• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن ادب و هنر > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
ادب و هنر (بازدید: 2624)
يکشنبه 11/1/1387 - 15:44 -0 تشکر 35126
مسجد جامع گرگان

مسجد جامع گرگان ( ثبت آثار ملی به شماره 181 )
مسجد جامع گرگان فعلی ( استرآباد قدیم ) در بازار قدیمی نعلبندان در زمینی به مساحت 1600 مترمربع واقع شده است . مقدسی در سالهای 375 ه . ق می نویسد : " مسجد جامع استرآباد را دیدم كه در بازار شهر واقع شده و نهری از جلوی آن جاری است " .
اگر به نوشته مقدسی استناد كنیم اصل این مسجد بیش از 1100 سال قدمت دارد . بعلاوه مولف كتاب تاریخ جرجان می نویسد : علی بن احمد بوكرد استرآبادی ( فوت 333 ه . ق ) نقل كرده كه محمد بن خالد حنظلی رازی ، كنیه اش ابو عبدالله و لقبش موید بود ، مسجد جامع استرآباد را بنا كرده و خودش اولین كسی بود كه به مردم استرآباد فقه را بازگو می كرد .
اما بنای اصلی و فعلی مسجد متعلق به دوره سلجوقیان است ، از جمله مناره قدیمی آن به سبك معماری دوران سلجوقی ساخته شده است . بعدها بنای مسجد در دوران تیمریان ، صفویان ( شاه عباس اول و شاه عباس دوم ) و افشاریه تعمیرات كلی داشته و از صورت و شكل اصلی خود خارج گردید .
قسمتی از بنای مسجد به سال 1323 ش در زلزله شدید منطقه گرگان تخریب و سپس بازسازی گردید ولی مناره فعلی مسجد به همان شكل و شمایل اصلی خود باقی مانده و دارای كتیبه ای به خط كوفی است .
مناره های دیگری هم به سبك مناره این مسجد در نقاط مختلف ایران موجود است از جمله در تاریكخانه دامغان ( 417 - 420 ه . ق ) - مسجد جامع سمنان ( 420 - 446 ) - مسجد میدان ساوه ( 453 ) - مسجد جامع كاشان ( 466 ) و چهل دختران اصفهان ( 501 ه . ق ) . از مشخصات بارز سبك معماری این مناره ها نداشتن اختلاف پهنا بین پایه و قسمت فوقانی و تزئین آنها با آجر است .
حیاط مسجد 4 شبستان با وسعت 1000 متر مربع دارد كه در چهار گوش حیاط آن واقع شده است . دو ایوان متعلق به عصر سلجوقیان ( 804 ه . ق ) در دو سوی شرق و غرب مسجد واقع است .
بر دیوارهای ایوان غربی سنگ نبشته های زیادی نصب گردیده كه تعدادی از آنها فرامین حكام و پادشاهان زمان در ارتباط با شهر استرآباد است . یكی از سنگها متعلق به دوران ابوالمظفر جهان شاه می باشد و بر سنگ دیگر القاب حاكم آن زمان ، ابوالغازی القاهر بهادر به سال 942 ه . ق حك شده است . ایوان شرقی در سال 1411 و ایوان غربی و شبستان جنوب غربی در سال 1412 ه . ق كاشی كاری هفت رنگ شده اند .
منبر قدیمی و تاریخی مسجد در ایوان غربی نگه داری می شود . بدنه راست منبر به علت اتصال با دیوار و در اثر رطوبت مدتها از بین رفته بود . در قاب چوبی منبر به خط ثلث این سطور حكاكی شده است :
" قدتم فی ایام دولة السلطان الاعظم مولی ملوك العرب و العجم معین الدنیا و الدین ابوالقاسم بابربها در خلد الله تعالی ملكه و سلطانه بسعی الامیر الاعدل بانی مبانی الخیرات مظفر الدنیا و الدین بابا حسن ... عمت معدلته سنه 859 " .
از این متن چنین مستفاد می شود كه ساختمان قسمتی از مسجد در زمان دولت میرزا ابوالقاسم بابر ( دوره تیموریان ) به سعی بابا حسن در سال 859 ه . ق ساخته شده است .
بر روی منبر دو تاریخ 895 و 1018 ه . ق نیز وجود دارد .
سنگ پشت منبر در سال 1157 ه . ق توسط حاج محمد رضا خادم مسجد حك گردیده است . بر سر در ورودی مسجد نبشته ای است كه دلالت بر تعمیر ان در سال 1057 ه . ق دارد .
در پائین آن نیز چنین كنده شده : به دست بنده كمترین قطب الدین احمد بن ملا علی استرآبادی در تاریخ 15 شعبان 1018 . بر بدنه منبر بر چهارده معصوم حك شده است .
بر محراب مسجد تاریخ 1108 و وقفنامه ای متعلق به سال 1042 ه . ق در زمان خسرو خان حاكم استرآباد قرار دارد .
در زمان نادر شاه منبر و قسمتی از مسجد جامع توسط حاجی قربان آقا ، ناظر محمد حسین خان قاجار ، حاكم وقت استرآباد مرمت شد.
ناگفته نماند كه در داخل ایوان غربی مسجد ، قدیمی ترین فرمانهای نصب شده بر دیوار ، متعلق به تاریخ 908 و آخرین آن متعلق به 1219 ه . ق می باشد .
عده ای معتقدند چون محراب مسجد به سوی شرق است احتمالا این مسجد برای مسلمانان سنی مذهب بنا گردیده است .
در سالهای اخیر شایع شده بود كه بانیان مسجد هنگام ساختن بنا مقداری طلا زیر یكی از شبستانهای مسجد دفن كرده اند تا بعدها جهت تعمیرات از آن استفاده شود . مدتی بعد مقداری طلا در محوطه مسجد كشف و طبق صورت جلسه 8620 - 30 / 4 / 1339 صورت مجلس شد .

 

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.