیامبر اکرم(ص) حاکی از نفوذ بسیار پر اهمیت این امر در زندگی ایشان است؛ تا آنجا که رسول خدا(ص) برای تمامی وسایل شخصی خود نامی انتخاب کرده بودند و نیز بر صفوف نماز جماعت بسیار تأکید داشتند: «یا ایها الناس اقیموا صفوفکم، و حاذوا بین مناکبکم لئلا یکون بینکم خلل و لا تخالفوا فیخالف الله بین قلوبکم، الا وانی اراکم من خلفی» (حرّ العاملی، 1367، ج5، 472)؛ یعنی ای مردم صف هایتان را منظم کنید و دوش به دوش بایستید تا فاصله و جدایی و خلل میان شما نباشد، و نامرتب نباشید، و گرنه خداوند دل های شما را از یکدیگر دور می گرداند، و من شما را از پشت سر می بینم.

برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.