• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن شمال > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
شمال (بازدید: 276)
سه شنبه 7/3/1392 - 21:53 -0 تشکر 606850
تاریخ گیلان

تاریخ گیلان ، کتابی در بارة وقایع گیلان از 923 تا 1038، به فارسی ، تألیف عبدالفتاحِ فومنی * در قرن یازدهم . مؤلف ، حوادث بیش از یک قرن گیلان را در دوران شاهان صفوی ، از اواخر سلطنت شاه اسماعیل اول (905ـ930) تا جلوس شاه صفی (1038)، در یک مقدمه و دو فصل شرح داده است . وی در مقدمه انگیزة نگارش این تاریخ محلی را ذکر کرده و بر ثبت رویدادهای مهم گیلان ــ که در کتابهای تاریخی نیامده ــ تأکید کرده است (ص 5).

فصل اول این کتاب شامل یک مدخل و 35 گفتار، در بارة قدرت طلبیهای ملوک و امیران گیلان است که برخی از آنان با دربار صفوی پیوند سببی یافتند و در منطقه پیمان شکنیها و خونریزیهایی کردند که به انقراض خاندان حاکم گیلان بیَه پس (رشت و فومن ) در عصر شاه طهماسب (930ـ984) و فرار خان احمدخان گیلانی ، حکمران گیلان بیه پیش (لاهیجان )، در رو در رویی با سپاه شاه عباس (شوال 1000) انجامید (ص 11ـ126). فصل دوم حاوی 34 گفتار و چهار مقاله است . در 27 گفتار نخست شرح استیصال حکام پیشین و استیلای شاه عباس اول بر گیلان آمده است (ص 129ـ236). موضوع هفت گفتار پایانی ظهور و قیام کالنجار سلطان ، ملقب به عادل شاه یا غریب شاه ، است (ص 261ـ287).

سه شنبه 7/3/1392 - 21:53 - 0 تشکر 606851

این کتاب به سبب دربرداشتن اصطلاحات فراوان اداری ، مالی و ارضی رایج در قرن دهم و یازدهم اهمیت دارد و از آنجا که مؤلف به کارهای دیوانی اشتغال داشته (ص 204) این اصطلاحات را به کار برده و آنها را همراه با ذکر برخی ترکیبات لغوی متداول در منطقه و نیز شرح آداب و رسوم محلی (رجوع کنید به همان ، مقدمة ستوده ، ص دوازده ـ هفده ) آورده است . همچنین در این کتاب به مطالبی اشاره شده است که در دیگر آثار این دوره وجود ندارد؛ مثلاً وجود نسخه ای از قرآن مجید به خط امیرالمؤمنین علیه السلام ، در قریة کیجای کُهدُم (ص 70 ؛ رابینو، ص 284) در محلی مشهور به «دستخط محله کچا» (پوراحمد جکتاجی ، ص 569)، که مردم احترام فوق العاده ای به آن می گذاشتند، و نیز حمل اجناس فراوان از مسکو به گیلان و غارت آنها در وقایع شورش غریب شاه و بازگرداندن کالاها به صاحبانشان پس از سرکوب قیام و قتل وی (فومنی ، ص 263، 284؛ قس دورن ، ص 29).

فومنی به رسم نویسندگان همعصر خود، به تناسب از آیات قرآن (برای نمونه رجوع کنید به ص 3ـ5، 56، 77، 169) و اشعار فارسی (برای نمونه رجوع کنید به ص 51، 88 ، 122، 159ـ160) استفاده کرده است . نثر این کتاب سلیس و روان نیست (همان ، مقدمة ستوده ، ص یازده ).

تاریخ گیلان نخستین بار به کوشش برنهارد دورن از روی نسخه ای که نیکولای خانیکوف ، جغرافیدان روسی ، در 1265 یا 1266/1849 یا 1850 در اختیار او گذاشته بود (استوری ، ج 1، بخش 1، ص 363)، در 1274/ 1858 در سن پطرزبورگ به چاپ رسید (دورن ، ص 140). این کتاب سه بار نیز در ایران به چاپ رسیده است : در 1315ش در رشت ؛ در 1349ش به کوشش منوچهر ستوده و در 1353ش به کوشش عطاءاللّه تدین در تهران (برای اطلاع بیشتر رجوع کنید به استوری ، ج 1، بخش 2، ص 1298؛ فومنی ، مقدمة ستوده ، ص هفده ـ بیست ).

منابع : محمدتقی پوراحمد جکتاجی ، «بقاع متبرکه و اماکن مذهبی گیلان »، در کتاب گیلان ، ج 1، تهران : گروه پژوهشگران ایران ، 1374ش ؛ یاسنت لویی رابینو، ولایات دارالمرز ایران : گیلان ، ترجمة جعفر خمامی زاده ، تهران 1357ش ؛ عبدالفتاح فومنی ، تاریخ گیلان : در وقایع سال های 923ـ 1038 هجری قمری ، چاپ منوچهر ستوده ، تهران 1349ش ؛

برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.