• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن سياسي > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
سياسي (بازدید: 412)
پنج شنبه 9/3/1392 - 2:3 -0 تشکر 607129
صلاحیت‌های یک کارگزار از نگاه امام علی(ع)

 

علی یزدخواستی - تلاش ائمه عصمت و طهارت از بعد از رحلت پیامبر گرامی اسلام (ص) تا سال دویست و شصت هجری برای ایجاد حکومت الهی در جامعه اسلامی[۱] ، و دریغ نکردن جان و مال و خانواده خویش در این راه ؛ خود دلیل آشکاری است بر اهمیت ویژه حکومت و چگونگی تشکیل و اداره آن. اینکه حکومت چگونه و با چه شرایطی شکل بگیرد و چگونه و توسط چه کسانی اداره شود، حائز اهمیت است. در این مقاله سعی شده تا از نگاه امیرالمومنین علیه السلام به ویژگی­های کارگزاران حکومتی و کسانی که در صدد کسب جایگاه­های حساس مدیریتی هستند، پرداخته شود.

 

ضرورت برسرکار نیامدن افراد فاقد صلاحیت

این امری بدیهی است که تنها کسانی لایق خدمت در حکومت اسلامی هستند که شرایط و صلاحیت­های لازم برای آن را داشته باشند، وگرنه تمام امکانات و ظرفیت­های جامعه به قهقرا خواهد رفت. امیرالمومنین علیه السلام همواره از این امر ابراز نگرانی می­کردند و پیامدهای آن را چنین گوشزد می­نمودند:

« من بیم آن دارم که نابخردان و نابکاران زمام امور این ملت را به دست آرند و مال خدا را دست به دست گردانند و بندگان او را بردگان خود قرار دهند و با صالحان به دشمنی برخیزند و فاسقان را حزب خود قرار دهند[۲].»

پس با این حساب می­توان گفت اگر تک تک افراد جامعه در انجام دادن وظیفه خود- که شناخت و بر سر کار آوردن افراد اصلح و شایسته است- کوتاهی کنند حق عظیم و میلیونی، به تعداد افراد درون حکومت و حتی فراتر از آنبر ذمه آنها خواهد بود. چرا که زمامدار و کارگزار صالح موجب اصلاح بدنه مردم و کارگزار نااهل، موجب تباهی جامعه و تک تک مردمان خواهد شد.

« فَلَیْسَتْ‏ تَصْلُحُ‏ الرَّعِیَّةُ إِلَّا بِصَلَاحِ الْوُلَاةِ وَ لَا تَصْلُحُ الْوُلَاةُ إِلَّا بِاسْتِقَامَةِ الرَّعِیَّةِ[۳]»

پس مردمان اصلاح نمی­گردند مگر آنکه زمامداران اصلاح گردند و زمامداران نیز جز با استقامت و درستکاری مردم اصلاح نمی­شوند.

 

 السلام علیــــــــــک یا ابا عبدالله

 

ای شیـــــعه تو را چه غــم ز طوفـــان بلا

آن جا که سفینة النجـــــــاة است حسیـــــن (ع)

 

یابن الحســـــن روحـــــــــی فداک

پنج شنبه 9/3/1392 - 2:7 - 0 تشکر 607130

ویژگی­ها و صلاحیت­های کلی برای زمام­داران و کارگزاران




۱-عقل و خردمندی


لازمه اداره درست هرکاری عقل و خردمندی و تدبیر در آن کار است. 


این ویژگی در کارگزاران حکومتی از اهمیت خاصی برخوردار است، چرا که جان و مال و ناموس و تمام امکانات افراد، برای خدمت در دست وی است. خداوند متعال نیز از سپردن مال خود به سفیهان نهی کرده است و فرموده : 


« وَ لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَکُمُ الَّتی‏ جَعَلَ اللَّهُ لَکُمْ قِیاما.[۴]» دیگر وقتی پای جان و ناموس مردم نیز در میان باشد مزید بر علت می­شود. امیرالمومنین علیه السلام نیز این ویژگی را در رهبران مورد توجه قرار داده و فرموده­اند: «یَحتاجُ‏ الإمام إلى قلبٍ‏ عَقول[۵]»‏




۲-علم


علمی که در اینجا بدان اشاره شده نه الزاما به معنای تحصیلات عالیه، که به معنای علم اداره حکومت و علم به دستورات خدا و شیوه پیامبر و اهل بیت علیهم السلام در این زمینه است: 


« فَیَنْبَغِی أَنْ لَایَکُونَالْخَلِیفَةُعَلَى،الْأُمَّةِإِلَّاأَعْلَمَهُمْ بِکِتَابِا للَّهِوَسُنَّةِ نَبِیِّهِ[۶]» . عدم وجود این ویژگی در کارگزار موجب گمراهی مردمان و سقوط و زوال جامعه[۷] خواهد شد. ازجمله شاخصه های داشتن علم برای کارگزار، علم به دستورات خداوند در زمینه اداره حکومت و روش اجرای آن، علم به عواقب امور و از این قبیل چیزهاست.




۳- عدالت


بنابر روایتی، یکی از سه ویژگی لازم برای امانت­داری از حکومت و رساندن آن به سرمنزل مقصود، عدالت است[۸]. چرا که در غیر اینصورت زمامدار به هیچ وجه نمی­تواند به تعهدات خود عمل کند یا پایدار بماند، در نتیجه به ستم و بی­انصافی کشیده خواهد شد و دین خدا از بین خواهد رفت و بدعت­گزاران زیاد شده[۹]و نظام اسلامی به سمت فروپاشی سوق داده خواهد ­شد.


از اولین شاخصه­ ها ولازمه ­های عدالت یک فرد، نفی و زدودن هوا و هوس­هاست از درون خودش[۱۰] .چنین کسی که عدالت با جانش آمیخته شده می­تواند به درستی راهبری کند و در مشکلات و تنگنا­ها، و در اوج توانمندی­ها و دارایی­ها از عدالت دور نگردد.




۴- توانمندی


یکی دیگر از شروط لازم برای کارگزار، داشتن توانمدی در اداره حکومت است که در کلام علی علیه السلام با واژه­ی “قوت”به چشم می­خورد:


« أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّأَحَقَّا لنَّاسِ بِهَذَا الْأَمْرِ أَقْوَاهُمْ عَلَیْه‏…[۱۱]». ای مردم همانا برای حکومت، محق ترین فرد کسی است که بر آن بیشترین توانایی را داشته باشد.


البته این قوت تنها به معنای نیروی جسمی نیست، بلکه به معنای دارا بودن تمام قوت­های لازم برای اداره­ حکومت است، از جمله: قوت در اجرای عدالت، قوت در احیای حق، قوت در حفظ امکانات و به کارگیری استعدادها[۱۲] ، قوت در کفایت کردن مردمان[۱۳] و … .

 السلام علیــــــــــک یا ابا عبدالله

 

ای شیـــــعه تو را چه غــم ز طوفـــان بلا

آن جا که سفینة النجـــــــاة است حسیـــــن (ع)

 

یابن الحســـــن روحـــــــــی فداک

پنج شنبه 9/3/1392 - 10:28 - 0 تشکر 607147

۵- زهد


زهدی که امیرالمومنین علیه السلام از آن سخن به میان می­آورند نه به معنای ترک دنیا و بهره نبردن از امکانات و نعمات الهی است بلکه هدف از زهد، ترک دنیای مذمومی است که حبّ آن سرمنشاء تمام خطا­هاست[۱۴] و اگر زمامداران و کارگزارانحکومتی که قدرت و امکانات در دست آنهاست، متصف به صفت زهد نباشند، بی­تردید دچار لغزش و دست­اندازی به آن­ها می­شوندو جامعه را نیز به این سمت می­کشانند. و راه رسیدن به این خصلت جز خودسازی­ها و مراقبه­های پیش از مسئولیت و در حین آن نیست. چراکه زهد ریشه در قلب و نفس آدمی دارد «فَأَعْرَضَ عَنِ الدُّنْیَا بِقَلْبِ هِوَأَمَا تَذِکْرَهَا مِنْ نَفْسِه‏…[۱۵]» وکسی می­تواند به آن دست یابد که قبلا به تأدیب نفس خود مشغول شده باشد.




۶- تقوا


شاید بتوان گفت صفت اصلی و اساسی­ای که باعث و مانع جمیع صفات حسنه و سیئه می­شود، تقواست. «فَإِنَّتَقْوَىاللَّهِمِفْتَاحُسَدَادٍوَذَخِیرَةُمَعَادٍوَعِتْقٌمِنْکُلِّمَلَکَةٍوَنَجَاةٌمِنْکُلِّهَلَکَة…[۱۶]».


انسانی که فاقد تقواست اسیر و بنده هوا و هوس و حرص و طمع است و در مسند اداره امور جز در پی ارضای این­ها نیست! بندگی­های سیاسی و اجتماعی و سازش­های منفعت طلبانه و بی چون و چرا از اهل باطل محصول همین بی­تقواگی است. درسایه حکومت تقوا، هرکس به آرزوی خود می­رسد و از آسایش و نعمت­های عادلانه بهره­مند می­گردد و آب عدالت، زراعت همه را سیراب می­کند.[۱۷] «لَایَهْلِکُعَلَىالتَّقْوَىسِنْخُأَصْلٍوَلَایَظْمَأُعَلَیْهَازَرْعُقَوْم‏…[۱۸]» . ازجمله سفارش­های امیرالمومنین علیه السلام به والیان خود، تقوا بوده که اثر آن به وضوح برای مردم قابل لمس و مشاهده بود.




۷- مردمی بودن


از دیگر ویژگی­های مهم و اساسی مسئولین مردمی بودن آنهاست. به این معنا که خود را خادم مردم بداند و از آنها و مشکلات آنها دور نشود و نسبت به مردم هیچ امتیازی برای خود قائل نباشد. اینکه کارگزاری در متن مردم باشد و مشکلات آنها را از نزدیک مشاهده و لمس کرده باشد نه تنها موجب دلگرمی مردم می­شود، بلکه باعث می­شود مردم از مسئولین خود حمایت کنند و در برابر مشکلات استقامت بیشتری نشان دهند. از جمله نشانه­های مردمی بودن می­توان به فروتنی در برابر مردم[۱۹]، پرهیز از امتیاز خواهی و برتری­جویی نسبت به مردم[۲۰]،پرهیز از تشریفات[۲۱]، شریک بودن در سختی­های مردم[۲۲]و … اشاره کرد.




۸- پرهیز از احتجاب


احتجاب در لغت به معنای “در پرده شدن و مخفی شدن” است و اصطلاحاً به فاصله گرفتن از مردم و نداشتن ارتباط مستقیم با آنها گفته می­شود؛ اینکه مسئولین هم­چون سلاطین ظالم دنیا، خود را به دور از مردم نگاه دارند و از آنها جدا به سر ببرند. اما چیزی که تاریخ به وضوح بیانگر آن است راه و رسم زندگی امامان معصوم علیهم­السلام و نحوه مدیریت آنها در جامعه است، که هر روزه در میان مردمان حاضر می­شدند و به رفع و فتق امور آنها می­پرداختند. پس ضروری است کارگزاران نظام اسلامی به شیوه رهبران خود اقتدا کرده و این مهم را در نظر داشته باشند

 السلام علیــــــــــک یا ابا عبدالله

 

ای شیـــــعه تو را چه غــم ز طوفـــان بلا

آن جا که سفینة النجـــــــاة است حسیـــــن (ع)

 

یابن الحســـــن روحـــــــــی فداک

پنج شنبه 9/3/1392 - 10:30 - 0 تشکر 607148

ویژگی و صفات جزئی




در میان احادیث امیرالمونین علیه­ السلام در نهج­ البلاغه و دیگر کتب، صفات سلبی و ثبوتی بسیار مهم دیگری نیز برای مسئولین نظام اسلامی آمده که تفصیل آن­ها از عهده­ ی این مقاله خارج است. لذا به دلیل اختصار، شماری از آن­ها را نام می­بریم، امید است نافع باشد:




صفات سلبی :


۱٫ بخل


۲٫ ظلم


۳٫ رانت خوار


۴٫ رشوه خواری


۵٫ خلاف سنت معصومین عمل کردن[۲۳]


۶٫ سازشکار با اهل باطل


۷٫ طمع ورزی[۲۴]


۸٫ قدرت طلبی


۸٫ مال اندوزی


۹٫ خودپرستی و تعریف از خویش[۲۵]


۱۰٫ خود رأیی [۲۶]


۱۱٫ تن آسایی


و …




صفات ثبوتی



۱٫ زبان گویا (کم رو نبودن)


۲٫ قلبی استوار بر اقامه حق [۲۷]


۳٫ تدبیر[۲۸]


۴٫ عفت


۵٫ پارسایی


۶٫ احقاق حقوق ستمدیدگان[۲۹]


۷٫ صراحت و صداقت


۸٫ برپاساختن نشانه­ های دین[۳۰]


۹٫ فقر زدایی


۱۰٫ خیرخواهی و ارشاد مردم[۳۱]


۱۱٫ ترویج فضایل اخلاقی میان مردم


و …[۳۲]

 السلام علیــــــــــک یا ابا عبدالله

 

ای شیـــــعه تو را چه غــم ز طوفـــان بلا

آن جا که سفینة النجـــــــاة است حسیـــــن (ع)

 

یابن الحســـــن روحـــــــــی فداک

پنج شنبه 9/3/1392 - 10:31 - 0 تشکر 607149

منبع:


[۱]خامنه ای ، سیدعلی ، انسان ۲۵۰ ساله ، ص ۱۷٫


[۲]«ٍوَلَکِنَّنِیآسَىأَنْیَلِیَأَمْرَهَذِهِالْأُمَّةِسُفَهَاؤُهَاوَفُجَّارُهَافَیَتَّخِذُوامَالَاللَّهِدُوَلًاوَعِبَادَهُخَوَلًاوَالصَّالِحِینَحَرْباًوَالْفَاسِقِینَحِزْبا » نهج البلاغه­­- نامه ۶۲


[۳]نهج البلاغه- خطبه ۲۱۶٫


[۴]قرآن،نساء/۵٫


[۵](پیشوا و رهبر به قلبی اندیشمند نیازمند است.) غرر الحکم و درر الکلم، ص ۸۰۹٫


[۶] بنابراینسزاواراستخلیفهبرامّتکسىجزداناترینآنانبهکتابخداوسنّتپیامبرشنباشد)کتابسلیمبنقیسالهلالی، ج‏۲، ص۶۵۱٫


[۷]نهج البلاغه –خطبه ۱۳۱٫


[۸]«ثلاثهٌ مَن کُنَّ فیهِ مِنَ الائمهِ صَلُحَ أن یکونَ إماماً اضطَلَعَ بِأمانَتِهِ إذا عَدَلَ فی حُکمِهِ و لَم یَحتَجِب دُونَ رَعِیَّتِهِ و أقامَ کِتابَ اللهِ تَعالی فِی القَریبِ و البَعیدِ.» کنزالاعمال فی احادیث الاقوال و الافعال، ج۵ ، ص۷۶۴-۷۶۵٫


[۹]شیخ صدوق ، علل الشرایع ، ج۱ ، ص ۲۵۳٫


[۱۰]« فَکَانَ‏أَوَّلَعَدْلِهِنَفْیُ‏الْهَوَى‏عَنْنَفْسِه‏..» نهج البلاغه –خطبه ۸۷و حکمت ۷۳


[۱۱]نهج البلاغه –خطبه ۱۷۳٫


[۱۲]کتابسلیمبنقیسالهلالی ،ج‏۲ ، ص ۷۵۲٫


[۱۳]غرر الحکم و درر الکلم –ص ۶۳۱٫


[۱۴]« حُبُّالدُّنْیَارَأْسُکُلِّخَطِیئَة » . الکافی ، ج۲ ، صص ۳۱۵،۳۱۷٫


[۱۵]نهج البلاغه –خطبه ۱۶۰٫


[۱۶]نهج البلاغه –خطبه ۲۳۰٫


[۱۷]پرتویی از نهج البلاغه ، محمد مهدی جعفری، ج۱ ، ص ۲۲۵٫


[۱۸]نهج البلاغه –خطبه ۱۶


[۱۹]« وَاخْفِضْلِلرَّعِیَّةِجَنَاحَک‏» نهج البلاغه –نامه ۴۶٫


[۲۰]« وَإِیَّاکَوَالِاسْتِئْثَارَبِمَاالنَّاسُفِیهِأُسْوَة » نهج البلاغه –نامه ۵۳٫


[۲۱]اشاره به داستان دویدن مردم شهر انبار پیشاپیش و در پی حضرت علی علیه السلام و سخنان حضرت به آنها. نهج البلاغه –حکمت ۳۷٫


[۲۲]«أَأَقْنَعُمِنْنَفْسِیبِأَنْیُقَالَهَذَاأَمِیرُالْمُؤْمِنِینَوَلَاأُشَارِکُهُمْفِیمَکَارِهِالدَّهْرِأَوْأَکُونَأُسْوَةًلَهُمْفِیجُشُوبَةِالْعَیْش‏ » نهج البلاغه- نامه ۴۵٫


[۲۳]نهجالبلاغه–خطبه ۱۳۱٫


[۲۴]نهج البلاغه –حکمت ۱۱۰٫


[۲۵]غررالحکمودررالکلم ، ص ۶۶٫


[۲۶]نهج البلاغه –حکمت ۱۶۱٫


[۲۷]غررالحکمودررالکلم،ص ۸۰۹٫


[۲۸]طبرسی،الاحتجاج ، ج۱ ، صص ۷۳-۷۴٫


[۲۹]کتابسلیمبنقیسالهلالی،ج‏۲ ،ص ۷۵۲


[۳۰]نهج البلاغه- خطبه ۱۳۱٫


[۳۱]نهج البلاغه- خطبه ۱۰۵٫


[۳۲]دولت آفتاب- مصطفی دلشاد تهران


تریبون مستضعفین

 السلام علیــــــــــک یا ابا عبدالله

 

ای شیـــــعه تو را چه غــم ز طوفـــان بلا

آن جا که سفینة النجـــــــاة است حسیـــــن (ع)

 

یابن الحســـــن روحـــــــــی فداک

برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.