• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
فرهنگ پایداری (بازدید: 202)
يکشنبه 10/11/1389 - 13:5 -0 تشکر 278191
گزارشی از کرسی تدریس رهبر معظم انقلاب(قسمت اول)

تدریس ایشان با شروع سال تحصیل آغاز شده بود و جمع کثیری از طلاب و فضلا و اساتید در درس خارج حاضر بودند، موضوع بحث «قصاص» بود و پیش از آن جهاد را بحث کرده بودند.






حجت الاسلام والمسلمین سیدعلی اشکوری، استاد سطوح عالی حوزه که حدود شش سال در درس خارج حضرت آیت الله خامنه‌ای شرکت داشته در نوشتاری، درس خارج رهبر انقلاب اسلامی را مورد بررسی و تحلیل قرار داده و به معرفی اجمالی کتاب «قصاص« که در کنار تدریس با قلمی روان و بیانی رسا توسط حضرت آیت الله خامنه‌ای به رشته تحریر در آمده، پرداخته و گستردگی دیدگاه‌های فقهی معظم‌له را بررسی کرده است. سرویس علمی- فرهنگی مرکز خبر حوزه این گزارش را برای استفاده عموم تقدیم می کند.

در سال 1376 از سوى پژوهشکده امام خمینى(ره) و انقلاب اسلامى در تهران به تدریس دعوت شدم و این دعوت را به جهت شرایط خاصى اجابت نمودم و زمینه خیر و فرصت مناسبى دست داد تا در بحث خارج فقه حضرت آیت‏الله خامنه‏اى هم حضور داشته باشم.

تدریس ایشان با شروع سال تحصیلى آغاز شده بود و جمع کثیرى از طلاب و فضلا و اساتید در درس حاضر بودند. موضوع بحث، «قصاص» بود و پیش از قصاص، جهاد را بحث کرده بودند.

بحث از نظر محتوا بسیار متقنع و از ناحیه کیفیت ورود و خروج و بیان، مرتب و منظم و واضح و شیوا بود. آنچه اعجاب مرا بر مى‏انگیزد، نهایت اتقان بحث و التفات به دقایق و ظرایف و دقت در اصول و فروع و مسائل مطروحه که خود به مطالعه فراوان نیاز دارد، در کنار سنگینى بار مسئولیت رهبرى و اشتغالات داخلى و خارجى است و این توانمندى، گویاى استعدادى فوق‏العاده همراه با تسدید الهى و دستگیرى حضرت بارى تعالى است، و گرنه جمع میان این امور به آسانى نشاید و از توان هر مدعى بر نیاید «ذلک من فضل الله یؤتیه من یشاء والله ذو الفضل العظیم». ایشان گذشته از تدریس آن مباحث استوار و شیوا، تمامى آن را به زبان تازى و با قلمى روان و بیانى رسا به رشته تحریر درآوردند و امید است به زودى زمینه چاپ آن مهیا گردد.

تدریس معظم‏له در موضوع قصاص، در آغاز سال تحصیلى 1376 در حسینیه امام خمینى تهران، واقع در انتهاى خیابان فلسطین جنوبى، جنب بیت ایشان برگزار گردید.
در هفته سه روز یکشنبه، دوشنبه و سه‏شنبه، از ساعت هفت و ده دقیقه تا هفت و پنجاه و پنج دقیقه تدریس مى‏فرمودند. تعداد جلسات مباحث قصاص، 323 جلسه بود و آخرین جلسه آن یکشنبه 17/3/1383 مطابق با 16 ربیع‏الاول سال 1425 قمرى به پایان رسید.
در آغاز بحث، مطالبى را به عنوان مقدمه ذکر نمودند، از جمله:
تعریف قصاص، ادله مشروعیت قصاص، قصاص در سایر ادیان، شبهات بر قصاص و پاسخ آنها، بیان این مطلب که قصاص حق است یا حکم، فرق میان ملکیت و سلطنت و آثار مترتبه بر آن.

سپس به بیان احکام قصاص پرداختند، از جمله:
موجبات قصاص، اقسام قتل، حکم اقسام قتل، مباشرت و تسبیب، مراتب تسبیب و ده‏ها مسئله مربوط به آن، اشتراک در قتل، موجب تحقق شرکت، حکم اکراه، ادعاى قتل و آنچه قتل با آن ثابت مى‏شود، شرایط اقدام به قصاص و ده‏ها مسئله و فروعات مربوط به آن، و چگونگى استیفاء قصاص و مسائل مربوط به آن.

در این مباحث گسترده، مناقشات زیادى با اعلام و بزرگان نموده و مطالب آنان را مورد نقد و بررسى قرار مى‏دادند؛ بزرگانى مانند: مرحوم مقدس اردبیلى، محقق خوانسارى، شهید ثانى، محقق خوئى، امام راحل، علامه حلى، محقق حلى (که کتاب شرائع ایشان محور مباحث معظم‏له بود)، صاحب جواهر، فاضل هندى و ... .

نحوه بحث ایشان این‏گونه بود که پس از تنقیح موضوع و بیان دقیق محل بحث، به نقل اقوال در مسئله مى‏پرداختند و استدلال هر قول را جداگانه بیان مى‏نمودند و متعرض مناقشات آن مى‏شدند، سپس نظر خویش را بیان مى‏کردند و ادله آن را از کتاب و سنت و عقل، با تمام آنچه استدلال به آنها نیازمند به آن است، از دقت در معناى لغوى و استظهار و نگاه تاریخى و مباحث رجالى و رعایت قواعد اصولى در کیفیت جمع میان ادله متعارضه و بیان مقتضاى اصل و رعایت نکات عرفى و عقلایى، استخراج و با اتقان تمام به استدلال مى‏پرداختند.

معظم له پس از پایان بحث قصاص، محور بحث را مکاسب محرمه قرار دادند و مطالب بسیار مهمى را بیان نمودند و هم اکنون بحث ایشان در رابطه با قمار است.

قرائتى اجمالى از بخشى از دیدگاه‏هاى فقهى و خاستگاه‏هاى آن
به‏طور کلى استنباط احکام شرع و اجتهاد در نظر معظم‏له، از سه رکن اساسى پایبندى، قانونمندى، و پویایى برخوردار است؛ پایبندى استنباط به منابع قطعى و عدم تجاوز از چهارچوب آن، و قانونمندى که در قالب قواعد اصولى و قواعد فقهى که به استنباط نظم و نسق مى‏بخشد، و پویایى که از جمود و عقب‏افتادگى فقه از جامعه و نیازهاى روز پیشگیرى مى‏نماید. این سه رکن، ضامن استنباط صحیح احکام است و موجب مصونیت بخشیدن هرچه بیشتر و دورى از خطاى در استنباط و استنباط خطایى خواهد بود.

مرجعیت کتاب کریم و سنت و عقل که حجیت آنها به عنوان مصادر تشریع و قانون‏گذارى امرى قطعى و ثابت شده است و این به معناى اصالت منابع تشریع است.
فهم و برداشت از نصوص دینى، امرى بى انضباط و بدون منطق نیست، بلکه براساس ضوابط و قواعد مسلّمى است که از اوهام و شکوک و ظنون غیرمعتبره به دور است و از آموختن علوم مختلف، به عنوان مقدمات و ابزار استنباط، بدان پرداخته مى‏شود.

مسئله بسیار مهمى که نقش بسیار اساسى در چگونگى نتایج ارائه‏شده و استنباط ایفا مى‏کند، نوع دیدگاه به احکام دینى و شریعت است. دارا بودن بینش وسیع از ذات شریعت، و تلقى از آن به عنوان آیین کامل براى زندگى بشر، و پاسخ‏گوى همه حوادث وقایع در همه زمان‏ها و مکان‏ها، و مدعى توانایى مدیریت جهان با همه گستردگى و تنوع آن است که خود در چگونگى قرائت و برداشت از ادله و نصوص دینى نقش بسزایى خواهد داشت.

متناسب‏بودن احکام شریعت با این دیدگاه، مرهون به‏کارگیرى صحیح ابزار استنباط است و اجتهاد صحیح، مطمئن‏ترین راه براى دست‏یابى به چنین شریعتى جامع خواهد بود، و فقاهت - علم فقه - است که متکفل و عهده‏دار بیان شریعت جامع و کامل، و راهنماى زندگى سعادت‏بخش براى انسان‏هاست.

در راستاى آنچه گذشت، نکات ذیل همواره در نظر ایشان مورد توجه قرار مى‏گیرد:
1- تشخیص موضوعات: اینکه گفته مى‏شود تشخیص موضوع برعهده فقیه نیست، از موارد خلط میان موضوع و مقام انطباق مصداق موضوع است که در امور فردى تشخیص آن با مکلف است. به‏طور طبیعى فقیه تا موضوع حکمى را نشناسد نمى‏تواند حکمى را بر آن مترتب سازد.
2- تشخیص مصالح تا حد ممکن: این مسئله نقش بسزایى در بعضى از احکام و سعه و ضیق آن و در مورد تزاحم با دیگر موارد خواهد داشت.
3- دریافت و کشف علت تامه احکام در موردى که امکان آن میسر است.
4- بینش صحیح از برداشت علل احکام و مصالح و فرق میان حکمت تشریع و علت و مصلحت.
5- نگاه نظام‏مند به اسلام به عنوان مجموعه‏اى پیوسته.
6- نگاه حکومتى و مدیریتى.
7- نگاه تأثیرگذارى زمان و مکان در قرائت از نصوص دینى.
8- نکته‏سنجى در برداشت از نصوص دینى.
9- ریشه‏یابى؛
10- تأثیر گرایش‏هاى مخاطبین در برداشت از نصوص دینى؛
11- عدم غفلت از مسئله تدرّج در بیان احکام (کلموا الناس على قدر عقولهم)؛
12- هدفمندبودن تکالیف (این نکته غیر از مصلحت در اصل تشریع حکم است، یعنى جهت‏داربودن تکالیف)؛
13- بهره‏بردارى از خطوط کلى و استفاده از علایم و راهنماها؛
14- تأثیر تقیه، چه به‏خاطر حفظ مؤمنین یا خودِ گوینده سخن، در برداشت از احادیث؛
15- مجارات و تقیه مداراتى؛
16-تأثیر فهم عرفى در برداشت از احادیث (فرق میان مسامحات عرفى و دقت عرفى)؛
17- فرق میان تساهل در دین و سهل‏انگارى دینى؛
18- در برداشت از نصوص دینى، فرق میان بیان کلیات و بیان‏هاى موردى (زیرا حیثیت مقام بیان کلیات با حیثیت مقام بیان موردى، ممکن است متفاوت باشد)؛
19- در صورت عدم امکان دریافت شرایط صدور حدیث، آیا امکان برداشت از مفاد صحیح میسر خواهد بود یا موجب اجمال آن مى‏گردد؟
20- گاهى در بعضى از روایات اعراض از جواب مناسب و پرداختن به جواب دیگر، موجب خدشه در دلالت حدیث مى‏گردد؛
21- گاهى تبعیض در دلالت حدیث، موجب وهن روایت مى‏گردد؛
22- مقدار تبعیت دلالت التزامى از دلالت مطابقى.

اي كه از باغ هاي سرخ شهادت ميايي
و بوي گل هاي نو شكفته ان ديار را در
پيرهن داري
اي كه قافله سالار كاروان اسيراني
مارا نيز در پي اين قافله
با خود ببر!

www.sokhane-ashena.com

دوشنبه 11/11/1389 - 19:54 - 0 تشکر 278500

خیلی خوب بود
ممنون

اي كه از باغ هاي سرخ شهادت ميايي
و بوي گل هاي نو شكفته ان ديار را در
پيرهن داري
اي كه قافله سالار كاروان اسيراني
مارا نيز در پي اين قافله
با خود ببر!

www.sokhane-ashena.com

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.