• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
بهداشت و سلامت (بازدید: 139)
چهارشنبه 12/4/1392 - 19:24 -0 تشکر 617465
غذا و شرایط ظاهرى و باطنى آن‏


 منابع مقاله:

کتاب  : عرفان اسلامى جلد نهم

نوشته: حضرت استاد حسین انصاریان

 

باب غذا و غذاخوردن در آیین مقدس اسلام از مفصل‏ترین باب‏ها است.

تفصیل خوردن و آشامیدن و آثار اطعمه و اشربه را در كتاب «اولین دانشگاه و آخرین پیامبر» ملاحظه نمایید كه انواع غذاهاى حلال و حرام و آثار آن‏ها و شرایط ظاهرى و باطنى غذا را بیان كرده است.

در این بخش نیازى به توضیح مفصّل این مسئله نیست و تنها به ذكر قسمتى از اصول این بخش قناعت مى‏شود.

اولین دستور مهمّى كه شریعت مقدسه درباره غذا دارد این است كه خوراكى و آشامیدنى خود را از راه حلال تهیه كنید؛ زیرا در حلال آثار الهى و نور ملكوتى هست كه آن آثار و آن نور در قلب و نفس و عمل اثر مثبت مى‏گذارد.

بنابر قواعد الهى غذاى حلال، محرك انسان به سوى عبادت و تحصیل نورانیت و غذاى حرام، محرك به سوى گناه و تاریكى و ظلمت است.

 [یا أَیُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّیِّباتِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً إِنِّی بِما تَعْمَلُونَ عَلِیمٌ‏] «1».

اى پیامبران! از خوردنى‏هاى پاكیزه بخورید و كار شایسته انجام دهید؛ مسلماً من به آنچه انجام مى‏دهید، دانایم.

انسان وقتى از حلال نیرو گرفت، آن نیرو صرف طاعت و عبادت مى‏شود، آن عبادت و طاعت به فضل و رحمت الهى قبول مى‏گردد.

تجلى آن قبولى بهشت مى‏شود و بهشت هم جایگاه ابدى براى مطیع حق مى‏شود.

شما در زندگى انبیا و ائمه و اولیا دقت كنید، آنان داراى كسب مشروع بودند و از طریق كسب مشروع داراى غذاى حلال و از طریق حلال داراى بهترین عبادت و طاعت و از طریق طاعت و عبادت داراى بهترین آثار در دنیا گشته و به نیكوترین مزد در آخرت رسیدند.

[وَ وَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَ یَعْقُوبَ وَ جَعَلْنا فِی ذُرِّیَّتِهِ النُّبُوَّةَ وَ الْكِتابَ وَ آتَیْناهُ أَجْرَهُ فِی الدُّنْیا وَ إِنَّهُ فِی الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِینَ‏] «2».

و اسحاق و یعقوب را به او بخشیدیم و پیامبرى و كتاب را در نسلش قرار دادیم و پاداشش را در دنیا به او دادیم، و بى‏تردید او در آخرت از زمره شایستگان است.

بیداران راه حق، به بندگان الهى و آنان كه شوق عبادت داشتند، سفارش مى‏كردند، چون سر سفره نشستید، نیت شما این باشد كه از غذا براى طاعت حق نیرو بگیرید كه این نیت و آن خوردن بدون شك جزئى از عبادت است.

 

چهارشنبه 12/4/1392 - 19:25 - 0 تشکر 617466

آداب غذا خوردن‏


امیرالمؤمنین علیه السلام به فرزندش امام حسن علیه السلام فرمود:


از لقمه بسیار داغ و سرد نخور و قبل از هر خوردن و آشامیدن بدین‏گونه دعا كن:


أللّهُمَّ انّى أسْألُكَ فى أكْلى وَشُرْبى السَّلامَةَ مِنْ وَعْكِهِ والْقُوَّةَ بِهِ عَلى‏ طاعَتِكَ وَذِكْرِكَ وَشُكْرِكَ فیما بَقَّیْتَهُ فى بَدَنى، وأنْ تُشَجِّعَنى بِقُوَّتِها عَلى‏ عِبادَتِكَ، وَأنْ تُلْهِمَنى حُسْنَ التَّحَرُّزِ مِنْ مَعْصِیَتِكَ، فَانَّكَ إنْ فَعَلْتَ ذلِكَ أمِنْتُ وَعْكَهُ وَغائِلَتَهُ‏ «3».


«پروردگارا! از تو مى‏خواهم در خوردن و آشامیدنم، سلامت از مرض قرار بده و بر طاعت و ذكر و شكرت از آن غذا مرا قوت و یارى ده و از قدرت غذا شجاعت در بندگى به من كرامت كن و راه پرهیز از گناه را به من بنمایان، چون بدین‏گونه در حقّم عنایت كنى از مرض و فساد و افتادن در مهلكه در امان خواهم ماند».


در اسلام سفارش شده كه غذا را پس از بدست آوردن از راه حلال فقط براى خود نخواهید، با غذاى خود مهمان، مسكین، اسیر، فقیر، یتیم، بیوه‏زن و درمانده را نیز رعایت كنید كه خداوند دست فراوان را بر سر سفره دوست دارد.


عَنِ الصّادَقِ علیه السلام قالَ: قالَ رَسُولُ اللّه صلى الله علیه و آله: الطَّعامُ اذا جَمَعَ أرْبَعَ خِصالٍ فَقَدْ تَمَّ.


اذا كانَ مِنْ حَلالٍ، وَكَثُرَتِ الْأیْدى، وَسُمِّىَ فى أوَّلهِ وَحُمِدَاللّهُ فى آخِرِهِ‏ «4»:


«امام صادق علیه السلام از قول پیامبر صلى الله علیه و آله نقل مى‏كند: وقتى چهار برنامه در طعام باشد آن طعام كامل است:


از حلال به دست آمده باشد، خورنده‏اش زیاد باشد، در ابتدایش بسم اللّه و در پایانش حمد حضرت حق باشد».


در روایات سفارش زیاد شده كه سفره غذا را روى زمین پهن كنید؛ زیرا به تواضع نزدیك‏تر است، هرگاه براى پیامبر صلى الله علیه و آله طعام مى‏آوردند، آن حضرت سفره را روى زمین مى‏چید.



دوازده خصلت در سفره غذا


امام صادق علیه السلام از پدرانش، از حضرت مجتبى علیه السلام نقل مى‏كند:


در سفره غذا دوازده خصلت هست كه هر مسلمانى واجب است بداند، چهار خصلت آن فرض و چهار خصلتش سنت و چهار دیگر ادب است:


اما فرض آن: شناخت غذا كه از كیست و براى چیست و رضا به عنایت صاحب غذا كه حضرت حق است و بسم اللّه و شكر.


و آن چهار سنت عبارت است از: وضو قبل از طعام و نشستن بر جانب چپ و خوردن با سه انگشت و لیسیدن انگشتان.


و اما ادب: خوردن از آنچه پهلویت در سفره قرار دارد، كوچك گرفتن لقمه، جویدن حسابى و كم نظر كردن به صورت مردم‏ «5».



معرفت به غذا در قرآن‏


مسئله معرفت به غذا كه راهنماى بسیار مهمى به جانب خالق غذاست در روایات و اخبار زیاد سفارش شده و این سفارش متكى بر یكى از آیات كتاب الهى است، آنجا كه مى‏فرماید:


[فَلْیَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى‏ طَعامِهِ‏] «6».


پس انسان باید به خوراكش با تأمل بنگرد.


نظر یك دیدن و بررسى علمى است و با رؤیت فرق دارد، حالات زیر در قلمرو نظر است.


باید توجه داشت این غذا از راهى بدست آید حلال، نه حرام تا همه به یكدیگر اعتماد داشته و در نتیجه امور اجتماعى، به ویژه بازرگانى به هرج و مرج نیفتد.


باید نظر كند این غذا كه از موادّ چربى و قندى و سفیده‏اى درست شده، چگونه بدل ما یتحلل مى‏شود و در معده و روده‏اش چه مى‏كند و چرا او را از فساد و تباهى و لاغرى نجات مى‏دهد و چه مى‏شود كه یك قسمت از آن ناخن و یكجا مو و جایى به مصرف گوشت و استخوان مى‏رسد، خون مى‏شود، رگ و پى و چشم و گوش و... مى‏شود، خلاصه این كه مسلمان باید با شرایطى به علم فیزیولوژى و معرفة الاعضا وقوف حاصل كند.


انسان باید نگاه كند به غذایش، یعنى باید هنگام غذا خوردن به خوراك خود چشم بدوزد تا به سوء هاضمه دچار نشود.


به غذاى خود بنگرید تا هسته‏اى و مویى و اجزایى غیر قابل اكل در میانش نباشد.


به طعام نگاه كنید تا مهمان ناراحت نشود و به رغبت مشغول خوردن باشد.


بنگرید، شما چه مى‏خورید و همسایه گرسنه‏تان چه خورده، آیا اینجا از كثرت نوع غذا نمى‏دانید چه انتخاب كنید و آنجا از قلت غذا در فكر است جواب عیال و كودكان خود را چه بدهد؟


به غذاى خود نظر كنید ببینید وضع طبخ كشورتان چگونه است، برداشت برنج و محصول گندم و احوال صادرات و واردات چگونه مى‏باشد؟


به غذاى خود نظر كنید كه از چه تركیب شده، چه اعمالى انجام مى‏دهد كه بخورد شما مى‏رسد و با ساختمان بدنتان سازگار است، خلاصه از علم فیزیك و دانش شیمى و دانستنى‏هاى بیولوژى بى‏بهره نمانید.


باید توجه داشت آب و خاك و خورشید چگونه در خدمت تهیه غذا دست كمك به یك‏دیگر داده‏اند.


چگونه و چرا فصلى به نام بهار بیدار مى‏شود و براى تهیه غذا بیشتر از ایام دیگر بهره مى‏رساند.


به غذایتان بنگرید كه گاه كمبود یك عنصر از آن «كلسیم» باعث تغییر شكل اندام مى‏شود، كار دختران را هنگام زایمان به جراحى مى‏كشاند و كمبود عناصر دیگر نیز هر كدام اثر مخصوصى بر بدن دارند.


آیا غذایى كه مى‏خورید سبب طول عمر و شادابى است یا اثر سویى بر بدن دارد؟



تأثیر غذا بر جوارح و جوانح‏


درباره موریانه نوشته‏اند كه:


چون كمبود نفرات در یكى از قسمت‏ها (سرباز، انباردار، نظافت‏چى) مشاهده‏ كند با دادن غذاى مخصوص همان عده به وجود مى‏آیند و امروز این فرضیه مطرح است كه آیا بشر مى‏تواند با غذا به دلخواه خود فرزندانى هوشیارتر، شجاع‏تر به وجود آورد؟


اما در اسلام این موضوع حل شده و سابقه چهارده قرنى دارد كه انسان مى‏تواند با انتخاب بعضى از غذاها اوصاف مخصوصى براى فرزندان خود در نظر بگیرد.


نوع غذا با طول قامت نسبت و اثر مخصوص دارد، در ممالك اسكاندیناوى كه اندام‏ها بلندتر شده‏اند، این مسئله را پذیرفته و هم چنین بر روى اشخاصى كه در یك محل مجاور یكدیگر بوده‏اند (در مدرس از شهرهاى هندوستان) بر روى سیك‏ها و پاتان‏ها آزمایش به عمل آمده و سرانجام علّت غایى بلندتر بودن قد سیك‏ها را تغذیه مخصوص آن‏ها دانسته‏اند.


آدمى را غدد كوچكى است كه اثرات بزرگى دارند، یكى از آن‏ها تیرویید است كه اگر خوب كار نكند شخص كودن و خمود بوده، به گوشه‏نشینى و عزلت رغبت مى‏كند و به نظافت خود نمى‏پردازد و در نقاطى كه آب و غذایشان یُد ندارد این ابتلا پیش مى‏آید.


هر غده‏اى اثر مخصوصى داشته و اعمال چندى از بدن با آن‏هاست و چون مى‏توان بر هر كدام از غدد و اعصاب به نوعى به وسیله غذاى مخصوصى اثرى گذاشت، لذا غذا اثر غیر قابل انكارى بر شخصیت و دگرگونى آن دارد.


خلق و خوى بى‏ارزش هیتلر را كارشناسان تغذیه و روان‏پزشكان از افراط در خوردن شیرینى‏جات دانسته و در كتاب‏هاى چندى كه درباره زندگى وى نوشته‏اند، مانند ظهور و سقوط رایش سوم و مذاكرات محرمانه هیتلر و... به علاقه بى‏حد و حصرش به شیرینى اشاره گردیده است.


مى‏دانیم رژیم قندى نامبرده ذخایر ویتامینى گروه ویتامین‏هاى «ب» را از بین‏ برده و در نتیجه با انهدام عناصر آرامبخش اعصاب كه قسمتى از آن ویتامین‏هاى گروه ب هستند، شاید علت هیجان و ستیزه‏خویى وى بوده باشد.


ایوان مخوف «ایوان چهارم» تزار روسیه كه در كودكى به بزرگوارى و انصاف معروف بود، پس از رسیدن به قدرت بتدریج به عدم تعادل روحى و خونخوارى دچار گردید و علّتش را چنین دانسته‏اند كه در كودكى با از دست دادن پدر كه سرپرستش بود، تغذیه ساده و متناسبى داشت و پس از كسب قدرت با افراط در غذا بویژه شیرینى‏جات و مواد چرب آن چنان شد كه در چهل سالگى آثار پیرى در او ظاهر گشت و روز به روز بر بى‏رحمى و خونریزیش افزوده شد تا آن گاه كه پسر خود را به قتل رسانید به بهانه این كه چرا از همسر خود در برابر پدرش «ایوان» كه لباس او را جلف خوانده دفاع نموده است و بالاخره در پنجاه و یك سالگى وفات یافت و نظایر مشاهیر فوق كه هر كدام به علت تغذیه نامناسب موجبات ناراحتى اجتماع و خود را فراهم كرده‏اند، فراوان بوده‏اند.


[فَلْیَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى‏ طَعامِهِ‏] «7».


پس انسان باید به خوراكش با تأمل بنگرد.


به غذاى خود بنگرید كه اگر مى‏خواهید بخندید محرك آن در غذاست (با خوردن زعفران و...)، اگر طالب اشك ریزش هستید (با خوردن عدس و...)،


مى‏خواهید غمتان برطرف شود (انگور شیرین و...)، مایلید روح شجاعت داشته باشید (خربزه شیرین و...).


به غذاى مخصوص كودكتان بنگرید كه اثر آن بر روحیه وى قطعى است، اگر مرتب غذاى حرام و نجس به او داده شود در اخلاق و صفاتش اثر بدى مى‏گذارد، لذا مى‏توان گفت تا حدى سعادت و شقاوت در انتخاب غذاست.


امروزه بعضى دردها را با غذا درمان مى‏كنند و در اروپا و آمریكا مراكزى به همین منظور وجود دارد و در قرآن است.


همسر حضرت ابراهیم به فرشتگان گفت: نازا هستم، اتفاقاً سخن از خوردن گوشت گوساله‏اى كه بریان شده بود به میان آمد، باشد كه علم در دنیاى آینده چگونگى اثر گوشت گوساله را بر نازایى كه علّت مخصوصى دارد معین نماید.


به غذایتان بنگرید از لحاظ كمیت و كیفیت، توجه نمایید معده شما به اندازه چند دهان پر شده شما، باید فضا داشته باشد.


آیا حاضرید هر چه را بر یك سفره مى‏خورید، از نان، سوپ، كباب، برنج، دسر، شیرینى و غیره همه را قبلًا برداشته در ظرفى بریزید، چند دقیقه به آن‏ها نگاه كنید، با ظرفیت معده‏تان بسنجید و سپس مشغول خوردن شوید؟!


از لحاظ كیفیت نیز متوجه باشید نسج معده خیلى ظریف و لطیف و زودرنج است، آیا با ادویه‏هاى زننده و انگل او را پر خواهید نمود؟


غذا در وضع چهره و زیبایى كه خواسته همگانى مى‏باشد مؤثر است، قبلًا گفته شده در میان همه خوبى‏ها و نیكى‏ها آدمى سعى مى‏كند دو تا را مقدم بر همه انتخاب كند: تندرستى و زیبایى و هر دو با غذا ارتباط دارند.


آمار دقیقى نشان داده كه 75 درصد مردم امریكا كه سنشان از پنجاه تجاوز مى‏كند به هفت یا هشت بیمارى مبتلا مى‏شوند كه سرچشمه آن بى‏نظمى و بى‏ترتیبى در نوع غذاست، یعنى معده‏شان همانگونه كه نبى گرامى صلى الله علیه و آله فرموده:


ألْمِعْدَةُ بَیْتُ كُلِّ داءٍ «8».


معده خانه همه دردهاست.


به غذا بنگرید كه اثر تغذیه در ازدیاد جمعیت دنیا و در نتیجه برخوردها و جنگ‏ها، یك اثر غیر قابل انكارى است.


اثر سوء تغذیه در مرگ و نابودى همه به ویژه كودكان قطعى است، كمبود غذا به طور انفرادى ناتوانى و مرگ و به طور دسته جمعى قحطى و مرگ را به دنبال دارد.


به عقیده بعضى پزشكان، حماقت و سفاهت علل تغذیه‏اى دارد و هم اكنون علم پزشكى به بیست و دو مورد ناهماهنگى‏هاى مغزى پى برده كه ریشه و عامل اصلى‏اش در تبدیل و استحاله غیر عادى مواد غذایى نهفته است.


شاید یك روز دانشمندى بتواند از كودكان عادى مردانى بزرگ بسازد، همان طور كه زنبورهاى عسل از یك تخم، به كمك غذاهاى مخصوص كه خود مى‏شناسند ملكه كندو را پرورش مى‏دهند.


انسان باید به غذایش بنگرد؛ زیرا لازم است بداند، چه باید براى تهیه غذا به منزل آورد و چگونه باید پخت، چگونه باید خورد، با كه باید خورد، در چه باید خورد، چه وضع باید خورد، با چه عضوى باید خورد، چه مقدار باید خورد و چه و چه...؟


انسان باید به غذایش آن چنان به واقعیت نظر كند و آن را مورد بررسى قرار دهد كه مطمئن باشد، غذاى را كه برگزیده است هم به درد جسمش مى‏خورد و هم بكار جانش مى‏آید و هم براى اجتماعش نافع است‏ «9».



خوراك اندازه‏


پس از توجه به شرایط غذا، اینك لازم است به مسئله اندازه خورى كه در تعابیر شرع و طب و حكمت به عنوان كم خورى آمده است توجه كنید.


قرآن مجید در زمینه خوردن و آشامیدن آیه مهمّى دارد كه امیرالمؤمنین علیه السلام درباره آن آیه مى‏فرماید: همه طب در آن جمع است.


مراعات دستورى كه در آن آیه است، در صدر اوّل اسلام به وسیله مردم، باعث شد كه بسیارى از امراض معالجه و از هجوم بسیارى از امراض پیشگیرى شود.


وضع سلامت مردم آن چنان شد كه وقتى یكى از بزرگان به عشق پیامبر صلى الله علیه و آله طبیبى به مدینه فرستاد تا مردم را معالجه كند، از این كه خیلى كم به او مراجعه مى‏شد، نزد پیامبر صلى الله علیه و آله شكایت برد، حضرت بر اساس آن آیه فرمودند، من به مردم گفته‏ام تا گرسنه نشده‏اند دست به غذا نبرند و تا سیر نشده‏اند دست از غذا بكشند، این است كه در میان مردم مریض كم است، عرضه داشت: شما تمام طب را در همین دستور خلاصه كرده‏اید و آن آیه این است:


[كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا] «10».


و بخورید و بیاشامید و اسراف نكنید.


مى‏توان گفت هر چه درباره غذا و تغذیه هست در چهار چوب این دو كلمه قرار دارند.


مرحوم ملا احمد نراقى رضوان اللّه علیه در «معراج السعّادة» در این زمینه جمله بسیار جالبى دارد:


حدّ اكل و شرب آن است كه طعام و شراب حامل این كس باشد نه این كس حامل آن. اگر انسان حامل بلكه حمّال خوردنى‏ها و آشامیدنى‏هایش باشد اسراف‏ كرده است‏ «11».


خداوند بزرگ فرموده:


بخورید و بیاشامید و اسراف نكنید، اگر با بى‏اعتنایى به دستور آسمانى، اسراف كردیم، با توجه به این كه نسبت به مقررات وضع شده از طرف صانع و خالق انسان‏ها و دستگاه گوارش انسان‏ها بى‏اعتنایى شده، نسبت به بزرگ‏ترین دستورهاى غذایى ممكنه بى‏اعتنایى گردیده و همه رنج‏ها و دردها به سراغمان خواهند آمد كه تازه دانش روز توانسته است مكانیسم و این كه چگونه این عدم اعتنا درِ خانه رنج‏ها و دردها را بر روى انسان خواهد گشود كشف نماید.


مگر نیست كه همه پزشكان و دانشمندان مى‏گویند: عمر ما همان عمر شرایین ماست و اگر رگ‏هاى بدن بتوانند به همه قسمت‏هاى بدن خوب خون برسانند و خوب از عهده تغذیه اعضا برآیند، آدمى عمرى بسیار دراز خواهد داشت كه قسمت اعظم آن را دوران جوانى تشكیل مى‏دهد.


آنچه رگ‏ها را خراب مى‏كند در درجه اول بالا بودن كلسترل پلاسماست كه سابقاً زیادى كلسترل را در انحصار اختلال متابولیسم چربى‏ها و در نتیجه رسوبشان در دیواره شرایین مى‏دانستند.


كسانى هستند همین كه سنشان به حدود پنجاه رسید، احساس اختلالاتى در بدن مى‏نمایند، سرگیجه، اختلال بینایى، سنگینى و خواب رفتگى اعضا.


این‏ها از هوش و حافظه‏شان گله مى‏نمایند و گاه نیز به علت دردسر یا به عنوان نا رسایى كبد مراجعه مى‏كنند و پزشك آن‏ها را براى آزمایش كلسترل فرستاده و در صورت صحت تشخیص و بالا بودن كلسترل دستورهاى لازم براى مراقبت عروق خونى بیمار مى‏دهد.


در تمام اعضاى بدن ما به غیر از استخوان‏ها و دندان‏ها كلسترل وجود دارد و در غدد فوق كلیه و ماده سفید مغز از همه جا بیشتر و در خون تقریباً در هر لیتر 8/ 1 گرم مى‏باشد.


وجود كلسترل در اعضا یك عمل دفاعى و ضدّ سمى است و آزمایش‏ها نشان داده است نسجى كه كلسترلش كم است دفاع آن در برابر سم مار كبرى 20- 30 مرتبه كمتر مى‏باشد.


كلسترل وسیله حمل و نقل اسیدهاى چربى است، كلسترل در حفظ تعادل آب بدن رل مهمّى دارد و...


كلسترل به مقدار زیاد در تخم طیور به ویژه اردك، مغز دل و قلوه وجود دارد، اینك با مختصر آشنایى نسبت به كلسترل به سه مطلب زیر در این باره توجه فرمایید.


1- اسیدهاى موجود در غذاها كه تمام اسیدهاى آلى مى‏باشند اهمشان از این قرارند: اسید استیك، اسید لاكتیك، اسید ستریك، اسید اكزالیك، اسید تارتاریك.


2- اسید استیك كم و بیش در تمام خوراكى‏ها یافت مى‏شود.


3- كبد آدمى از اسید استیك كلسترل مى‏سازد.


با آن كه با توجه به همین سه قسمت هر چه را باید بدانید، دانستید و به اثر نامطلوب پرخورى در اعضا به ویژه در عروق توجه نمودید، باز گفته شود، كلسترل در مواردى كه زیاد نباشد مهم نبوده و باشد كه در قشر پوست جمع مى‏شود كه به شكل كیسه‏هاى نرم «كیست سباسه» و یا برجستگى‏هاى كوچك زرد گزانتوم در روى پوست ظاهر مى‏گردد.


گاه كلسترل در كیسه صفرا جمع شده ایجاد سنگ كیسه صفرا مى‏نماید، ولى عواقب و عوارض خطرناك كلسترل همان رسوبش در روى جدار داخلى رگ‏هاى خونى است كه از ابتدا تصلب و سختى جدار آن‏ها را پیش آورده سپس سبب تنگ شدن مجارى گردیده، بعد جریان خون كند شده و بالاخره تغذیه بعضى بافت‏ها به قدر كافى انجام نخواهد یافت كه در این حالت احتمال پیش‏آمد سكته‏هاى دماغى یا سكته‏هاى قلبى فراوان است.


در سال 1964 برابر با 1343 شمسى در جهان پزشكى كشفى به عمل آمد كه به واسطه اهمیت زیادش، به كاشف آن جایزه نوبل داده شد، به موجب این بررسى معلوم گردید: كبد آدمى از اسید استیك كلسترل مى‏سازد و آن را مستقیماً وارد خون مى‏كند.


چون اسید استیك كم و بیش در تمام خوراكى‏ها یافت مى‏شود، مگر جز این مى‏توان گفت؛ چون كلسترل تركیبى است از اسید استیك و این كلسترل است كه جدار رگ‏ها را آزرده مى‏سازد، لذا پرخورى است كه بیمارى تصلب شرایین و حمله قلبى و خلاصه مرگ را زودرس مى‏نماید، بر اساس این كشف، انسان هر چه كمتر غذا بخورد طبعاً میزان كلسترل خونش نیز كاهش مى‏یابد و عمر بیشترى خواهد كرد و چنانچه حضرت على علیه السلام فرموده:


چون گیاهان بیابانى كه كمتر تغذیه مى‏شوند محكم و ریشه‏دار و پابرجاتر است‏ «21».


آرى، به فرموده وجود مقدس حضرت صادق علیه السلام در ابتداى روایت باب اكل:  [قِلَّةُ الْأكْلِ مَحْمُودٌ فى كُلِّ قَوْمٍ لِأنَّ فیهِ مَصْلَحَةَ الْباطِنِ وَالظّاهِرِ]


كم خورى در هر ملّتى امر پسندیده و محمود است؛ زیرا مصلحت باطن و ظاهر آدمى در كم‏خورى است.



آثار كم‏خورى


كم‏خورى یا اندازه خورى مورث سلامت و معالج بسیارى از امراض است و همین عمل سبب طول عمر است و براى آنان كه عشق به بندگى حق و كار خیر دارند عاملى بس گران و برنامه‏اى بسیار پسندیده است.


آثار معنوى اندازه خورى آن قدر زیاد است كه باید درباره آن جزوه‏اى مستقل نوشت، در یك كلمه مى‏توان گفت: اندازه‏خورى در صورتى كه از راه حلال باشد، زمینه‏ساز تجلى نور حق و بسیارى از صفات مثبت در وجود انسان است و سعدى به همین معنا در «گلستان» اشاره كرده است:



اندرون از طعام خالى دار




تا در آن نور معرفت بینى‏






عَنْ أبى جَعْفَرٍ علیه السلام قالَ: اذا شَبِعَ الْبَطْنُ طَغى‏ «22».

امام باقر علیه السلام فرمود: شكم وقتى پر شد طغیان مى‏كند، كنایه از این كه پرخور، پرخواب، پرمرض، پرشهوت و پرگناه است.


وعنه علیه السلام: ما مِنْ شَى‏ءٍ أبْغَضُ الىَ اللّهِ مِنْ بَطْنٍ مَمْلُوءٍ «23».


و نیز آن حضرت فرمود: چیزى مبغوض‏تر از شكم پر نزد خداوند نیست.


پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله فرمود:


خداوند نزد ملائكه به آدم كم‏خور مباهات مى‏كند و مى‏فرماید: به بنده‏ام بنگرید طعام و نوشیدنى در اختیارش گذاشتم و او به خاطر من ترك كرد، اى ملائكه من! شاهد باشید، لقمه‏اى را ترك نمى‏كند مگر این كه به خاطر آن درجه‏اى در بهشت به او مرحمت مى‏كنم‏ «24».


و نیز آن حضرت صلى الله علیه و آله فرمود:


قلب را با زیادى طعام و آشامیدنى نمیرانید كه قلب هم چون زمین زراعتى است، وقتى آب آن زیاد باشد از بین مى‏رود «25».


اسامة بن زید از پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله نقل مى‏كند:


نزدیك‏ترین انسان در روز قیامت به حضرت حق، آن كسى است كه گرسنگى و تشنگى و حزنش در دنیا طولانى باشد، اینان آگاهان و پرهیزكارانى مى‏باشند كه در بین مردم شناخته نیستند و اگر غایب شوند از آنان پى‏جویى نمى‏شود، قطعات زمین آنان را مى‏شناسد و ملائكه آسمان آنان را در محاصره دارند، مردم دلخوش به نعمت مادى دنیایند و اینان دلخوش به طاعت حق، فرش مردم فرش نرم و پر گوشت ولى فرش آنان پهنه زمین و راه است.


مردم زحمات انبیا و اخلاقشان را ضایع مى‏كنند و اینان در مقام حفظ واقعیت نبوت و اخلاق انبیا در كردار و افعال و اخلاق خود هستند.


زمین بر مرگ آنان مى‏گرید و خداوند بر هر شهرى كه اینان در آن نیستند غضب دارد.


صدایى و خواسته‏اى چون صداى سگان بر جیفه دنیا نسبت به دنیا و شؤونش ندارند، غذایشان روییدنى زمین، لباسشان كهنه و سر و رویشان غبارآلود است.


چون مردم به آنان نظر افكنند، تصور مى‏كنند اینان را مرضى است كه دوا ندارد، در حق آنان مى‏گویند، بیچارها وضعشان از نظر فكرى در هم و عقل از سرشان پریده، در حالیكه نه از نظر فكرى درهمند و نه عقلشان از دست رفته، بلكه بر اثر تابش نور الهى به قلبشان از محبت‏هاى غلط نسبت به دنیا خالى شده و به این خاطر وضع دیگرى پیدا كرده‏اند، آن وقت مردم كوتاه فكر، تصور مى‏كنند اینان بى‏عقلند، بلكه عاقل اینان و آلودگان به دنیا بى‏عقلند.


شرف دنیا و آخرت از آنان است، اى اسامه! هرگاه یكى از آنان را در شهرى یافتى، بدان كه براى اهل آن شهر پناه‏گاه از عذاب آسمانى‏اند، با بودن اینان خداوند اهل آن شهر را عذاب نمى‏كند.


زمین از آنان خوشحال است و خداوند از ایشان راضى، اینان را به عنوان برادر خود انتخاب كن، باشد كه به وسیله آنان نجات یابى.


اى اسامه! اگر بتوانى به هنگام رسیدن مرگ شكمت گرسنه و كبدت تشنه باشد، اینطور باش كه به این خاطر به شرف منازل رسى و همنشین با انبیا شوى و با رفتن روحت به عالم بعد، ملائكه خوشحال گردند و حضرت حق بر تو درود فرستد «26»!


 [قالَ داودُ علیه السلام: تَرْكُ لُقْمَةٍ مَعَ الضَّرُورَةِ الَیْها أحَبُّ الَىَّ مِنْ قِیامِ عِشْرینَ لَیْلَةً] «27» داود علیه السلام فرمود:


ترك یك لقمه با نیازى كه به آن دارم، نزد من از عبادت بیست شب محبوب‏تر است.


 [قالَ النَّبِىُّ صلى الله علیه و آله: وَیْلٌ لِلنّاسِ مِنَ الْقَبْقَبَیْنِ. فَقیلَ: وَما هُما یا رَسُولَ اللّهِ؟ قالَ: الْبَطْنُ وَالْفَرْجُ‏]


پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله فرمود:


واى بر مردم از قبقبین، عرضه داشتند: آن دو چیست فرمود: شكم و عضو شهوت.



خطرات پرخورى‏


لقمان به فرزندش فرمود:


وقتى معده پر شد سه آفت متوجهت خواهد شد.


1- از تفكّر باز مى‏مانى.


2- زبان حكمت لال مى‏شود.


3- اعضایت از عبادت باز مى‏مانند.


بزرگان فرموده‏اند:


گرسنگى از گوهرهاى خزاین الهى است، عنایت نمى‏كند مگر به كسى كه دوستش دارد!


و نیز فرموده‏اند:


هشیاران عالم چیزى را براى دین و دنیاى انسان، سودمندتر از گرسنگى‏ نیافته‏اند «28».


در گفتار عرفاى الهى آمده:


پرخور را سه خطر در پیش است:


1- از عبادت كسل مى‏شود.


2- در كسب از آفات حرام سالم نمى‏ماند.


3- و در هنگام مصیبت نسبت به حق انصاف نمى‏دهد.


علت هلاك مردم، حرص بر دنیاست و سبب حرص، شكم و شهوت است و سبب شهوت غریزى بدون شك شكم مى‏باشد، كم‏خورى مایه نابودى حرص و شهوت شكم و غریزه جنسى است؛ زیرا حرص و شهوت بطن و فرج از ابواب جهنّم است.


هر كس به اندازه لازمش قناعت ورزد، در سایر شهوت‏ها هم اهل قناعت مى‏گردد، در این صورت به آزادى مى‏رسد و از مردم بى‏نیاز مى‏گردد و از رنج و تعب راحت مى‏شود و براى عبادت آماده مى‏گردد و براى بدست آوردن نعیم آخرت تاجر مى‏شود و مصداق آیه كریمه:


[رِجالٌ لا تُلْهِیهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَیْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ‏] «29».


مردانى كه تجارت و داد و ستد آنان را از یاد خدا و برپا داشتن نماز و پرداخت زكات باز نمى‏دارد.


مى‏شود.


آرى، مردان راه حق با توجه به كم‏خورى و قناعت در امور مادّى، عاشقانه در راه سلوك قرار مى‏گیرند و از این طریق به لقاى محبوب و وصال معشوق و مقام قرب حضرت دوست مى‏رسند.


عارف معارف الهیه، خاكى خراسانى گوید:


بود گنج دو عالم در سه گوهر




كز آن‏ها مى‏شود كامت میسر



یكى در جوع دائم دومین جود




سیم در ذكر حق آن اصل مقصود



تو را چون گشت دایم ذكرش اى دل‏




یقین كل مقاصد گشت حاصل‏



چو جوع دائمت گردد مسلم‏




بباید آن دوئت بى‏شك فراهم‏



چو نیكو بنگرى در كلّ اوصاف‏




سبب در جملگى جوع است بى‏لاف‏



بدون جوع گر صد سال گردى‏




محال است این كه صاحب حال گردى‏



متاب از جوع روگر مرد راهى‏




بجو از جوع هر فیضى كه خواهى‏



ز اكل سیر اگر ناقص كنى لام‏




شود اكسیر و حاصل گرددت كام‏





برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.