• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن ادبيـــات > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
ادبيـــات (بازدید: 386)
شنبه 22/7/1391 - 10:47 -0 تشکر 566079
فارسی افغانستان

فارسی افغانستان به گونه‌ای از زبان فارسی که در افغانستان متداول است اطلاق می‌شود. این گونه زبانی در نگارش‌های رسمی دولتی افغانستان با نام زبان دری یاد می‌شود، ولی مردم افغانستان در زبان گفتاری، زبان خود را با نام فارسی می‌شناسند. فارسی دری و پشتو در افغانستان دو زبان رسمی در کل کشور هستند.

اگرچه برخی فارسی رایج در افغانستان را زبانی مستقل و با نام دری جدای از زبان فارس می‌دانند اما تفاوت این گویش با گویش ایرانی فارسی در حدّی نیست که بتوان آن دو را دو زبان جداگانه دانست. به هر حال فارسی دری افغانستان را می‌توان به عنوان یکی از مهمترین گونه‌های زبان فارسی شمرد.

شنبه 22/7/1391 - 10:47 - 0 تشکر 566080

دستور خط


دستور خط رسمی فارسی در افغانستان تفاوت بسیار جزئی با دستور خط فارسی ایران دارد.این دستور خط سالها پیش در وزارت فرهنگ افغانستان ترتیب یافته‌است. پیرو این دستور خط واژگانی نظیر «زندگی» بصورت «زنده‌گی» نوشته می‌شوند. با این وجود این دستور خط چندان در نشریات استفاده نمی‌شود. وضعیت یای میانجی و یای نکره مبهم است بطور مثال ترکیباتی نظیر خانه‌ای زیبا بصورت‌های خانه ئی زیبا و (به عربی: خانهٔ زیبا) نوشته می‌شوند.

شنبه 22/7/1391 - 10:49 - 0 تشکر 566081

لهجه‌ها


لهجه‌های مختلفی از فارسی در افغانستان متداول است. از جمله هزارگی، هراتی، کابلی و.... گویش فارسی متداول در هرات، بادغیس و فراه که تحت نام لهجه هراتی شناخته می‌شوند، به گویش فارسی زبانان شمال شرق ایران شباهت زیادی دارد و با گویش مرزنشینان ایران تقریبا یکی است. این گویش با گویش‌های رایج در استان‌های خراسان ایران در یک رده بندی قرار می‌گیرند.


لهجه‌های شرق افغانستان از جمله لهجه بدخشی با لهجه‌های فارسی تاجیکستان شباهت دارد.

شنبه 22/7/1391 - 10:49 - 0 تشکر 566082



گروه‌های قومی فارسی‌زبان در افغانستان و لهجه‌های آنها
موقعیت گروه قومی نام محلی لهجه ویژگی‌ها

  1. شهر کابل

  2. درۀ پنجشیر
    درۀ سالنگ
    درۀ غوربند
    کوهستان

  3. لوگر (کُلنگار، دوشنبه، پاتخوابِ روغنی، بَرَکی‌راجان)
    چرخِ لوگر

  4. درۀ لغمان
    سُرخ‌رود (ننگرهار)
    کَندی‌باغ (ننگرهار)
    اورگون (پکتیکا)

  5. بدخشان

  6. شهر مزار شریف

  7. قَطَغَن


تاجیک
تاجیکِ پنجشیری
تاجیک
تاجیک
تاجیک
تاجیک
تاجیک
تاجیک لغمانی
تاجیک
کندی‌باغی
تاجیک اورگونی/فُرمولی
تاجیک بدخشی
تاجیک
تاجیک



کابلی
پنجشیری
فارسی
غوربندی
کوهستانی
فارسی
چرخی
لغمانی
فارسی
کندی‌باغی
فارسی/فُرمولی
بدخشی
مزاری
قطغنی



شهری، نفوذ شمار اندکی از واژگان هندی
روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان هندی
روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان هندی
روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان هندی
روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان هندی
روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان هندی
روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان هندی
روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان هندی و اختلاط زیاد با پشتو
روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان هندی و اختلاط زیاد با پشتو
روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان هندی و اختلاط زیاد با پشتو
روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان هندی و اختلاط زیاد با پشتو
روستایی، واژگان فارسی تاجیکی
شهری، واژگان فارسی تاجیکی
روستایی، واژگان فارسی تاجیکی و تُرکی


شهر هرات
غرب هرات
شمال هرات
قلعه نو (بادغیس)
غور

غور
غور
شهر فراه
شهر قندهار
تاجیک
ایماق تیمنی
ایماق جمشیدی
هزاره
ایماق

ایماق فیروزکوهی
ایماق تَیمَنی
تاجیک
تاجیک
هراتی
فارسی
فارسی
فارسی
ایماقی

فیروزکوهی
تَیمَنی
فراهی
فارسی
شهری، واژگان خراسانی
روستایی، واژگان خراسانی
روستایی، واژگان خراسانی
روستایی، واژگان خراسانی
روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان تُرکی-مُغولی

روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان تُرکی-مغولی
روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان تُرکی-مغولی
شهری، واژگان خراسانی
شهری، واژگان خراسانی
کَنگ (نیمروز) و منطقۀ ابراهیم‌آباد (در مجاورت شهرستان زابل در ایران) تاجیک سیستانی سیستانی روستایی، واژگان سیستانی و بلوچی
هزاره‌جات هزاره هزارَگی روستایی، نفوذ شمار اندکی از واژگان مُغولی


شنبه 22/7/1391 - 10:51 - 0 تشکر 566084

دایره واژگان


در فارسی افغانستان، از واژگان پشتو، روسی و انگلیسی بسیار استفاده می‌شود. به‌ویژه برای مفاهیم نو استفاده‌ای از واژه‌های فارسی نمی‌شود و بیشتر از زبان‌های انگلیسی، عربی، پشتو و اردو وام گرفته می‌شود.


در بسیاری موارد گویشوران در مواردی که کلمه فارسی مناسبی هم برای مفهوم مورد نظر وجود دارد از واژه انگلیسی استفاده می‌کنند.استفاده از واژگانی مانند پرابلم(بجای مشکل) و پالیسی (بجای سیاست) در بین دولت مردان بسیار رواج دارد.


به خاطر سیاست پشتون‌سازی حکومتی در افغانستان، در متون اداری این کشور واژه‌های بسیاری بر زبان فارسی افغانستان تحمیل شده‌است. تحمیل واژه‌های نوپای پشتو در نامه‌های اداری افغانستان به اندازه‌ای است که روانی زبان فارسی در آن به خطر افتاده‌است. در افغانستان، امروزه برای مفاهیم نو، ملغمه‌ای از واژگان بیگانه استفاده می‌شود و سیاست آشفته‌سازی فارسی و تضعیف آن از سوی حکومت آن کشور هم‌چنان ادامه دارد.

شنبه 22/7/1391 - 10:52 - 0 تشکر 566085

آسیب‌ها


از جمله تهدیدها و آسیب‌های فارسی افغانستان می‌توان به این موارد اشاره کرد: ورود بی‌رویهٔ واژگان خارجی در قرن کنونی، جایگزین شدن تدریجی زبان انگلیسی در نظام اداری این كشور، شیوع و گسترش غلط‌های بسیار در سطح آوایی زبان، ضعف شدید زبان در سطح دستوری، زوال تدریجی گویش‌های غنی و اصیل محلی و غلبهٔ گویش پایتخت به دلیل گسترش رسانه‌های گروهی.

شنبه 22/7/1391 - 10:55 - 0 تشکر 566088

برگردان واژگان فارسی افغانستان به واژگان فارسی ایران


فهرست بعضی از واژه‌های متفاوت در فارسی ایران و افغانستان در زیر می‌آید.


واژه‌های سمت راست از فارسی افغانستان هستند و واژه‌های سمت چپ از فارسی ایران:


آ





  • آمرصاحب: جناب سرکار

  • آمدآمد عید: در آستانه عید

  • اَنتیک: زینتی

  • آهوگک: آهوی کوچک


ا


شنبه 22/7/1391 - 10:56 - 0 تشکر 566089

ب


شنبه 22/7/1391 - 10:57 - 0 تشکر 566090

پ


شنبه 22/7/1391 - 10:58 - 0 تشکر 566092

ت



  • تا حال: تاکنون

  • تاپه: مهر («تاپه» پشتو)

  • تاپه کردن: مهر زدن («تاپه» پشتو)

  • تار: رشته، سیم، نخ هندی

  • تجربه: آزمایش (عربی)

  • تحفه: هدیه (عربی)

  • تخنیکر: همکار فنی (روسی)

  • تخنیکی: فنی (بر گرفته از روسی "تخنیچِسکی)

  • تربوزه:هندوانه

  • تربیه: پرورش (انحراف یافته تربیت)

  • ترم: ترمپت (فرانسوی)

  • ترینر: مربی(انگلیسی)

  • تصادف: تصادفاً

  • تطبیق: انجام، اجرا

  • تعمیر: ساختمان (انحراف یافته)

  • تفت: بخار (فارسی باستان)

  • تلخان: نوعی شیرینی محلی که از آرد توت خشک درست می‌شود.

  • تلفون: تلفن

  • تمثیلی: نمایشی

  • تنتل: خرده ریزه (دندل/فارسی)

  • تهداب‌گذاری: پایه‌گذاری* توته: تکه خرده

  • توله («نی» هم می‌گویند): نی («توله»

  • تکِت: بلیت («تکت» انگلیسی، «بلیت» روسی)

  • تکسی: تاکسی

  • تکه‌فروشی: پارچه‌فروشی

  • تیار کردن: تهیه کردن، درست کردن

  • تیپ: ضبط صوت (انگلیسی)

  • تیله کردن: فشار دادن، هل داند

  • تلاشی کردن: بازرسی کردن

  • تیل: بنزین، سوخت

  • تداوی: درمان

شنبه 22/7/1391 - 10:59 - 0 تشکر 566093

ج



  • جاپان: ژاپن

  • ججلداغ

  • جغرافیه: جغرافیا، گیتاشناسی

  • جمپ: دست‌انداز خیابان (انگلیسی)

  • جنرال: ارتشبد (انگلیسی)

  • جنگی بودن (کردن): قهر بودن (کردن)

  • جَواری: ذرت

  • جوال: کیسه یا گونی بزرگ

  • جور شده: درست شده، ساخته شده

  • جوگی: کولی (هندی، پشتو)

  • جک: پارچ آب (انگلیسی)


چ



  • چارمغز: گردو

  • څارَنوال، څارنوالی: دادسرا (واژه‌ایست پشتو)

  • چاشت: ظهر

  • چاشنی: تنقلات

  • چالان کردن: روشن کردن (انحراف شده «چالو» هندی)

  • چاینک: قوری («چاینیک» روسی)

  • چُپ باش: ساکت شو

  • چَپلی: سندل (تحریف شده «چَپپل» هندی)

  • چپن: ردا

  • چَوتار: مکار

  • چوتی کردن: بافتن مو

  • چوچه مرغ: جوجه

  • چوری: النگو («چوری» هندی)

  • چوقور: ژرف، گود، عمیق (برگرفته از واژهٔ ازبکی)

  • چوکات: چارچوب، حد، قاب

  • چوکی: صندلی، مقام، منصب (هندی)

  • چَکر زدن: قدم زدن، گردش کردن

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.