• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن شمال > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
شمال (بازدید: 116)
شنبه 1/4/1392 - 11:20 -0 تشکر 613954
فرهنگ بازی های بومی مازندران

منبع: http://anthropology.ir/node/15975  نوشته امیر هاشمی مقدم

Jeld Bazi Bomi Mazandaran-500x500.jpg
نعمتی، مرادعلی (1390)، فرهنگ بازی های بومی مازندران، تهران: رسانش.384 صفحه، مصور و رنگی.

این کتاب، حاصل سالها تلاش آقای نعمتی در گردآوری مطالبش بوده است. وی که خبرنگار و عکاس ورزشی است، ضمن توجه به ورزشهای سنتی و محلی، گوشه ای از علایقش را نیز به بازی ها معطوف کرد و بدین گونه موفق شد فرهنگ بازی های بومی مازندران را در کیفیتی عالی به زیور طبع آراسته کند.

پس از سخن آغازین نویسنده که چگونگی گردآوری مطالب کتاب را شرح داده و البته بخشی از آن به گلایه از ناملایمی ها در راه گردآوری این مجموعه اشاره دارد، علی حسن نژاد پیشگفتاری بر این کتاب نوشته است. وی توضیح می دهد که برای بازی در مازندرانی، واژه «کا» به کار می رود. کا در مازندرانی عموماً نشانه تصغیر است (همچون ریکا به معنای پسر نوجوان و یا درکا Derka به معنای دره کوچک). از نگاه وی بیشتر بازیهای بومی مازندران ویژگی هایی دارند که برخی از مهمترین آنها عبارت از اینهاست:

عموماً گروهی هستند؛ دارای قاعده اند؛ کم هزینه و با استفاده از تولیدات دامی و کشاورزی اند؛ در بسیاری موارد کاربرد هوش سنجی نیز دارند؛ پاداش یا کیفر یک بازی معمولاً در آغاز بازی دیگر است؛ همراه با اشعار ریتمیک است؛ باعث شناخت از محیط پیرامون می شود؛ برد و باختش کم هزینه است؛ قابلیت نوآوری در بازی ها وجود دارد؛ و به تقویت جسم کمک می کند.

شنبه 1/4/1392 - 11:21 - 0 تشکر 613955

نویسنده پیشگفتار، در ادامه سخنش پیشنهاد می دهد که برای زنده نگهداشتن بازی های بومی از سه روش زیر استفاده شود: شناسایی و گردآوری بازی ها؛ راه اندازی جشنواره های بازی های محلی به طور مستقل یا در مدارس؛ و بازسازی بازیهای بومی به صورت رایانه ای.


سپس نویسنده کتاب به معرفی 75 بازی بومی مازندرانی پرداخته است. این بازی ها بر اساس حروف الفبا تنظیم شده و همگی با نامهای بومی شان ثبت شده اند (همچون: آغوزکا، اودله دوش سواری کا، بورده بورده کا، پسپلیک کا و...). هر بازی ممکن است در مناطق مختلف استان، به شیوه های گوناگونی اجرا شود؛ بنابراین نویسنده شیوه های گوناگون را به همراه محل اجرای هر شیوه از بازی نیز در زیر نام آن بازی شرح می دهد. برای نمونه نخستین بازی کتاب (آغوزکا) به 9 شیوه اجرا می شود که همه این شیوه ها به همراه تصویر و عکس، شرح داده شده است (صص: 19 تا 38). در توضیح هر بازی، ابتدا نام بازی به گویش بومی (همراه با فونتیک لاتین) آمده و سپس نامهای دیگر بازی آمده است. گاهی در همین ابتدا، به پیشینه بازی نیز اشاره ای می شود (همچون بازی «اودله دوش سواری کا» که بر اساس نظر کهنسالان، «نوعی شکرگزاری از خداوند برای نزول باران در فصل کشت محصول محسوب می شده است» (ص: 39). سپس اصطلاح های مربوط به آن بازی به همراه معانی شان آمده است. برای مواردی همچون وسیله های بازی، زمان بازی، زمین بازی، روش بازی، داور بازی، قاعده بازی و جایزه بازی شرح های جداگانه ای بیان شده است. همچنین اشعار یا اصطلاحاتی که در بازی مورد استفاده قرار می گیرد نیز ذکر شده است. برای نمونه در بازی بپرسکا (Beperseka) شعر زیر خوانده می شود:


«بوین اه ریکا ره، شوکای صحرا ره


بپرسه هوا بورده، ستاره جا بورده


زمین صدا بموا، از دست ریکا بموا»


و سپس بلافاصله معنای فارسی اشعار را آورده:


«پسر ما را ببینید که مثل آهوی صحرا است. به سوی آسمان پرید و جای ستارگان را گرفت. زمین از توان بالای این پسر به فریاد آمده است» (ص: 55).


برای هر بازی، چندین عکس از زوایای مختلف گرفته و چاپ شده تا به فهم خواننده از چگونگی اجرای بازی کمک کند. بیشتر این تصاویر طی سالیان طولانی فعالیت در کسوت خبرنگار و عکاس ورزشی گرفته شده است؛ مگر آنکه در کنار عکس، نام عکاس دیگری آمده باشد که البته این موارد بسیار کم است.


نعمتی در این اثر ارزشمند به معرفی بازی هایی پرداخته که برخی شان دارند به فراموشی سپرده می شوند؛ برخی شان ماهیت و شکل اصلی شان دارد از یاد می رود و برخی شان در دل فعالیتهای اجتماعی دیگر و نه به عنوان بازی مستقل- در حال مستحیل شدن هستند. این کتاب بی تردید در نوع خود یکتاست.

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.