• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن خانواده > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
خانواده (بازدید: 281)
دوشنبه 13/6/1391 - 8:13 -0 تشکر 541789
آیا خانواده ایرانی در بحران است؟/«آسیب شناسی خانواده» درگفت و گو با دکتر صدیق سروستانی

در فرهنگ و قانون ما مانند بسیاری از فرهنگ ها و کشورهای دیگر دائماً بر اهمیت و جایگاه والای خانواده تأکید می شود؛ اما عملاً برای تقویت و کارآمدی نهاد خانواده اقدامی صورت نمی گیرد. در اوایل دولت جدید و با توجه به تأکید دولت بر اهمیت خانواده، مقرر شد در بودجه سال 85 توجه ویژه ای به مسئله خانواده شود. در مرکز پژوهش های مجلس مقرر گردید ردیف هایی در بودجه که به مسئله خانواده اختصاص دارد، مشخص شود تا بتوان نسبت به تقویت مالی نهاد خانواده در بودجه اقدامی کرد. نتیجه تا حدی تعجب برانگیز بود. با وجود تأکید برنامه سوم و چهارم، هیچ برنامه مشخصی برای تحکیم خانواده وجود ندارد.

عموماً مسئله زنان با بحث خانواده خلط می شود به نظرمی رسد در بحث خانواده باید دیدگاه جامعه شناختی در مقایسه با دیدگاه روان شناسی، اولویت یابد. اگرچه علوم اجتماعی متصدی بحث خانواده است و چهره شاخص آن جامعه شناسی است اما عملاً وقتی از خانواده سخن به میان می آید، مباحث روانشاختی، روابط زوجین و حقوق زوجین و... بیشتر مطرح می شود. در اکثر همایش هایی که در این چند سال در رابطه با خانواده برگزار شده، توصیه های روانشناختی- تربیتی، برای اصلاح روابط زوجین در دستور کار بوده ولی اینکه چه ساختارهایی باعث تضعیف نهاد خانواده و چه ساختارهایی باعث تقویت نهاد خانواده می شود، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

دوشنبه 13/6/1391 - 8:13 - 0 تشکر 541790


با توجه به نکات یاد شده درابتدای بحث وضعیت خانواده را در کشور را چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا خانواده ایرانی در وضعیت بحرانی است یا خیر؟


· شواهد، مطالعات و تحقیقات، حاکی از آن است که خانواده هنوز وجود دارد. از جمله این تحقیقات، می توان به تحقیقات ملی وزارت ارشاد و تحقیقات محلی مختلف اشاره کرد که حکایت از این دارد که مهمترین گروه مرجع جوانان، خانواده است. این نتیجه مثبت است؛ اما نتایج منفی نشان دهنده این است که این بار مثبت در حال کاهش است. آنچه باعث نگرانی شده، میزان اندک کاهش ماهیانه و سالیانه آن نیست بلکه شدت آن است که باعث نگرانی است. و همچنین جایگزین های نامتناسبی که به جای خانواده به عنوان گروه مرجع و مرکز جامعه پذیری و مرکز اعتماد و اتکای شخصی وجود دارد و اتفاقاً شاید بد نباشد که مباحث روانشناسی هم در این موضوع ورود پیدا کند؛ زیرا شکل گیری شخصیت طبق همه تئوری های روان شناختی، در خانواده انجام می شود و در جامعه شناسی هم همین اعتقاد وجود دارد. در مراحل بعد، نهادهای دیگر مکمل آن هستند اما مرکز اصلی، خانواده است.


دغدغه و نگرانی اصلی، کاستن از مسئولیت ها و دخالت های مستقیم خانواده در جامعه پذیری و نقش رو به کاهش خانواده به عنوان مرجع جوانان است و این دغدغه درستی است. یکی از نگرانی های بزرگ، افزایش طلاق در خانواده های مراحل مختلف ازدواج است؛ اعم از خانواده هایی با عمرهای مختلف یک ساله، دو ساله، سه ساله و... و خانواده هایی با تعداد فرزندان متفاوت و یا خانواده هایی که اصلاً فرزند ندارند.


مؤلفه دیگر، نوع بازتاب پاسخ هایی است که از افراد دستگیر شده توسط نیروی انتظامی و دادگاه ها به دست آمده و مؤلفه دیگر نظر سنجی های انجام گرفته توسط افراد مختلف در سطح جامعه به ویژه دختران جوان است که نشان می دهد بین فرزندان و خانواده به عنوان اتکا فرزندان، فاصله ایجاد شده است. البته شاید هنوز تبدیل به یک مسئله اجتماعی نشده باشد و تا بحران نیز هنوز خیلی فاصله داریم.


من با تبلیغات و غوغاهای مطبوعاتی که نشان دهنده بحران نسلی، شکاف نسلی، انقطاع نسلی، بحران جوان و ... مخالفم. شواهد تحقیقاتی هم نشان دهنده این موضوع نیست که ما به بحران رسیده باشیم. تا بحران خیلی فاصله داریم؛ اما یک مجموعه عواملی وجود دارد که بعضی ها از دامن زدن به این نگرانی ها سوء استفاده می کنند.



دوشنبه 13/6/1391 - 8:14 - 0 تشکر 541792


اشاره کردید که تغییرات پرسرعتی در الگوی خانواده ایرانی وجود دارد که بعضاً نگران کننده است چه شواهدی بر سرعت این تغییرات وجود دارد؟


البته این نکته وجود دارد که سرعت تغییر در گروه ها و خانواده های مختلف تفاوت دارد. مثلاً در روستاها، شهرها، خانواده های فقیر و... اگر در بعضی از خانواده های فقیر با کاهش مرجعیت خانواده روبرو هستیم اما در برخی خانواده ها مسئله مرجعیت خانواده رو به افزایش و وابستگی از جنس تعلق، بیشتر است. بنابراین باید مراقب بود. کنترل لازم است باید مرتب در حال رصد کردن و کنترل خانواده باشیم. اما در عین حال همه تغییرات هم منفی نیست، بعضی از آنها تغییرات مثبت و خوبی است؛ مثلاً بحثی که در مورد شکاف نسلی وجود دارد، همیشه هم منفی نیست. اتفاقاً تفاوت نسلی، نبودنش، منفی است. اگر به معتقدات عمل می کنیم، در سفارش معصوم داریم که فرزندانتان را به روز تربیت کنید و سفارش شده که اگر دو روز شخصی مثل هم باشد، او مغبون است و این مسئله، شامل دو نسل هم می شود یعنی اگر من هم مثل پدرم باشم مغبونم و باید یک پله از او بالاتر باشم.



دوشنبه 13/6/1391 - 8:14 - 0 تشکر 541793


در بحث شکاف نسلی نگرانی بر یک سری اصول و ارزش های کهن است که در یک نسل مورد چالش قرار می گیرد.


بله یک سری ارزش ها وجود دارند که با گذشت زمان ثابت می مانند مثل عدالت. عدالت در هر زمانی خوب است و یا ظلم قبیح است.


شاید بهتر باشد که مثال دیگری بزنم. مثلاً این هنجار که جوانان خوب است با نظر خانواده ها ازدواج کنند؛ الآن جوانان امروز، این را نمی پذیرند و نمی توان گفت که این رفتار نوجوانان با استناد به کلام معصوم که شما بیان فرمودید، قابل توجیه است.


جوان امروز به مدل و اقتضاء زمان خودش تصمیم می گیرد و ازدواج می کند و این خوب است. جوان امروز با هویت انسانی و تعلقاتش به یک فرهنگ دینی، ملی و غربی به جهان می نگرد با این وضعیت تصمیم می گیرد و با ارزش های این زمان زندگی می کند و لزومی ندارد که ما در این تصمیم گیری ها دخالت کنیم. اکنون در جامعه ای زندگی می کنیم که مرکز تربیت و جامعه پذیری، علاوه بر خانواده به لحاظ ارزشی، صدا و سیما هم هست. من مقایسه ای که بین صدا سیمای جمهوری اسلامی و بین کشورهای دیگر انجام داده ام، به نظر می آید که از لحاظ اخلاقی صدا و سیمای ما پاک ترین صدا و سیما است. مدرسه و کتاب های درسی ما هم با ضریب کمی از خطا، این گونه هستند. بنابراین لزومی ندارد که فرزندی که در این فضا رشد می کند از من تبعیت کند. این بدین معنا نیست که شکاف نسلی ایجاد شده است، بلکه بهتر است بگوییم تفاوت نسلی وجود دارد؛ زیرا فرزند من سیستم دیگری غیر از سیستم مرا قبول دارد که در طول سیستم من نیست؛ بلکه در عرض آن است. ولی من سیستم او را قبول دارم، و این تفاوت نسلی مقبول است.


حال برگردیم به خانواده، عین همین در خانوده اتفاق افتاده است و در واقع ما معتقد به فروپاشی خانواده نیستیم؛ چون کسی سندی دال بر این مطلب ارائه نکرده و کسی هم ادعا ندارد که خانواده، از200سال پیش تا حالا بکر و دست نخورده باقی مانده است.


ما جامعه شناسان معتقدیم که در کشورهای جهان سوم مثل ما، خانواده شکلی پدر سالار، مردسری و شوهرسری داشته، اندک اندک و به مصلحت زمان و مکان، به مصلحت بازار و با ظهور بیشتر زنان در جامعه، بعضی از این نقش ها تغییر کرده یا جابجا شده اند؛ اما هیچ کدام به طور کامل از بین نرفته اند یعنی من و شما هنوز به پدر و مادرمان احترام می گذاریم، احترامی که همراه با ترس و تبعیت است. البته یک بحث طبقاتی در خانواده، وجود دارد که ما باید بدانیم آیا این دغدغه ها از جنس قشربندی اجتماعی و اقتصادی است یا از جنس جغرافیایی، قومیت و مذهب یا جمعیت است؟


مؤلفه های ذکر شده، حکم واحدی ندارند و نمی توان یک حکم سراسری برای همه مناطق صادر کرد.


گاهی اوقات جمعیت قابل توجهی در یک شهر و یا یک جامعه به این نتیجه می رسند که مثلاً یک هنجار اجتماعی در حال تغییر است، وقتی این نگرانی به یک جامعه شناس عرضه می شود،سئوال می شودآیا شما پیمایشی دارید که این مطلب را ادعا می کنید؟ فکر نمی کنید این یک نوع پاس دادن مسائل اجتماعی است؟



دوشنبه 13/6/1391 - 8:15 - 0 تشکر 541794


آیا شما برای این فهم نسبی ارزشی قایل نیستید؟


فهم عمومی (Common sense) در جایگاه خود، می تواند مبنای بعضی از تصمیم گیری ها هم قرار گیرد یا می تواند یک راهبرد بدهد؛ اما هیچ وقت جایsience (علمی) را نمی گیرد. استادان دانشگاه وظیفه دارند که فهم عمومی را تبدیل به دانش کنند.


بحث اینجاست که آیا این فهم عمومی بر اساس یک مبانی ای شکل می گیرد؟یا اینکه هر روز فهم عمومی در حال شکل گیری است. در صورت اول، این مبانی چیست؟ مثلاً می بینیم در یک موضوع واحد، نیروی انتظامی، اداره بهداشت، گمرک مهرآباد و ... یک گزارش می دهند و آرام آرام این نتیجه حاصل می شود که یک خبری هست؛ اما این ها با هم همسانی ندارند، دقیق نیستند، ممکن است به دلایل مختلف اشتباه شده باشد؛ اما یک پیام را می رساند و آن اینکه ما باید شروع به تولید یا انشا در تأیید یا رد یک سند کنیم. ما در روش تحقیق می گوییم فرضیه وقتی تبدیل به تئوری می شود که بتوان به وسیله آن یک یا چند مطلب را رد یا تأیید کرد.


قبل از خرداد سال76 یک حس نارضایتی در بین مردم بود که بعد خودش را یک جایی نشان داد. رشد طلاق نسبت به ازدواج گاهی چند برابر است یا کم شدن ارتباط خانواده ها با فامیل، ضعیف شدن خانواده ها و ... اما ما چون آمار دقیقی در این زمینه ها نداریم، صورت مسئله را پاک می کنیم. شاید شما این مسئله را که اگر کسی ازدواج کند و ارتباطش با پدر و مادرش قطع شود، در خانواده بحران ایجاد می شود، را قبول نداشته باشید اما این مسایل زمینه را برای بحران در خانواده آماده می کند.


آمار دقیقی داریم از اداره ثبت احوال که نشان می دهد از سال 1300 میزان طلاق و ازدواج در طول 30 سال بین 5/9 تا 5/10درصد در حال نوسان بوده است، اکنون نیز آخرین نرخ آن به اقتضای محل در شهرهای مختلف، 5/9 تا 10درصد، طلاق وجود دارد و این نمی تواند 4 برابر ازدواج باشد، مگر در جایی مثل تهران که 9/20درصد واقعه طلاق اتفاق می افتد.


در آن قطب بندی ای که هست - از خانواده ثابت مانده پدر سالار تا خانواده فرو پاشیده- ما با یک جریان متحول خانوادگی، هم در تعریف، در شکل و هم در فرآیندهای درون خانگی و درون خانوادگی روبه رو هستیم. مثلاً در تعریف نقش شوهر، نقش زن، نقش کار خانگی و نقش بیرونی زن در جامعه و... با جریان هایی مواجه هستیم که لزوماً همه این جریان ها منفی نیست؛ یعنی اگر ما می خواستیم خانواده را به شکل قبلی آن، بدون تغییرات کنونی، محکم نگه داریم و تحولی در آن صورت ندهیم، اکنون چند نماینده زن در مجلس نداشتیم و معاون رئیس جمهور نمی توانست زن باشد و با چند مرد در یک اتاق در بسته جلسه داشته باشد. این ها تغییرات مفیدی است که صورت گرفته و ما هم پذیرفته ایم و از آن ذهنیتی که فقط مرد تصمیم گیرنده باشد، جدا شده ایم؛ زیرا دیده شده که گاهی مادر یا خواهرمان بهتر تصمیم می گیرند. این تحولات در تعداد فرزندان هر خانواده هم صورت گرفته است و این تحولات خوب است.



دوشنبه 13/6/1391 - 8:15 - 0 تشکر 541795


آیا تحولاتی در اجتماع اتفاق افتاده است که مثلاً ما به فرزند کم؛ مثلاً 2 فرزند، در مقایسه با پدران و پدر بزرگ هایمان اکتفا می کنیم؟ یا اینکه ما به یک انتخاب دست زده ایم؟


· هر دو. یعنی هم ساختار و هم فکر انسان ها تغییر کرده است. این ها تحولاتی است که در جایگاه نقش زن و مرد در خانواده تغییراتی را بوجود آورده است و مثلاً باعث شده زنان نیز به دلیل تنگناهای ساختاری و به دلایل تقاضای جامعه به خارج از خانه بروند و مشاغل مختلف را بپذیرند. این ها تحولات مثبتی است که اتفاق افتاده است. این تفاوت های نسل کنونی با نسل گذشته، تحولات مثبتی است که در جریان است. اما در مورد قشر تحصیل نکرده، که با کارگری امرار معاش کرده و در حاشیه شهر زندگی می کند این چنین نیست مثلاً خانواده ای 8 نفره که هر کدام مشکل خاص خود را دارند. در این صورت است که قشربندی، اجازه خیلی چیزها را به افراد نمی دهد، آن وقت است که با یک خانواده متلاشی روبه رو می شویم و دیگر تفاهم و پذیرش تغییرات وجود ندارد. اما آیا این در جامعه عمومیت دارد؟ پاسخ منفی است؛ اما در آینده با چنین وضعیتی روبه رو خواهیم شد. بویژه اگر در بحث اقتصاد و جامعه پذیری، محور هماهنگی از خانواده حذف شود، دچار مشکل می شویم.


به عبارت بهتر شما تغییرات خانواده را متأثر از تحولات اجتماعی می دانید و در تغییرات اجتماعی هم عامل اقتصادی را - نه به تنهایی- مهم می شمارید؟



دوشنبه 13/6/1391 - 8:16 - 0 تشکر 541796


اکنون بفرمایید آیا تغییرات را در فرض شرایط اقتصادی مناسب، که با فرهنگ هم هماهنگ باشد، رو به بهبود می بینید؟ آیا همه آنچه که در بحث تغییرات خانواده، در حال وقوع است مثبت است یا منفی؟


· اگر میانگین بخواهید، بستگی دارد به آنکه کدام یک از داده های ما صحت داشته باشند. اگرخط فقر، زیر 30 درصد باشد، شما باید نگران 30 درصد جامعه باشید. اما اگر خط فقط زیر 70 درصد باشد باید نگران 70 درصد بود. آنچه باید روی آن تأکید کنیم مسایل اجتماعی است و این بدان معنا نیست که در خانواده ها مشکلی وجود ندارد. مثلاً نازایی یکی از مشکلات برخی خانواده هاست اما


الآن این مشکل اصلی ما نیست. مسایل استثنایی، دغدغه اصلی نیست باید مسایل عمومی و اجتماعی و فرهنگی مدنظر قرار گیرد؛ در غیر اینصورت همین مشکلات، بعد از چند سال بزرگ شده و بحران ایجاد می کنند.


دغدغه ای که اکنون در امریکا وجود دارد خانواده گرایی است که بحث نومحافظه کاران است که رویکرد جدیدی است در برابر دموکرات ها که خانواده گرا نیستند. وقتی ما دغدغه های آن ها را در بحث خانواده دنبال می کنیم، حرف اساسی این است که در بحث تحلیل های اجتماعی به عنصر آگاهی در تحلیل پدیده های اجتماعی تا چه حد می توان توجه کرد؟ گاهی پیشنهاد می شود که برای اینکه وضعیت حجاب را در کشور بهبود بدهیم، باید عقلانیت را گسترش بدهیم. اما به نظر می رسد راه این نیست که عقلانیت را بالا ببریم. مگر عقلانیت در زندگی چقدر تعیین کننده است؟ مگر انسان از صبح تا شب چقدر عقلانی عمل می کند؟ و آیا ساختارها هستند که فرد را جلو می برند یا عقلانیت فردی؟


نومحافظه کاران هم حرفشان این است که وقتی ساختاری مثل تأمین اجتماعی مطرح شد، مثلاً بیمه طلاق برای زنان قرار داده شد، در این صورت درصد طلاق بالا می رود، پس نمی توان گفت بینش آن ها بالا رفته و عقلانیت بیشتری دارند!



دوشنبه 13/6/1391 - 8:16 - 0 تشکر 541797


آیا فکر نمی کنید که بعضی از ساختارها برخی جوها را بر خانواده تحمیل می کنند؟


بله ساختار که شکل بگیرد، کارش تحمیل است. دورکهیم می گوید:« نیروی اجتماعی وقتی تشکیل شود، تحمیلی و بیرونی است.» هیچ کدام از ما برای خودمان اسم کوچک انتخاب نکرده ایم؛ بلکه تحمیلی و بیرونی است. حتی دین ما تا یک حدی هم همین طور است. منتها این ساختار، شکل دو طرفه دارد؛ یعنی شما از خوف اینکه شاید زنان از تأمین اجتماعی برای مطلقگی استفاده کنند و درجه طلاق بالاتر رود، نمی توانید این امکان را از زنان مطلقه ای که حقوق انسانی و شهروندی دارند، بگیرید! البته امکان دارد که میزان طلاق بالا هم برود. البته من منکر تأثیرات منفی نیستم. اما همیشه هم عقلانیت، لزوماً مثبت نیست.


در جامعه کنونی ایران، به تبع مدرنیته و تعامل با جهان، اتفاقاتی در حال روی دادن است که لزوماً نه مثبت و نه منفی است؛ اما بر خانواده تأثیر می گذارد و ما در برابر دو رویکرد قرار داریم:


1- غفلت از این ساختارها. 2- پذیرفتن این ساختارها و مثبت قلمداد کردن آن ها؛ مثلاً وقتی ارزش های جامعه روی مدرک تأکید کند، ناخودآگاه سن ازدواج بالا می رود. در این حالت نمی توان گفت که جوانان به بلوغ سنی و فکری رسیده اند، پس دیگر در سن پایین ازدواج نمی کنند. این در حالی است که دانشجوی سال اول دانشگاه، خواهان ازدواج است. در اینجا ساختار، اجازه ازدواج به جوان را نمی دهد نه عقلانیت.


اکنون اگر بخواهیم در بحث خانواده، تغییرات را رصد کنیم بیشترین اهمیت را باید برای چه موضوعاتی قایل شویم؟ من فکر می کنم باید ساختارها را جدی تر بگیریم!


· قبل از اینکه ببینیم کجا را بیشتر زیر ذره بین قرار دهیم، باید ببینیم چه تعریف هایی از کارکرد خانواده داریم؟ اصلاً برای چه کارکردی خانواده تشکیل می شود؟ برای ادامه نسل، برای ایجاد آرامش یا ...؟ اول باید کارکرد خانواده را تعریف کرد. کدام یک از این ها را از خانواده توقع داریم. کارکرد ازدواج باید تعریف شود و پس از آن انتظار داشته باشیم که چه نقشی از این کارکرد بر می آید.


البته بحث این است که خانواده یک سری الزامات عقلانی دارد که گاهی به آن ها ملتزم نیست، مثلاً در خانواده ها، یک فرهنگ مصرف گرایی وجود دارد که با کارکرد اقتصادی خانواده سازگار نیست، این عقلانیت نیست؛ بلکه ساختارهایی است که خانواده را تهدید می کند. مثلاً چه عقلانیتی پشت مدل آموزشی کشور ما وجود دارد که فشار زیادی بر جوان وارد می کند که تا 30 سالگی و تا وقتی درسش تمام نشده و شغل مناسبی پیدا نکرده، نباید به ازدواج بیندیشد؟ اما وقتی ساختار در جامعه این را الزام کرده و همه هم آن را پذیرفته و عمل می کنند؛ آیا می توان این ساختارها را عقلانی دانست؟


به یک ملاحظاتی عقلانی است. در جامعه ای که شما با یک اقتصاد بیمار طرفید که نرخ بیکاری گاهی اوقات تا 30درصد می رسد، اگر دستگاهی مثل دانشگاه آزاد که بخشی از جوانان را پوشش می دهد نبود چه اتفاقی می افتاد؟ آیا ساختار دانشگاه آزاد یک ساختار عقلانی نیست که توانسته است اشتغال زایی کند؟ کلی از استادان از این طریق نان می خورند. اما در کلیت، قضیه غیر عقلانی است و ساختار ایراد دارد چرا که بعد از آن با آمار وزارت علوم مواجه می شویم که نشان می دهد چقدر تحصیلکرده بیکار وجود دارد و بعد از آن هم با مهاجرت مغزها روبه رو می شویم.



دوشنبه 13/6/1391 - 8:18 - 0 تشکر 541799


به نظر حضرتعالی، ساختارهای مهمی که تغییرات عمده خانواده را ایجاد می کنند، کدامند؟


· مهمترین ساختارها در جامعه کنونی، ساختار مهمی به نام گروه همالان است. مثلاً در یک جامعه جوان، اولین تغییرات را جوانان ایجاد می کنند. یعنی گروه همسالان به عنوان یک مرجع عمل می کنند. اما خود آن ها از تعاملات جهانی که مهم ترین آن ها رسانه ها، اعم از تلویزیون، رادیو، فیلم، سینما، کتاب، مجله، اینترنت، ماهواره هستند تأثیر می پذیرند. مجموعه این ها در تغییرات، نقش مؤثرتری دارند تا آموزش و پرورش. در واقع آموزش و پرورش و آموزش عالی در کشور، در این مسئله از رسانه های تصویری عقب تر است. رسانه ها در خط دادن به گروه های هم سن و سال جوان نقش اول را دارند. در مرحله بعد، آنچه که این ها را عملیاتی کرده، یعنی از رسانه می گیرد و به آموزش و پرورش منتقل می کند، گروه همالان است و فرد دیگری که یکی از اعضاء گروه همالان است، از این عوامل تبعیت می کند. دومین مطلب که مهم است، وضعیت اقتصادی است. ساختار اقتصادی یعنی تناسب بین معیشت و درآمد در طبقه بالای جامعه، یک نوع تغییر رخ می دهد که معمولاً تعاملی جهانی بوده و تغییری بیرونی و وارداتی است. در طبقه بسیار پایین نیز، تغییرات جهانی هستند. یعنی طبقات پایین جامعه نیز از تغییرات جهانی، متأثر می شوند.


مثلاً استاندار اردبیل در جلسه ای، تعریف می کرد، در یکی از روستاهای اردبیل، که برای بازدید رفته بودیم، در یک کوچه، 7 آرایشگاه وجود داشت و این به دلیل ماهواره هایی بود که در هر خانه وجود داشت. این نشان دهنده تأثیر طبقات پایین از جهان است.


اما یک طبقه می ماند و آن طبقه متوسط است که نه به شدت طبقه بالا از تعاملات جهانی تأثیر می گیرند و نه به شدت طبقه پایین. طبقه متوسط با یک فاصله ای مد را می پذیرد. اما به هر حال ساختارها، خود را تحمیل می کنند. البته اشکال و آسیبی هم وجود ندارد. آسیب در جایی است که فرزندان برای استفاده از مد به والدین خود فشار می آورند. یک ساختار اقتصادی مثل شهریه دانشگاه آزاد و لباس و..، دختر دانشجو را وادار می کند که به هر کاری تن بدهد تا بتواند خرج دانشگاه را خودش درآورد. همین ساختارها در خانواده تغییر ایجاد می کنند که شما از آن به شکاف نسلی تعبیر می کنید. ممکن است مادر همین دختر، بسیار انسان سالمی باشد و همه وظایف خود را هم انجام داده باشد اما همین دختر، تحت فشار همین ساختارها، با مادرش تفاوت های زیادی به لحاظ اخلاقی داشته باشد.



دوشنبه 13/6/1391 - 8:19 - 0 تشکر 541800


جامعه شناسانی مثل پارسونز معتقدند که خانواده بر اساس تفکیک نقش ها و کارکردها شکل می گیرد. فرض کنیم که در ایران نیستیم؛ و این مشکلاتی هم که شما برشمردید وجود ندارد؛ اما خانواده در سطح جهانی با یک بحران مواجه است یکی از شاخه های آن عدم اقدام به ازدواج است. اگر کارکردها از خانواده گرفته شده و نقش هایی که قبلاً ضامن تداوم خانواده بود، از میان رفت، یعنی یا تساوی نقش ها به وجود آمد یا بی نقشی در خانواده جایگزین شد، آیا شما فکر نمی کنید خانواده در درازمدت دچار مشکلات ساختاری شود؟


· شروع مشکلات خانواده از این لحاظ با رویکردهای مارکسیستی فمینیستی است که مارکسیست ها معتقدند خانواده یک نهاد استثماری است و مردان، زنان را استثمار می کنند. فمینیست ها هم روی همین تأکید کرده اند. روی آوردن به عدم تشکیل خانواده و جایگزین کردن چیزهای دیگر از جمله گروهی زندگی کردن، زندگی مشترک بدون ازدواج یا شکل های مختلف ازدواج، زاییده همان ترویج افکار فمینیستی است که با هر نوع شکل خانواده - مادری، همسری، خانه داری زن مخالفند. در جوامع غربی، این افکار رو به رشد است. فمینیست ها و لزبین ها و هم جنس ها و... بسیار فعالند. این افکار ممکن است که به جامعه ما هم رسوخ پیدا کند.


فمینیست ها که این حرف ها را می زنند، حرفشان خریدار دارد. یک ساختاری است که آن ها را به این حرف ها می کشاند و یک ساختاری هم پذیرش حرف آن ها را عملیاتی می کند. ساختار اقتصادی باعث شده که حقوق زن در طول سالیان متمادی نادیده گرفته شود و زن ها برای پذیرش افکار فمینیستی توجیه داشته باشند و ستمگری نظام مردسالاری برای همه ملموس باشد. بنابراین یک نابرابری اینجا وجود دارد که بر اساس عرف، قانون شده که حقوق زن طبق یک قراردادی که با او می بندند، سالانه کمتر باشد. این توجیه خوبی است برای پذیرش افکار فمینیستی که می گوید زن نیز باید مطابق مرد حقوق بگیرد.


بنابراین همین ساختارها باعث می شود که زنان جذب گروه های فمینیستی شوند. این ساختار اقتصادی و ستمی که در موقعیت های مختلف بر زنان می شود باعث شده که حرف فمینیست ها خریدار پیدا کند. از آنجا که همه خواهان عدالت هستند و فمینیست ها هم به ظاهر، شعارهای ضد ظلم می دهند، پس حرفشان خریدار دارد. با وجودی که افکار مارکس، افکاری الحادی بود اما به این دلیل که از ستم و ظلم و عدالت سخن می گفت، توانست جهانی را متحول کند.



دوشنبه 13/6/1391 - 8:19 - 0 تشکر 541801


با توجه به نکاتی که مطرح فرمودید می توان این نتیجه را گرفت که شما تغییرات با شتاب در مورد خانواده را قبول دارید؛ اما وضعیت را آن طور که دیگران تصور می کنند، نگران کننده نمی دانید؟


· بله. در روزهای کنکور شما ببینید که خیابان ها چه خبر می شود! از جمعیت پدر و مادرهایی که نگران بچه هایشان هستند. نه تنها برای مقطع لیسانس که حتی در مقطع فوق لیسانس هم، خانواده ها، فرزندانشان را رها نمی کنند. پس من دلیل دارم که می گویم ما به بحران نرسیده ایم. در آینده نیز اگر رصد فرهنگی کنیم، می توانیم موفق شویم؛ اما اگر رها کنیم، لغزش، بسیار سریع خواهد بود اما اگر بخواهیم صعود کنیم، نیازمند برنامه ریزی و وسایل لازم هستیم. صعود، نیازمند ابزار است ولی سقوط ابزاری نمی خواهد؛ اگر مراقب باشیم و رصد فرهنگی کنیم چند اتفاق می افتد:


1- اینکه رصد فرهنگی کنیم و این فکر را بکنیم که تنها حرف درست و تنها عرف درست وتنها سبک زندگی سالم متعلق به ماست، محکوم به شکستیم؛ زیرا ما تنها راه درست را نرفته ایم.


2- احتمال دارد که ما رصد فرهنگی بکنیم و در این رصد فرهنگی بخواهیم یک چیز نو بسازیم مثل حجاب و چادر ملی که این نیز چند حالت دارد که یا مطابق سلیقه میانگین مردم است، با در نظر گرفتن تحولات جهانی و با در نظر گرفتن انتظارات جوانان و مد و سلیقه آنان، که خوب است اما اگر منهای رصد فرهنگی انجام شود به جایی نخواهد رسید. راه دیگر آن است که رصد فرهنگی کنیم و به این نتیجه برسیم که بعضی مجلات زنانه رسیده اند که زن باید کار بیرون داشته باشد، همسر نباشد، و این شعار که کار خانه کسرشان زن است، زن بی کار مثل انگل می ماند و... که در این صورت قطعاً به جایی نخواهیم رسید.


تنها راهی که به نظر من می رسد، این است که ما در ضمن داشتن دغدغه های غیر خوفناک که مانع از حرکت شود در عین عدم انفعال، در عین اینکه مطمئن هستیم که هنوز خانواده محکم است و بنیاد فرهنگی و اعتقادی دینی و ملی استواری دارد. من با این نظر که بحران هویت داریم نیز مخالف هستم، چون هنوز هویت داریم. رصد فرهنگی لازم است ولی طوری نباشد که بگوییم درها را ببندید و از خارج هیچ چیز نیاید. من می گویم ما اگر ادعای هوشمندی بالاتر از میانگین در مملکت داریم، ادعای برقراری عدالت اسلامی و حکومت اسلامی را داریم، پس ترس، ناامیدی، وادادن به تبلیغات مختلف، در آستانه فروپاشی بودن و اینکه گول مطبوعات مسئله دار را بخوریم، این ها غلط است در عین اینکه معتقدم دغدغه داشتن نابجا نیست.


در بین جامعه شناسان، دورکهیم می گوید: «جامعه نرمال مرکب است از کثیری از همنوایان و قلیلی از کجروها.» به نظر من این حرف معقولی است؛ زیرا ما نباید انتظار داشته باشیم که هیچ کس تخلف نکند. در زمان انبیای الهی هم مگر این محقق شده بود؟ در زمان پیغمبر هم زنا، فحشا و کجروی وجود داشته است. اگر دین را قبول کنیم و با فضای جامعه زمان پیامبر هم آشنا باشیم باید خواهان جامعه نرمال باشیم نه جامعه ایده آل. زیرا جامعه ایده آل تنها با ظهور امام زمام محقق خواهد شد.


مجله حوزه



برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.
  • وبگردی