• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن خانواده > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
خانواده (بازدید: 220)
دوشنبه 13/6/1391 - 9:50 -0 تشکر 541938
خانواده در اسلام/گفت و گو با حجت الاسلام والمسلمین سید محمد غروی

سید محمد غروی در خلال سال های اخیر اضافه بر تدریس و تحقیق و تالیف و نظارت و مشاوره دادن به کارهای علمی، استاد راهنما یا مشاور و یا داور ده ها رساله کارشناسی ارشد و سطح 3 و 4 بوده. ضمن آنکه مقالاتی در مجله نور علم، حوزه و دانشگاه و معرفت و یا مصاحبه های علمی در مجلات حوزوی ارائه نموده است. و اکنون نیز در خلال کارهای علمی و تدریس مدیریت گروه روانشناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و موسسه امام خمینی را بعهده دارد.

از مسئولیت های وی عضویت در دو دوره شورای عالی سیاستگزاری حوزه علمیه و عضو جامعه مدرسین، عضویت در شورای مدارک علمی حوزه علمیه و عضو هیئت علمی در گروه تفسیر و پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه می باشد.

 

فروردین و اردیبهشت 1385

پدید آورنده : هادی کافی

دوشنبه 13/6/1391 - 9:50 - 0 تشکر 541939


دین اسلام در آغاز مواردی را در بحث خانواده امضا و تأیید کرد که در رویه و سنت جامعه قبل از اسلام وجود داشت. سؤال ما در ابتدا این است که آیا اسلام در بحث خانواده تأسیسی دارد یا نه؟


اصل خانواده یک امر تأسیسی نیست و با عمر بشریت همراه است. البته برخی تاریخ را به گونه ای دیگر نگاه می کنند و حتی ادوار تاریخی را با نگاه خود تبیین می کنند که مستندات قوی و روشنی هم ندارند اما از منظر دینی تأسیس اصل خانواده از ابتدای خلقت نفر دوم یعنی حوا است. در طول تاریخ، خانواده مانند بقیه امور دستخوش جریان های مختلف قرار گرفت. به خصوص در جزیره العرب که از مسیحیت فاصله داشتند و مبتلا به شرک شده بودند. تغییراتی در بحث خانواده صورت گرفت و مفهوم خانواده به شکلی دچار انحراف شده بود. با ظهور اسلام تحول همه جانبه ای در امور دنیوی و معنوی پدید آمد که خانواده یکی از این امور بود.


در موضوع ازدواج انواع آن را مشخص کرد. شرایط و موانع ازدواج را تبیین کرد و این که درون خانواده چه حقوقی متوجه زن و مرد و فرزندان است، خانواده چه ارتباطی با خانواده وسیع تر خود دارد و .... امثال این ها است که اسلام با ظهور خود تأسیس کرده است. آن چیزی که مسلم است این است که خانواده به این معنایی که اسلام طرح کرده است، آن هم با این حدود و قیود و ضوابط و شروط و گستره حقوقی و اخلاقی در جوامع گذشته حتی در بین ادیان آسمانی پیش از اسلام نبوده اما این که ما بخواهیم همه موارد تأسیسی اسلام در بحث خانواده را مطرح کنیم نیاز به فرصت وحوصله ای بیش از این است چرا که ابتدا باید ببینیم در جوامع و تمدن های قبل از اسلام چه شرایط و قوانینی در بحث خانواده بوده یا نبوده؛ مثلا نکاح منقطع بوده یا نبوده یا مسأله عده مطرح بوده یا نبوده یا این که موانع نکاح چه چیزهایی بوده و یا مسأله ارث مرد و زن و اعضای دیگر خانواده چه وضعیتی داشته و امثال این ها که ریز شدن در آن، خود کتابی مفصل است.



دوشنبه 13/6/1391 - 9:51 - 0 تشکر 541940


مواردی که به عنوان نوآوری و تأسیس اسلام در بحث خانواده به آن اشاره کردید، اولا در چه جهتی است و دوم این که چقدر مبتنی بر فلسفه آن حکم است؟ به عبارت دیگر اگر این قوانین در جهت تحکیم خانواده است آیا اگر در جامعه ای یا در زمانی دیگر شرایط تحکیم خانواده مبتنی بر آن ها نبود بازهم لازم الاجراهستند یا نه؟


همه این موارد ضوابطی است که باید عملی شود و هر کدام نیز فلسفه خود را دارد واین به آن معنا نیست که حکم، دایر مدار این فلسفه هاست. دلیل و فلسفه ای که از یک حکم برداشت شده است براساس «نوع» موضوع است و نمی توانیم بگوییم که چون این فلسفه در فلان مورد خاص نیست، در نتیجه ملتزم به آن حکم نیستیم. اسلام در بحث خانواده احکام تأسیسی دارد که نمی توان آن ها را لغو کرد. البته به طور مثال در مورد صیغه نکاح این که آیا حتما باید لفظ عربی را به کاربرد یا می شود در هر زبان از الفاظی استفاده کرد که این معنا را منتقل می کند؟ باید گفت که بحث موارد تأسیسی اسلام این نیست. اما احکام اسلام در همه موارد لازم الاجراست؛ چرا که اجرای احکام اسلام به طور عام مصالحی مترتب بر آن است که اگر کوچک ترین مقداری از آن تخطی بشود، مصالح آن حکم از بین می رود.



دوشنبه 13/6/1391 - 9:51 - 0 تشکر 541941


آیا بر این اساس می توان گفت احکام اسلام در بحث خانواده تعبدی است و از این جهت و بدون در نظر گرفتن شرایط مکان و زمان لازم الاجراست؟


تعبیر به تعبدی بدون شک تعبیر گویایی نیست. همان طورکه گفتید بعضی از احکام خانواده امضایی است و بعضی تأسیسی و در موارد تأسیسی احکام اسلام باید به آن ها عمل شود و قوانین اسلام طوری است که در زمان های مختلف و با تحولات مختلف اجتماعی قابلیت عمل دارد و نیز بر اساس مفاسد و مصالح اجتماعی و فردی هم بنا شده است، اما آن ها حکمت[ این قوانین] است و همان طور که گفتم حکم دایر مدار آن ها نیست و به طور کلی در احکام اسلام با این که حکمت برخی از آن ها در روایات آمده، اما چون حکمت در مسأله ای مترتب بوده برای این که آن «نوع» حفظ شود، حکم بر کل صادر شده است.



دوشنبه 13/6/1391 - 9:51 - 0 تشکر 541942


مکانیزم های اسلام برای تحکیم خانواده چیست؟


راه های مختلفی را اسلام در جهت تحکیم خانواده قرار داده است، اما قبل از آن بایدگفت که دین اسلام اهمیت خاصی برای خانواده قایل شده است. در روایت آمده است که هیچ بنایی نزد خداوند محبوب تر از بنای خانواده نیست. خانواده در اسلام به عنوان یک میثاق و عهد و پیمان است، لذا آمده است که «شر اهل الارض العضاب» و می بینید که بسیاری از آسیب های اجتماعی به عدم تشکیل خانواده یا عدم استحکام آن برمی گردد.


اسلام در رابطه با خانواده حقوق هر یک از مرد و زن را متناسب با بافت وجودی، جسمی، روحی و شرایط آن دو مشخص کرده و نقش هر کدام را بیان کرده و غیر از زمینه های حقوقی، توصیه های اخلاقی فراوانی را در این رابطه دارد که اگر مردی با تلخی های زن بسازد، چقدر حسنه دارد یا «جهاد المرأه حسن التبعل» و روایات بسیاری دیگر که از بعضی از آن ها این استفاده می شود که پیامبر اکرم یا ائمه می خواستند مردم را متوجه این نکته کنند که «مرد» یک نوع بافت وجودی دارد و «زن» نوعی دیگر.


نکته ای که در این جا مهم است این است که هر چند اسلام حقوق واجب و مستحبی را برای زن و شوهر قرار داده. اما حق وحقوق صرفا نمی تواند تضمین کننده استحکام[زندگی] زن و شوهر باشد. لذا دو عامل مهم دیگر برای استحکام خانواده قرار داده. یکی مسایل و توصیه های اخلاقی و دوم قرار دادن موقعیت هایی برای کسب ارزش های دنیوی و اخروی در خانواده. این دو عامل در کنار قوانین حقوقی می تواند تضمینی برای استحکام خانواده باشد.



دوشنبه 13/6/1391 - 9:52 - 0 تشکر 541943


باتوجه به اینکه می گویید دوعامل توصیه های اخلاقی و قرار دادن موقعیت هایی برای کسب ارزش های دنیوی و اخروی در کنار قوانین حقوقی می تواند تضمینی برای استحکام خانواده باشد، پس درحقیقت شما مسایل اخلاقی و ارزشی را از جهت تضمین استحکام خانواده مقدم بر مسایل حقوقی می دانید.


بحث بر سر تقدم و تأخر نیست، بلکه مسایل حقوقی خانواده به عنوان پشتوانه استحکام خانواده هستند و نمی توان آن ها را تضمین کننده صرف دانست. به طور مثال مردی که توانایی مالی بالایی دارد به راحتی می تواند مهریه همسرش را پرداخت کند و او را طلاق دهد یا همین مسأله مهریه می تواند برای یک زن، هدف مالی قرار بگیرد و به دست آوردن آن باعث فدا کردن زندگی شود و مسایلی از این قبیل که پشتوانه حقوقی خانواده است، اما آن چیزی که در مسایل حقوقی نمی گنجد، رابطه ای عاطفی است که بین زن و مرد در اسلام بدان توصیه شده و می تواند تضمین کننده باشد. البته نکته ای که فراتر از این تقسیم بندی هاست، مسأله نقش هاست که اگر زن و مرد چه از لحاظ حقوقی و چه اخلاقی و ارزشی در جایگاه و نقش خود قرار بگیرند، می تواند بهترین تضمین برای استحکام روابط آن ها باشد.



دوشنبه 13/6/1391 - 9:52 - 0 تشکر 541944


کارکرد هایی را که اسلام به عهده خانواده گذاشته است، چیست؟


اولین کارکرد خانواده این است که جامعه و فرد را از ناهنجاری در همه ابعاد آن دور می کند و در امنیت اجتماعی تأثیر به سزایی دارد. با توجه به علل ناهنجاری های فردی و اجتماعی متوجه می شویم که افراد در خانواده های مستحکم دچار ناهنجاری نمی شوند و نیز از گسترش ناهنجاری های اجتماعی جلوگیری می کنند. حتی ناهنجاری هایی مانند سرقت، جنایت، تجاوز و ...


یک خانواده سالم، مرکز پرورش و تقویت عواطف است که یکی از اهداف بلند ازدواج نیز همین است و عواطف انسانی که به نحوی با نیازهای جنسی ارتباط دارد، در کانون خانواده پرورش پیدا می کند.


پرورش و تقویت عواطف یکی از کارکردهای خانواده است که مؤثر در بسیاری از روابط اجتماعی است و نیز افرادی که در خانواده ای سالم را تشکیل داده اند که عاطفه محور آن است، این عواطف سالم نمی گذارد فرد به خشونت برسد. البته این کارکردها هنوز در مرحله ای است که زن و شوهرصاحب فرزند نشده اند که در صورت داشتن فرزند همین عوامل می تواند ثمره های مثبت فراوان دیگری داشته باشد.


یکی دیگر از کارکردهای خانواده در اسلام حذف نهادهای غیر ضروری و تکراری جامعه است؛ چرا که خانواده اسلامی می تواند در کیفیت بسیار مطلوب تری نقش این نهادها را انجام دهد که البته در اصل و قبل از تشکیل این نهادها در جوامع غربی و امروزه در برخی کشورهای اسلامی به عهده خانواده بوده.


در خانواده ای که اسلام ترسیم کرده است، زن عهده دار تربیت فرزندان است. پس در جامعه ای که خانواده ها اسلامی باشند، مهد کودک یک نهاد اضافی است که البته این نوع نهادها نیازهای کامل فرزندان را تأمین نمی کنند و به کودک عاطفه و هویت فردی نمی دهند . موارد دیگری از این دست هستند که خانواده باید عهده دار آن باشد تا نیروهای جامعه به مسایل اساسی تری معطوف شوند. حمایت های مختلفی که اعضای خانواده می توانند نسبت به هم داشته باشند از کارکردهای مهم دیگری است که خانواده در اسلام دارد. با این کارکرد خانواده لزومی ندارد این حمایت ها را دولت یا نهادهای دیگر اجتماعی عهده دارشوند. کوچک ترین نمونه آن مسأله نفقه فرزند، نوه، نتیجه و حتی پدر، جد و... مسئولیت[در قبال آنان] است. اگر خانواده یک فرد که شامل همه این ها می شود، نتوانند[تأمین] معاش کنند و فرد بتواند نیازهای آن ها را برطرف کند. نسبت به آن ها مسئولیت دارد. با توجه به شرایط و این کارکرد خانواده لزومی ندارد دولت و یا نهادهای دیگر این مسئولیت را به عهده بگیرند. به عبارت دیگر خانواده در اسلام کانونی است که یک نوع عدالت را در جامعه به وجود می آورد.


کارکردهای خانواده آن طور که اسلام آن را به معنای وسیع خودش تعریف می کند، محدود به بخش خاصی از جامعه نمی شود.



دوشنبه 13/6/1391 - 9:52 - 0 تشکر 541945


از دیدگاه اسلام چه آسیب هایی فراروی خانواده است؟


آسیب های خانواده به دو دسته درونی و بیرونی تقسیم می شوند. آسیب های درونی ناشی از نادیده گرفتن مسایل اخلاقی و حقوقی وعدم رعایت مناسبات، جایگاه ها و روابط است که ممکن است از سوی مرد، زن یا فرزند باشد. در مورد آسیب های بیرونی خانواده کارشناسان امر نکات زیادی را گفته اند اما نکته ای که من بسیار مهم می دانم این است که یکی از مهم ترین آسیب های خانواده که جوامع امروز و حتی بسیاری از جوامع اسلامی دچار آن هستند، مسأله اشتغال زنان بدون محدودیت و بدون توجه به ضرورت ها و نیازها است.چرا که یک زن در شرایطی که به فرض پوشش مناسبی داشته باشد و فضای کاری او هم سالم باشد، حتی برخوردها آمیخته با احترام و تکریم باشد و رفتار همکاران او آلوده به اغراض جنسی نباشد، در همه این شرایط مثبت، که هر کدام از این ها اگر خلاف آن باشد باعث بروز مشکلات و آسیب های جدی می شود، باز هم اشتغال زن باعث آسیب خانواده می شود. توجه کنید با همه این شرایط مثبت در محیط کار اخلاقی در آن حاکم است و پرده هایی میان افراد وجود دارد که در محیط های خصوصی و خانوادگی نیست و البته باید هم همین طور باشد.


در این محیط سالم بین افراد بخواهیم یا نخواهیم ارتباطات عاطفی به وجود می آید و بخواهیم یا نخواهیم این ارتباطات تا حدی باعث ارضای عاطفی افراد می شود، بدون این که هزینه ای داشته باشد. به عبارت دیگر خانمی که 8 ساعت یا 10 ساعت از وقت روزانه خود را در محیط کار می گذارد با در نظر گرفتن شرایط سالم اخلاقی فردی و اجتماعی در حقیقت تا حدودی ارضای عاطفی شده است؛ چرا که تعامل عاطفی در بیرون از کانون خانواده صورت گرفته و زمانی که زن و مرد به کانون خانواده بر می گردند، مقداری از نیازهای عاطفی شان تأمین شده است. زن از این جهت که در محیط کار با سایر مردان تعامل داشته و شوهر او نیز از این جهت که با زن دیگری در محیط کار تعامل دارد ، در این صورت ظرف خانه و خانواده، یک ظرف حقوقی می شود و جنبه های عاطفی آن کم رنگ می شود.



دوشنبه 13/6/1391 - 9:53 - 0 تشکر 541946


این که اشتغال زن را به عنوان آسیبی برای خانواده مطرح می کنید، آیا فقط متوجه زن در خانواده است یا اشتغال را به صورت کلی و از جهت فردی هم برای زن آسیب می دانید؟


از جنبه فردی هم اشتغال برای زن آسیب است؛ چرا که هویت زن زمانی شکوفا می شود و به تعالی می رسد که ازدواج کند. البته این برای مردان هم صدق می کند، اما مسأله این جاست که اشتغال برای مرد تشویقی است برای ازدواج، اما برای زن یک نوع مانع تلقی می شود و از طرفی دیگر اشتغال زن برای خانواده دیگران می تواند آسیب برساند و نیز از جنبه روان شناختی آسیب های فراوانی به زن وارد می کند.



دوشنبه 13/6/1391 - 9:53 - 0 تشکر 541947


در اسلام خانواده سالم چگونه تعریف شده است و نیز خانواده ایده آل را چه می داند؟


خانواده سالم خانواده ای است که کارکردهایی که اسلام برای آن در نظر گرفته بتواند تأمین کند. به این معنا که هر کدام از اعضای خانواده در ارتباط با خود و نقش خود، احساس تهدید نکند. خانواده ایده آل خانواده ای است که در واقع از عواطف و اخلاق و دیانت اشباع شده باشد و نیز بستری باشد تا اعضای آن در جنبه های معنوی پیدا کنند نیز زمینه ای برای پاکی، برای عدالت پروری بین اعضای خانواده و نیز درسطح اجتماع باشد.



دوشنبه 13/6/1391 - 9:53 - 0 تشکر 541948


آن چه که به عنوان آسیب ها، کارکردها وایده آل های خانواده مطرح کردید، نسبت به خانواده هسته ای است یا گسترده و در واقع سؤال این است که آیا اساسا اسلام خانواده را هسته ای می داند یا گسترده ؟


خانواده در اسلام گسترده است و همان طور که عرض کردم پدر، جد، فرزند، نوه، نبیره، خاله، عمو، عمه، دایی و ...جزء یک خانواده هستند. آن گونه که اسلام به خانواده نگاه می کند برای خانواده لایه هایی قایل است و بخشی از خانواده را در لایه ای قرار داده است و مسایلی ازقبیل ارث، دیه، صله رحم از کارکردهای این تعریف ازخانواده است که توضیح آن در این مجال مقدور نیست. اما این بحث از نکات بسیار ظریف اسلام در بحث خانواده است و معنای لایه ای بودن خانواده گسترده به این معناست که به طور مثال خانواده کوچک یعنی زن و شوهر می خواهند مستقل باشند و از وابستگی های خانواده بزرگ تر جدا شوند. این استقلال مشکلی ندارد اما به معنای هسته ای شدن آن نیست و پدر و مادر و اقوام، نقش خود را ازدست نمی دهند و وظایف متقابل برطرف نمی شود، بلکه خانواده بزرگ تر در لایه ای بزرگ تر و در جایگاه خود قرار دارد.


البته آن تلقی که در جامعه ما از خانواده هسته ای می شود، آن چیزی نیست معنای خانواده و هسته ای در غرب تلقی می شود بلکه تعریفی است که اسلام اشکالی بر آن وارد نمی کند و در حقیقت هسته ای است در آن گسترده. البته آن چه که غربی ها به عنوان خانواده گسترده مطرح می کنند که در آن یا پدر سالاری است و یا مادر سالاری مورد پذیرش اسلام نیست و تعریف اسلام از خانواده گسترده با تعریفی که آن ها از خانواده گسترده می کنند، متفاوت است وآن چه که غربی ها از جوامع سنتی مطرح می کنند، اول اینکه در صحت آن شک دارم و دوم این که مربوط به سنت های جوامع عقب افتاده خودشان است. به هر حال اسلام در بحث خانواده نه خانواده گسترده به معنای آن چه غربی ها تعریف می کنند، را قبول دارد و نه خانواده گسترده ای می داند با لایه های متفاوت.



برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.