• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن ادبيـــات > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
ادبيـــات (بازدید: 126)
چهارشنبه 22/3/1392 - 10:36 -0 تشکر 610859
جنون و شعر و عرفان

برگرفته از : http://abootorabiali.blogfa.com/post/27

در تاریخ تصرف مجنون وسودایی و دیوانه  کم نداریم . شبلی از این نظر معروف تر از بقیه است. ولی مولانا را هم گاه احوال و موا جیدی در بر می گیرد که شانه به شانه ی جنون می ساید؛ از جمله در دفتر پنجم از این باور قدیمی که ارتباطی بین ماه و جنون هست ، برای بیان حال خود ، به زیبایی هر چه تمام بهره می گیرد . در خانم ها افسردگی پس از زایمان داریم و در زمان قاعدگی هم تنگ حوصلگی ها و خروج نسبی از احوال عادی در آن ها مشاهده می شود و البته این احوال ریشه های هورمونی دارند و برای علما ی امروز شناخته شده اند ولی مدت ها عقیده داشتند بین ماه و بدبختی و جنون رابطه ای هست و از این رو می گفتند اگر چشمت به هلال ماه افتاد آن را ببند و باز نکن مگر آن که در سنگ فیروزه بنگری تا نحوست روزِ اول ماه گریبان گیرت نشود . به همین دلیل نظر کردن در فیروزه در ابتدای سال را هم خوش شگون می دانستند . دیوانگی سه روزه در سر هر ماه باوری قدیمی بود. در میان اعراب هم اعتقاد به جنون چهارشنبه ها و نحوست این روز وجود دارد،  مولانا را وقتی، وقت خوش می شود ، از خود به عنوان مجنون نام می برد:

من سر هر ماه  سه روزای  هستم                      بی گمان که باید  دیوانه  شوم

همین که امروز اول سه روزه است                     روز پیروز است ، نه پیروزه است

یعنی این سه روز، روزهای مبارکی است و احتیاج به نگریستن در فیروزه ندارم و بعد ادامه می دهد برای عاشقان ، همیشه اول ماه است :

هر ولی کاندر غم شه می بود                          دم به دم او  را  سر  مه  می بود

ناگاه که مولانا مشغول نقل حکایت ایاز و سلطان محمود بود، متوجه می شود که حال خودش از ایاز بدتر است و این ایاز است که باید به نقل قصه مولانا و احوال او بپردازد:

قصه ی  محمـود و  اوصاف  ایاز                     چون شدم دیوانه ، رفت اکنون زِ ساز

وقتی که عافیت و سلامتم ضایع شده نظم و قافیه از کجا بیاورم برای بیان عشق ایاز :

کیف یأ فی النظم  لی و  القافیه                     بعد  ما  ضاعت ،  اصـول  العافیه

جنون من ، جنون ساده ای در میان انبوه غم ها نیست بلکه دیوانگی مرکب است:

ما  جنون واحـد  لی  فی  الجنـون                      بل جنونّ  فی جنونّ فی جنون

ای ایاز از عشـق تو گشتم چو مـوی                    ماندم از قصه ، تو قصه ی من بگوی

بس فسانه ی عشق تو خواندم به جان                   تو مرا،  کافسانه گشتستـم، بخوان

این ابیات یادآور شاملو است در آن جا که احوال خوشی دارد و چنان مست و دیوانه گشته که دیوانه را به تماشای خود می خواند:

در فرصت میان ستاره ها / شلنگ انداز رقصی می کنم / گوییا از پاک ترین هوای کوهستانی / لباب قدحی سر کشیدم / دیوانه به تماشای من بیا .

مولانا هم ادامه می دهد:

ذره ای از عقل و هوش ار بامن است                    این چه سودا و پریشان گفتن است

نه ، گناه ، او راست که  عقلم ببـرد                    عقل جمله  عاقلان ، پیشش  بمرد

بار  دگیـر  آمدم   دیـوانه  وار                       رو  رو ای جان ، زود  زنجیری  بیار

غیر  آن زنجیر زلف  دلبـرم                       گـر دو  صد زنجیـر آری ، بر درم

چهارشنبه 22/3/1392 - 10:36 - 0 تشکر 610861

آیا همه این ها به این معناست که امثال مولوی و شاملو در بهترین احوالشان ، دیوانه ای از خیل همین دیوانگانی بوده اند که به عنوان کودن و کندذهن می شناسیمشان یا مرزی بین شاعری و عرفان و جنون وجود دارد ؟

اولین فرق جنون و عرفان شاید این است که دیوانه نمی ماند دیوانگی چیست و بنابراین نمی داند دیوانه است و عارف می داند. در واقع دیوانگی پدیده ای فیزیولوژیک و بیولوژیک است ولی عرفان پدیده ای  روحی و ذهنی است . اولی "محصول " جای ماندن از عقل است و دومی " حاصل " سبقت گرفتن از عقل . نخستین محصول نوعی انفعال است و دومی حاصل نوعی فعالیت . زایل شدن عقل نیست  و برتر رفتن از عقل متوسط و متعارف است به گفته مولانا :


زین سر از حیرت  ، اگر عقلت رود             هـر سـو مویت  ، سر و عقلی شود


در واقع حیرانی یعنی با تمام وجود چیزی را ادراک کردن و یکی شدن شناسنده وموضوع شناسایی که نوعی شهود یعنی مشاهده بلا واسطه با از بین رفتن مرز بین شاهد و مشهود است .

برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.