• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن ادبيـــات > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
ادبيـــات (بازدید: 1611)
چهارشنبه 19/7/1391 - 12:38 -0 تشکر 565511
نقش شاعران ایران در ادبیات فرانسه

منبع: انجمن شكوه پارس

هدف از ارائه این مقاله بررسی اجمالی میزان آشنایی غرب به ویژه فرانسه با فرهنگ و ادبیات ایران است تا با بررسی شعاع تأثیر و عمل ادبیات ایران شاید از دام عقده حقارتی كه گرفتارمان كرده، رهایی یابیم و به غروری شایسته برسیم و بدانیم كه ادبیات ما هنوز زایندگی و آموزندگی خود را از دست نداده است و ما به جای پناه بردن به تئوریها و ادبیات غرب و مقلد ادبی بودن خود می توانیم سرچشمه و تأثیرگذار باشیم. ولی برای این منظور باید شناختی دقیق از آثار گذشتگانمان داشته باشیم و با دید و بینشی نو در آنها تأمل كنیم تا بتوانیم عناصر جادویی قابل بهره برداری ادبیات خود را بشناسیم و مائده ای متناسب با ذوق و فهم مخاطبین امروزین خود فراهم آوریم.
ادبیات تطبیقی، شاخه ای از نقد ادبی است كه شعاع عمل و بازتاب ادبیات و فرهنگ ملی را در ادبیات دیگر ملتهابررسی می كند كه این انعكاس از طریق تأثیر و نفوذ شاعران و نویسندگان یك كشور بر دیگر كشورها مشخص می شود. مثلاً تأثیر حافظ در گوته و یا تأثیرپذیری احمد شاملو از پل آلوآر (۱۹۵۳ـ۱۸۹۵ Paul Eluard) .
در مجموع ادبیات تطبیقی یك دادوستد ادبی ـ فرهنگی است. چون با انتقال فرهنگ ها و تأثیر آنها بر هم، ادبیات كه یكی از اركان فرهنگ است نیز انتقال پیدا می كند. و در این نقل و انتقالها و تأثیرگذاریها و تأثیرپذیری های ادبی، سفرنامه های نویسندگان و شعرا نقش بسیار مهمی دارد.

چهارشنبه 19/7/1391 - 12:39 - 0 تشکر 565512

لازم به ذكر است كه تأثیرگرفتن از یك اثر به معنای مقلد ادبی بودن نیست. تأثیرپذیری از یك اثر بسط دهنده اندیشه ما تقلید نشانه ذهن بسته مؤلف است. چون مقلد از قالب سطحی یك اثر نسخه برداری می كند همیشه روی به گذشته دارد. ولی آنكه به نیت تأثیرپذیری به یك اثر رجوع می شود و با صاحب اثر به همصدایی برمی خیزد و با خلاقیت خود و با اندیشه ای باز به علاوه تجربیات گذشتگان اثری نو می آفریند كه بر آثار قبل از او برتری داشته باشد و اینچنین به اثر خود رنگ استقلال می زند و خود را در حصار تقلید مسدود نمی كند تا بتواند خود او نیز بر آیندگان تأثیرگذار و برایشان الگو باشد و در پس زمان محو نگردد.
تأثیر ادبیات فارسی بر غرب در قرن بیستم كه عصر تكنولوژی نامیده می شود بیش از دیگر قرون است. چون از یك سو شمار آثار ترجمه شده فارسی به زبانهای غربی بیشتر شده است و از سوی دیگر غرب به علت صنعتی شدن و پیشرفتهای بی حدومرز در عرصه تكنولوژی از آرامش و خوشبختی فاصله گرفته است و دچار بیم و هراس و استرسهایی شده كه از ویژگیهای جوامع صنعتی است.به همین دلیل غربیان با چشمانی هراسناك به آینده می نگرند و امیدوار هستند كه با شناخت بیشتر آثار شرقی، راه چاره ای برای این درد خود بیابند. غربیان كه خود را كاروان سالار جامعه بشری می دانند به این نتیجه رسیده اند كه باید راه رفته را از سرگرفت و به سرچشمه اندیشه و تمدن یعنی فرهنگ و ادب شرق بازگشت تا شاید برای بن بستهای نسل حیرت زده انسانی راه فراری پیدا شود و به همین دلیل است كه ادبا و اندیشمندان غربی متوجه «ادبیات شرقی و بویژه شعر فارسی» شدند.

چهارشنبه 19/7/1391 - 12:40 - 0 تشکر 565513

سفرنامه «شاردن» اولین اثری بود كه فرانسویان را با ایران و نویسندگان ایرانی آشنا كرد و پس از آن فرانسویان با كتاب «هزار ویكشب» كه توسط «گالان» به فرانسه ترجمه شده بود با ادبیات ایران بیشتر آشنایی پیدا كردند. و این دو كتاب در توجه فرانسویان به ایران بسیار نقش داشت. و بیش از همه اینها ترجمه مختصر «گلستان سعدی» به زبان فرانسه و تأثیر آن بر شاعر بزرگ افسانه سرای فرانسه، لافونتن (La Fontaine) (۱۶۹۵ـ،۱۶۲۱ قابل ذكر است كه علاوه بر لافونتن، فلوریان (Flouian) نیزبرخی از حكایتهای اخلاقی خود را از ادبیات فارسی و بویژه سعدی الهام گرفته است.
اما بتدریج ترجمه پراكنده آثار ادبی فارسی سبب شد كه نویسندگان مقتدر دیگری چون ولتد ۱۷۷۸ـ۱۶۹۴(Valtaite و منتسكیو (۱۷۵۵ـ۱۶۸۹ Montesquieu) در نوشته های خود از آثار ایرانی تأثیر بگیرند. و كتاب مشهور منتسكیو به نام «نامه های ایرانی» (lettres Persanes) بسیار موردتوجه قرارگرفت و موجب شد تا این شیوه جدید ادبی یعنی بیان مطالب به صورت نامه نگاری، پیروان زیادی پیدا كند. و اینچنین به تدریج اندیشه نویسندگان و شاعران ایرانی منبع تفكر، تأمل و الهام برای نویسندگان فرانسوی شد.
از دیگر شاعران فرانسوی كه توجه خاصی به ادبیات فارسی داشت و تأثیر فكر و ذوق ایرانی را می توان در آثار او دید، «آندره دوشنیه» (Andte de) (۱۷۹۴ـ۱۷۶۲ Chenierاست. او در سالهایی كه عضو سفارت فرانسه در لندن بود با آثاری آشنا شد كه جونز از فارسی به زبان انگلیسی و فرانسه ترجمه كرده بود و در این سالها او به مطالعه و تحقیق درباره وزن شعرفارسی پرداخت. «پی یر لوئیس» نیز از دیگر شاعران فرانسوی بود كه در مقاله ای شعر فارسی را با شعر عربی مقایسه كرد و شعر عربی را برتر دانست.
در قرن هفدهم شاعران كلاسیك از جمله پی یر كرنی Pierre Corneille (۱۶۸۴ـ۱۶۰۶ و راسین (۱۶۹۹ـ۱۶۳۹ Racine ) و همچنین شاعران فرانسوی قرن هجدهم از تاریخ ایران كهن در خلال نوشته های تاریخ نویسان یونانی الهام می گرفتند.

چهارشنبه 19/7/1391 - 12:41 - 0 تشکر 565514

در قرن نوزدهم تأثیر شعر فارسی در آثار شاعران رمانتیك فرانسوی بیش از پیش محسوس است. شعر «گلهای سعدی» اثر مارسیلین دبردوالمر (valmore) در این دوره بسیار مشهور است. و علاوه بر سعدی، نام شاعران بزرگی چون خیام، حافظ و فردوسی بارها به زبان و قلم شاعران رمانتیك فرانسه جاری شده است و شاعران فرانسوی چون «آلفرد دوموسه»، «هانری دورنیه»، «كنتس دونوآی»، «تریستان كنیگ سور»، «پل فور»، «پرنس بی بسكو» و بویژه «لویی آراگون» سپاس خود را نسبت به شاعران گذشته ایران هیچگاه پنهان نكردند.
توجه فرانسویان به آثار ادبی ایران در دوقرن اخیر شاید تعجب برانگیز باشد. یكی از علل این توجه این است كه شاعران رمانتیك فرانسه معتقد بودند كه برای غنی كردن ادبیات فرانسه باید از ادبیات ملل گوناگون بهره گرفت و ادبیات ملی را وسعت بخشید و عامل دیگر «دیوان شرقی گوته» بود كه شاعران فرانسوی را متوجه عمق و قدرت ادبیات فارسی كرد.
چون «گوته» مورد توجه نویسندگان و شاعران فرانسه بود و از آنجایی كه خود گوته، شاعران ایرانی بویژه حافظ را مورد تحسین قرار می داد بدین ترتیب «دیوان شرقی گوته» تأثیر زیادی در شناخت فرانسویان از شاعران ایرانی داشت.
ویكتور هوگو (۱۸۸۵ـ۱۸۰۲ Victor Hugo) كتاب مشهور «دختران شرقی» خود را با الهام از ادبیات فارسی نگاشته است و بدون اینكه این اثر شبیه هیچ یك از شاهكارهای ادبی فارسی باشد اندیشه و ذوق شاعران ایرانی در آن حل و جذب شده است. علاوه براین هوگو در كتاب «خدا» به شیوه مانی گرایش پیدا می كند و حتی یكی از اشعار بلند خود را «آیین مانی» می نامد.
ترجمه «شاهنامه فردوسی» توسط ژول مول (Jule Mohl) كه بسیار مورد ستایش سنت بوو (Sainte - Beuve) نیز قرار گرفت، در ساختن قطعه ای با عنوان «به فردوسی» مایه الهام هوگو شد كه در «افسانه قرون» جای گرفته است.

چهارشنبه 19/7/1391 - 12:41 - 0 تشکر 565515

در سال ۱۸۸۸ متن كامل دیوان منوچهری با متن فارسی و مقدمه ای بسیار مفصل در بررسی دوره معاصر منوچهری توسط «كازیمیرسكی» به زبان فرانسه انتشار یافت و حدود بیست سال بعد كما بیش در «مائده های زمینی» (Les nowurtwres teuestres) اثر برجسته آندره ژید (۱۹۵۱ـ ۱۸۶۸ Andre Gide) و در شعر «انارها» (Les grenades) اثر پل والری (۱۹۴۵ـ ۱۸۷۱ Paul Valirg) تأثیر خود را نشان داد.
والری در این شعر، انار را با مغز انسان وسپس با مغز خود قیاس می كند و هر دانه را نشانه ای از تفكر می داند:
... ای انارهایی كه به خمیازه دهان باز كرده اید
اگر خورشیدهایی كه مهر شما برآنهاست
شما را به كارهای غرورآمیز واداشته اند
واگر جدارهای یاقوتی شما را از هم شكافته اند
واگر زر خشك پوسته تان
به درخواست یك نیرو
به گوهرهای سرخگون عصاره بدل می گردد
این گسستگی تابنده
مرا به یاد روحی می اندازد كه
همسان با ساختمان مرموز انار، داشته ام.
كه هر فرد كارشناسی در ادبیات فارسی شباهت این شعر را با وصف های منوچهری كاملاً حس می كند.

چهارشنبه 19/7/1391 - 12:42 - 0 تشکر 565516

حدود ۲۰۰ سال پس از ترجمه «هزار و یكشب» توسط گالمان، مجدداً دكتر «ماردروس» آن را در ۱۶ جلد به فرانسه ترجمه كرد كه بسیار مورد تحسین شاعران و نویسندگان معاصر قرار گرفت. دكتر ماردروس این ترجمه را به یاد بود «استفان مالارمه» (۱۸۹۸ـ ۱۸۴۲ Stephane Mallorne) اهدا كرد و هر یك از شانزده جلد این كتاب را به یكی از شاعران ونویسندگان معاصر فرانسه تقدیم می كند. منجمله: والری، هانری درونیه، پی یر لوئیس، آندره ژید، موریس مترلینگ و... كه همه آنها بعدها در پهنه ادبیات فرانسه درخشیدند و بسیاری از آنان كمابیش با ادب فارسی مأنوس بودند.
مالارمه كه استاد آندره ژید و والری و شاعران همنسل آنان بود طبعاً در جلب توجه این جوانان به آثار ایرانی تأثیر مسلم داشت. مالارمه در حالی كه به مطالعات تطبیقی در اساطیر هند وایران از یك سو و یونان وروم از سوی دیگر می پرداخت در انگلیس با جان پین (Jahn Pagne) مترجم رباعیات خیام به زبان انگلیسی و در نتیجه با اشعار خیام آشنا می شود و همچنین مالارمه مقدمه ای مفصل بركتاب «واثق» می نویسد كه این كتابی است به قلم بك فورد (Beck Ford) انگلیسی، كه به شیوه هزار و یكشب به زبان فرانسه نگاشته شده است.
مالارمه كه از پیشگامان مكتب سمبولیسم بود بسیاری از نقادان غرب و خاورشناسان شیوه كار او را به سبك هندی بسیار نزدیك می دانند و از طرفی دیگر چون مالارمه از شاعران برجسته بود بسیاری از شاعران معاصر ایران نیز متأثر از او هستند. به عنوان مثال «نیما یوشیج» با مالارمه شباهتهای بسیاری دارد و در اشعار خود بسیار از او تأثیر گرفته است. نیما مانند مالارمه منطق را كنار می نهد و در عالم افكار و دنیای علوی زندگی می كند. شعر نیما مانند اشعار مالارمه از مكاشفات روحی ساخته شده است.
تأثیر اندیشه و ذوق شاعران ایرانی چون «صائب» حتی در آثار «شارل بودلر» (۱۸۶۷ ـ ۱۸۲۱ Charles Bawdelarie) نیز ملموس است، چون بودلر تحت تأثیر تئوفیل گوتیه (۱۸۷۲ ـ ۱۸۱۱ Thژophile Gautier) بود و این شاعر بزرگ خود ستایشگر شاعران ایرانی بود.
لوكنت دولیل (۱۹۸۴ ـ ۱۸۱۸ La Conte de Lisle) نیز از دیگر شاعران فرانسوی متأثر از آثار شعری ایران بود. او كه از پیشگامان مكتب «پارناس» (Pharnasse) و پیرو نظریه «هنر برای هنر» بود، دو مجموعه شعر او با نامهای «اشعار كهن» و «اشعار وحشی» نشاندهنده الهام شرقی و ایرانی در شعرهای این شاعر است. به عنوان مثال، در مجموعه آثار او قطعات «گلهای اصفهان»، «ایوان» و «نور محل» وجود دارد كه با الهام از زنان و طبیعت ایران سروده شده است.

چهارشنبه 19/7/1391 - 12:42 - 0 تشکر 565517

از نظر منتقدین و خاورشناسان، بزرگترین خدمت را به تفاهم شرق و غرب نویسندگان بزرگی نظیر گوته، آندره ژید و آراگون انجام داده اند. پس از «دیوان شرقی گوته» كه ستایشنامه ای است درباره ادبیات فارسی، در قرن بیستم در ادبیات فرانسه به دو اثر مهم بر می خوریم كه از نظر ادبی بسیار مهمتر از دیوان شرقی گوته به شمار می رود. یكی «دیوانه الیزا» اثر لویی آراگون (۱۹۸۲ ـ ۱۸۹۷ Lauis Aragen) است كه این اثر «لیلی و مجنون» قرن بیستم نام گرفته است و تأثیر شدید ادبیات فارسی بر ادبیات فرانسه را به خوبی نشان می دهد و اثر دیگر «مائده های زمینی» اثر ژید است كه آن را «میراث تأثیرپذیری ادبیات فارسی در غرب» می دانند.
توجه ژید به ادبیات فارسی در همه شاعران و نویسندگان جوان فرانسوی كه به آثار او دلبستگی داشتند تأثیر گذاشته است، از جمله «هانری دومونترلان» (۱۹۷۲ ـ ۱۸۹۶ Henry de Montherlant) كه با سفر به كشورهای شرقی با روحیات شرقیان از نزدیك آشنا شده بود، در كتاب «بادبزن آهنین» درباره تأثیرپذیری خود از ادبیات ایران شرحی مفصل نگاشته است. این رمان نویس و نمایشنامه نویس مشهور فرانسوی خود اظهار می كند كه برخی از آثارش متأثر از ادبیات فارسی است.


مونترلان رساله ای درباره «ایران در ادبیات فرانسه» نوشته است كه با چندین مینیاتور ایرانی در سال ۱۹۴۴ انتشار یافت. مونترلان در این رساله به كتاب «مرد آزاد» اثر «موریس بارس» اشاره می كند و می نویسد این كتاب متأثر از ادبیات فارسی است، چون موریس بارس توجه خاصی به آثار ایرانی داشت.

چهارشنبه 19/7/1391 - 12:43 - 0 تشکر 565518

ترجمه رباعیات خیام به قلم «نیكولا» از جمله دیگر آثاری است كه بر گنجینه ادبی فرانسه افزوده است و تأثیر خود را سالها بعد بر «پی یر آلبر ـ بیرو» (۱۹۶۷ ـ ۱۸۷۶ P. Athbert - Birot) نشان می دهد. «بیرو» كه با اشعار فارسی به خوبی آشنا بود، بخشی از شعرهایش كه در قالب چهارپاره است را «در حاشیه رباعیات خیام» (En Marge des Rubaigat d"Omar Khayyam) نام نهاد و در زیر آن اضافه كرد: «تلاشی برای گفت و شنود با شاعر گل سرخ»:
عمر خیام، لبان تو لب نیست
اینك ما سخن می گوییم و می می نوشیم
تا نامزدی گل و بلبل را جشن بگیریم
چرا در دل خاك فرو رفته ای
و حال آنكه حتی زیر آسمان این همه برای ما تنگ است
گلها هرگز اندیشه های تاریك ندارند
گیوم آپولینر (۱۹۱۸ ـ ۱۸۸۰ Guillaume Apollinaire) كه از پیشروهای مكتب سوررئالیسم بود، توجه اش به آثار ایرانی و تأثیرپذیری او از ادبیات فارسی قابل چشم پوشی و انكار نیست. او از طریق «دیوان شرقی گوته» با آثار فارسی آشنا شد.
این بیت حافظ كه می گوید:
بنشین بر لب جوی و گذر عمر ببین
كاین اشارت زجهان گذران ما را بس
الهام بخش آپولینر برای شعر بسیار مشهور او به نام «پل میرابو» (Le Pont Mirabeau) بوده است. این شعر با این مصراع آغاز می شود كه:
زیر پل میرابو، رود سن و عشقهای ما در گذرند
و با این مصراع هم به پایان می رسد:
... روزها می گذرد و من بر جای می مانم.
اما آپولینر دلبستگی عجیبی به اصفهان داشت و به آن «دردانه ایران» لقب داده بود و حتی شعری به نام «سرخ گلهای اصفهان» سروده است كه می گوید:
... اصفهان، خورشید تو
همان نیست كه هرجای دیگر می تابد
و آهنگهای موسیقی تو كه با سپیده هماهنگ است
از این پس برای من
معیار هنر است...
... اصفهان با موسیقی های بامداد
عطر سرخ گلهای باغهای خویش را بیدار می كند...
... ای اصفهان خاكستری رنگ، با كاشی های آبی
گویی ترا از پاره های آسمان و زمین ساخته اند...

چهارشنبه 19/7/1391 - 12:44 - 0 تشکر 565519

مأخذ:
Hassan Honormandi; "Origine de la poژsie Francais Moderne et san inflauence en Iran".
«بنیاد شعر نو در فرانسه و پیوند آن با شعر فارسی» اثر دكتر «حسن هنرمندی»، دكترای ادبیات تطبیقی از دانشگاه سوربن پاریس و عضو انجمن جهانی ژیدشناسان. "
روزنامه ایران-فرهنگ و اندیشه-

پنج شنبه 20/7/1391 - 20:42 - 0 تشکر 565700

خسته نباشید

عالی بود

[ هر کسی از ظن خود شد یار من                 از درون من نجست اسرار من ]

پنج شنبه 20/7/1391 - 23:35 - 0 تشکر 565751

jalil1373 گفته است :
[quote=jalil1373;342624;565700]

خسته نباشید

عالی بود



درود بر جلیل گلم
حضور قشنگت امید دهنده هست و خوشایند

برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.