• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
زن ریحانه آفرینش (بازدید: 211)
يکشنبه 12/6/1391 - 9:30 -0 تشکر 540251
مصاحبه علمی/اشتغال زنان یک مشارکت اجتماعی است

خدیجه سفیری، دانشیار دانشگاه الزهرا علیها السلام و سردبیر مجله مطالعات زنان است که در شرف تبدیل شدن به یک مجله علمی، پژوهشی است.

او فعالیتهای اجرایی مختلفی داشته است و مدتی مدیر گروه و مدتی هم رئیس دانشکده و معاون آموزشی بوده است.

پژوهشهای وی بیشتر درباره زنان و خانواده و به خصوص اشتغال زنان و مهمترین کتاب وی جامعه شناسی اشتغال زنان است.

يکشنبه 12/6/1391 - 9:33 - 0 تشکر 540253


با توجه به این که بیشتر تحقیقات شما درباره مسئله اشتغال زنان است، لطفا دیدگاه خود را درباره اشتغال زنان، با توجه به شرایط کنونی جامعه بیان کنید.به بیان دیگر، گاهی مسئله از منظر آمار و اعداد و ارقام بررسی می شود و گاهی هم بحثهای نظری پیش می آید.لطفا نگاه کلی خود را در این باره بیان فرمائید.


پرسش بسیار کلی است.در نگاه کلی به اشتغال، با توجه به اینکه امروز جامعه ما در شرایطی است که نیاز به مشارکت اجتماعی زنان دارد؛ همانگونه که از اول انقلاب، زنان جامعه ما با حضور خود در صحنه های گوناگون، این نیاز را کاملا نشان داده اند.از اینرو، مسئله اشتغال، نه فقط مربوط به کار کردن به معنای دستمزد گرفتن است، بلکه از دیدگاه کلی تر، یک مشارکت اجتماعی است.به نظر من، انقلاب، از دوره پیامبر (ص) که زنان، هم فعال اجتماعی بودند و هم فعال سیاسی، الهام گرفته است.مسلما این انقلاب، که شکل گرفته از مبانی دینی ما است، نگاه مثبتی به فعالیت زنان و حضور بیشتر آنان در اجتماع داشته است.همانطور که امام خمینی(ره) در سخنانشان بر این مسئله، بسیار تکیه داشتند که زنان، اگر جلوتر از مردان نبودند، دست کم هم دوش مردان بودند.این بیان نشان می دهد که ما باید در صحنه های اجتماعی حضور داشته باشیم و نمی توانیم از این قضیه دور بمانیم.نباید بگوییم که چون انقلاب شده است، پس زنان برگردند و در خانه ها بنشینند و اجتماع را مردان اداره کنند.به نظر من این مسئله با اعتقادات ما چندان تناسب ندارد.اما حضور، به معنای شاغل بودن زن، که مانند یک کارمند، ساعات مشخصی را بیرون از خانه فعالیت کند، نیست.ما در جامعه با برخی مسائل اقتصادی روبه روییم .شاید حضور زنان به این شکل و در شرایط کنونی امکان پذیر نباشد.اینکه زنان را به اجبار از خانه بیرون بیاوریم و آنان را به کار وادار کنیم، دلیلی ندارد.هنوز ما فرصتهای شغلی مناسبی را ایجاد نکرده ایم که به این شکل، زنان را به کار دعوت کنیم.در تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده، مثلا در تهران و از بین زنان خانه دار، 73درصد خانمهای خانه دار تمایل داشتند کار کنند.آنان درباره این که چرا خانه دار هستند، پاسخ می دادند که همسرانشان موافق نیستند و یا فرصتها و موقعیتهای مناسبی پیدا نکرده اند.آنانی که همسرانشان، با اشتغالشان موافق بودند، یا کار می کردند و یا در شرایطی بودند که مثلا می گفتند: وقتی فرزند کوچکشان بزرگ شد، به سر کار برمی گردند.


این نشان می دهد که در مجموع، زنان امروز توجه بسیاری به اشتغال و کار بیرون از خانه دارند.من این مسئله را از دیدگاه های گوناگون بررسی کرده ام تا مشخص شود که علت توجه زنان به این امر چیست.بسیاری از زنانی که در خانه کار می کنند، به هر حال می دانند که کارهای خانگی، بر عهده زن نیست.من اعتقاد دارم که در اسلام، کار خانه، به معنای شستن و رُفتن، نه تنها به عهده زن نیست، بلکه بر عهده مرد است که حتی شخصی را برای انجام دادن این کارها در خانه استخدام کند؛ اما متأ سفانه، امروزه به کار در خانه با دید عرفی نگریسته می شود تا جایی که بعضی ها می گویند: وقتی مرد زندگی زن را تأ مین می کند، زن هم در مقابل باید کارهای خانه را انجام دهد؛ اما در واقع، فقط وظایف همسری و مادری بر عهده زن است، نه وظیفه خانه داری و شست و روب؛ ولی می بینیم که امروزه زنان خانه دار ما، به جای وظیفه همسری و مادری، بسیاری از وقتشان به کار خانه داری می گذرد.شاید علت اینکه کار در خانه برای زنان، کسل کننده است، این است که می بینند نه تنها انجام دادن این کارها خسته شان می کند، بلکه هیچ ارزش و بهایی را نیز برایشان به ارمغان نمی آورد.در نتیجه، فکر می کنند که باید به گونه ای از زیر این کارها شانه خالی کنند و می گویند: اگر برویم بیرون از خانه کار کنیم، مقداری هم به ما پول می دهند و این خیلی عالی است! ما در یک اصل اتفاق نظر داریم.مشارکت اجتماعی و سیاسی زنان، یک اصل مسلم است و هیچ کس نمی تواند در آن خدشه کند.


اکنون می رویم سراغ مسئله اشتغال.اشتغال، گاهی از منظر یک مسئله جهانی، اشتغال در اروپا در ایران و اشتغال زنان، به طور کلی ارزیابی می شود.در مرحله بعد، می رویم سراغ اشتغال در ایران؛ اما گاهی بحث این است که اشتغال، امروزه، صرف نظر از نوساناتی که دارد، یکی از لوازم زنگی جدید و پیشرفته است.در دنیای امروز، همه به نوعی به مسئله اشتغال می پردازند و اشتغال برای همه مهم است.پرسش این است که صرف نظر از محدودیتهای جانبی آن، از اشتغال، در چه قالبی می توان دفاع کرد و در چه قالبی، اشتغال زنان دفاع پذیر نیست؟


اولا وقتی با شاخصهای توسعه، که یک امر جهانی است، روبه رو می شویم، یکی از این شاخصها، میزان اشتغال و فعالیت زنان است.در کشور ما این رقم، بسیار پایین است، حدود 10درصد؛ اما درتوسعه، تنها یک شاخص، مهم نیست، بلکه چندین شاخص باهم اهمیت دارند.این گونه نیست که اگر در کشوری، اشتغال زیاد شود، مثلا 90درصد آن کشور از نظر جهانی در مرحله توسعه یافتگی باشد؛ همانگونه که کشورهایی هستند که از لحاظ توسعه، بسیار پایین هستند، ولی میزان اشتغال زنانشان بسیار بالا است.من در این باره تحقیق کرده ام ؛ مثلا یکی از کشورهای آفریقایی که اکنون اسمش در خاطرم نیست از نظر توسعه بسیار پایین است؛ ولی آمار فعالیت زنانشان بسیار بالاست.چرا؟ علت این است که شاخص، فقط سهم زنان از درآمد و میزان فعالیتشان نیست، بلکه شاخصهای دیگری مانند حضور زنان در مشاغل مدیریتی و یا سطوح بالای اجتماعی، باعث می شوند که یک کشور، توسعه یافته شود؛ یعنی اگر بخواهید فقط رقم 10درصد آمار اشتغال زنان در ایران را 90درصد برسانید، باز هم همه افراد، در سطح پایین، پایین تر از دیپلم یا کارگر، مشغول کار باشند، ما به توسعه یافتگی نزدیک نمی شویم.


اجازه بدهید من از موضع مخالفان صحبت کنم.کسانی که مخالف اشتغال هستند، اشتغال تمام وقت زنان را از دیدگاه های متفاوتی نقد می کنند.یکی از جنبه هایی که می تواند پرسش اول ما باشد، این است که اشتغال زنان، با نقشهای دیگر آنان در خانواده سازگاری ندارد.


بحثی که تا کنون داشتیم، در واقع، سطح کلان مسئله بود که آیا ما به آن سطح از توسعه یافتگی که در دنیا مطرح می شود باید نزدیک شویم؟ قاعدتا ما نمی توانیم از جریان توسعه یافتگی، که در دنیا وجود دارد، خودمان را دور نگه داریم.می خواهم بگویم که به هر صورت، اگر شاخصهایی برای توسعه یافتگی مطرح شد، باید ببینیم چگونه می توانیم آنها را در جامعه و فرهنگ خود، به کار ببندیم؛ مثلا در مسئله زنان، هنگامی که می خواهند در محیط کار حاضر شوند، آیا بر اساس فرهنگ خودمان و با حجاب باید به محیط کار وارد شوند؟ در حالیکه در غرب، چنین چیزی اصلا معنا ندارد.


بنابراین می شود گفت که ما باید شاخصهای جهانی را در جامعه خود در نظر داشته باشیم، ضمن اینکه فرهنگ خود را نیز همزمان در نظر می گیریم. در این شاخصها، یعنی اشتغال زنان، کار در سطوح مدیریتی بالا و سهم زنان در درآمد ملی هم باید حضورمان را افزایش دهیم، این توسعه یافتگی، ما را در کنار کشورهای پیشرفته قرار دهد، در حالیکه ما با کشورهای توسعه یافته از لحاظ ارزشها نزدیک نیستیم.البته برخی شاخصهای بین المللی هم هستند که باید آنها را محترم بشماریم.


پرسش من این است که آیا این شاخصها، ارزشهای خودشان را ندارند؟


یکی از بحثهایی که طبق اصل برابری زن و مرد مطرح است، ، این است که نباید بین زن و مرد تبعیض باشد.وقتی اینگونه شاخصها دارد وارد جامعه ما می شوند، باید با فرهنگ و اعتقادات ماارزیابی شوند؛ مثلا در بحث تبعیض، باید ببینیم منظور از تبعیض، تبعیض از کدام لحاظ است.آیا منظور این است که زن بتواند شغلی مانند مرد داشته باشد؟


بتواند مانند مرد حق زندگی اجتماعی داشته باشد و یا حق برابری در طلاق و جدا شدن از خانواده و مثل اینها را داشته باشد؟ باید ببینیم در جامعه ما نسبت به جوامع دیگر، تا کجا مخالفتی با این شاخصها وجود ندارد؛ مثلا در باره تحصیلات زنان، در 100 سال پیش، این بحث مطرح بود که آیا اصلا زنان باید تحصیل علم بکنند یا خیر.این مسئله در سطح جامعه آن روز، هضم نمی شد.چنانکه می دانید، بعد از نظام مشروطه،این مسئله که زنان بتوانند به طور رسمی در دبستان تحصیل کنند، مسئله ای بود که تازه حرکتها و جنبش هایی درباره آن آغاز شده بود؛ ولی امروز می بینیم جامعه ما به جایی رسیده که این تحصیلات را بر اساس مبانی اعتقادی خود، بدون درگیری، هضم کرده است.سطح تحصیلات هم جزو مواردی است که شاخصهای جهانی بر آن تکیه دارند.



يکشنبه 12/6/1391 - 9:34 - 0 تشکر 540256


اکنون که شما وارد بحث توسعه شدید، پرسشم را این گونه مطرح می کنم که امروزه در غرب، نظریه های توسعه، با مشکلات جدی نظری مواجه شده اند.یکی از این اشکالها، که به نظریات توسعه وارد می شود، کمیت گرایی توسعه، بدون توجه به ماهیت و جهت افزایش کمیت است.در کشوری مانند کشور ما، برخی شاخصهای فرهنگی وجود دارد که ممکن است در الگوهای توسعه، ارزش گذاری نشده باشند؛ اما برای ما کاربرد فرهنگی داشته باشند؛ مانند اینکه شما سرانه روزنامه یا مطبوعات را یک ارزش در نظر بگیرید، بدون اینکه توجه داشته باشید که آنها چه نوع نشریاتی هستند.وجود نشریات زرد، که در کشور ما هم چنان به حیات خود ادامه می دهند، ممکن است از دیدگاه توسعه، مثبت تلقی شود؛ ولی از دید یک دانشمند یا کسی که منتقدانه به قضایا نگاه می کند، مهم نباشد که فلان هنرپیشه در کانادا، خانه خرید یا فروخته است.حال ممکن است برخی دیگر از شاخصهای توسعه هم به همین اتمام دچار شوند؛ مثلا اینکه آیا سهم زنان در ارزش افزوده اقتصادی، یک شاخص توسعه به حساب می آید یا نه.احتمال دارد عده ای بگویند: این گزینه، جزو شاخصهای توسعه است و عده ای دیگر بگویند: حضور زنان در عرصه های اقتصادی، با افزایش برخی هزینه ها در حیات فردی، خانوادگی و اجتماعی همراه است.آیا در نقادی نظریه توسعه، این رابطه را می توان لحاظ کرد؟


همان طور که گفتم، ما نمی توانیم خودمان را از شاخصهای بین المللی دور نگه داریم؛ ولی وقتی می خواهیم آنها را اجرایی کنیم، باید بر اساس فرهنگ خودمان، شاخصها را در نظر بگیریم.فرض کنیدیکی از شاخصها، میزان فعالیت زنان است.من معتقدم که اکنون نباید سعی کرد سطح اشتغال زنان را در جامعه بالا برد.در این صورت، هدفی که از نظر توسعه یافتگی در نظر است، تحقق نخواهد یافت.باید دید این شاخصها، به چه شکل، بر اساس فرهنگ ما، پیش خواهند رفت تا جامعه، بابت آسیبهایی که در این راه، بر پیکرش وارد می شود، کمترین هزینه را بپردازد.در هر صورت، آسیبهایی وجود دارند و هزینه هایی را باید پرداخت اگربخواهیم برنامه ای را که در جامعه ای پیش رفته اجرا شده است در جامعه ای که هنوز بستر آن برنامه آماده نیست، عملی کنیم، با هزینه های بسیار و آسیبهای اجتماعی ناگواری روبه رو می شویم.در همه شاخصها، مسئله به همین شکل است؛ مثلا برنامه ای را که به صورت کنترل شد و بدون هیچ گونه آسیب اجتماعی، توانسته ایم در جامعه اجرا کنیم، این است که زنانمان را در سطوح عالی تحصیلات وارد کرده ایم.ارزیابی بنده این است که ما توانسته ایم این شاخص را مطابق با شرایط خودمان به کار بگیریم.زنان را با حجاب به محل تحصیل علم بفرستیم و زمینه را برای سوء استفاده و در نتیجه، تأثیر منفی بر پیکر جامعه فراهم نکنیم.دیگر شاخصهای توسعه را هم باید با این دید نگاه کرد.


در اولین گام، در مسئله بومی کردن شاخص اشتغال در کشور، اشتغال زنان را در فرهنگ و جامعه ما تعریف کنید.


من به صورت کلی، مشارکت زنان را بسیار مهم می دانم.اگر گام اول حضور زنان برای مشارکت اجتماعی تقویت شود، بخشی از تب و تابی که در وجود زنان، برای فعالیت در اجتماع وجود دارد، کاهش می یابد.ما در مطالعاتمان به این نتیجه رسیدیم که بیشتر زنان، خواهان اشتغال، نه فقط برای درآمد داشتن و به اصطلاح، کسب موقعیت بالاتر اجتماعی، بلکه بیشتر، برای حضور پررنگ تر در عرصه جامعه است که میل به شاغل شدن دارند.اگر از راه افزایش فعالیت اجتماعی، زنان را به مشارکت دعوت کنیم.البته نه لزوما به شکل حضور در ساعات مشخصی در خارج از خانه و در محل کار می توانیم مقدار زیادی از تب و تاب و تلاش آنان برای یافتن شغل بکاهیم.در تحقیقی که درباره افزایش آمار شرکت دختران در دانشگاه ها انجام دادیم، بیشتر افراد، در پاسخ به این پرسش که هدف شما از آمدن به دانشگاه و گرفتن مدرک چیست، اذعان داشتند که در درجه اول، هدفشان بالا بردن موقعیت اجتماعی بوده است و پس از آن، اهدافی مانند شاغل شدن و یا داشتن زندگی بهتر را بیان می کردند.در واقع، زنان با جایگاه و موقعیت اجتماعی مناسبی را جست وجو می کنند، انتظاری که زنان، پس از انقلاب درباره موقعیت اجتماعی داشته اند، ولی به درستی برآورده نشده است.


پس ما با این مسئله مواجهیم که مشارکت، متفاوت از اشتغال است و در واقع، مشارکت در ابعاد سیاسی و فرهنگی و در قالب فعالیتهای اجتماعی و حقوقی است؛ اما چیزی که اکنون در ذهن ، دغدغه ایجاد می کند، این است که یکی از شاخصهای توسعه، اشتغال است و اشتغال هم تعریف شده است به کار در آمدز شما در مقام یک استاد دانشگاه، چگونه می خواهید این مفهوم را بومی کنید و برای آن، چه تعریفی بیان می کنید.


حق طبیعی هر مرد و زن ایرانی است که از موقعیت شغلی مناسبی برخوردار باشد.من معتقدم در جایی که فقط دو فرصت شغلی وجود دارد، نباید حتما آن را به مردان سپرد و مردان را مسئول زندگی دانست و گفت که زنان باید در خانه کار کنند.حتی اگر یک زن و مرد، در شرایط مساوی، متقاضی کار بودند، بدون در نظر گرفتن اینکه زن، برای رسیدن به آن موقعیت، زحمت بیشتری متحمل شده،فقط باید به شایستگی فرد در انجام دادن آن کار توجه کرد، نه جنسیت و شاخصهایی از این قبیل.


تعریفی ارائه ندادید.


تا این جا مسئله، عادی بوده و مهم، بعد از این است؛ یعنی باید حقوق مساوی قرار داده شود.وقتی یک زن وارد کار می شود، شرایط کار در بازار ایران، به گونه ای است که مثلا اگر یک زن تحصیل کرده، که در تهران زندگی می کند، بخواهد کار پیدا کند، شاید مجبور باشد به شهر دیگر برود؛ اما او در برابر خانواده اش تعهداتی دارد.


حال، آیا این زن شایستگی انجام دادن آن کار را دارد؟ در پاسخ، اگر از نظر توانمندی و بالقوه بودن نگاه کنیم، بین زن و مرد نباید فرقی بگذاریم؛ اما در اینکه بر اساس شرایط فرهنگی، بتوانند کاری را انجام دهند یا نه، باهم فرق می کنند.اصل، تساوی بین زن و مرد است؛ اما وقتی به این بخش می رسیم، شرایط فرهنگی مطرح می شود.



يکشنبه 12/6/1391 - 9:34 - 0 تشکر 540257


طرفداران اشتغال هم به همین مسئله اشاره می کنند؛ یعنی می گویند: باید این شرایط تغییر کند.خانمی که قصد دارد برای کار به شهر دوری برود، با محدودیتهایی رو به رو است که یک مرد، شاید با آنها روبه رو نباشد.شما با همین قید، فرصت را از آن خانم گرفته و به آن آقا می دهید.به نظر شما، آیا این ساختار به اصلاح نیاز ندارد؟ درست است.


مسئله به این صورت است که ما با دخالت خودمان، زنان را از برخی حقوقشان محروم کرده ایم؛ اما اکنون زنان در ایران، زندگی در کنار خانواده را بر کار و شغل ترجیح می دهند، در جامعه ما، زنی که در جایی دور یک فرصت شغلی پیدا کرده است، به راحتی می پذیرد که عدم حضور او در کنار خانواده در بیشتر روزها، امکان پذیر نیست.


بحث دقیقا این است که ما یک الگوی برنامه ریزی داریم، یک الگوی ارجاع به خواسته های فرد.گاهی گفته می شود که مدیران کشور باید به گونه ای عمل کنند و فضا را به گونه ای آماده کنند که موانع مرتفع گردیده و یک خانم بتواند در مناطق دورتر از محل سکونتش کار کند.گاهی هم سراغ خود فرد می رویم و به او توصیه می کنیم که قبول این کار به صلاح او نیست.


بحث ما بر سر الگوی برنامه ریزی است.


آیا شما برای بومی کردن الگوها، با این نظریه موافقید؟ قانون به صورت مستقیم نباید محدودیت ایجاد کند.اما اینکه یک خانم شرایط را به گونه ای فراهم ببیند که بتواند خانواده اش را با خود، به نزدیک محل کارش ببرد و در آن جا با هم، زندگی کنند، بسیار خوب است.این دیگر ترجیحات فردی است.آیا این ترجیحات در فرهنگ غرب وجود دارد؟ در غرب هم ممکن است یک خانم، خانواده اش را با خود ببرد تا کارش را از دست ندهد.


پس شما این شاخص را بومی نکردید؟


بومی کردن این بخش، اصلا مهم نیست.


پس کدام قسمت نیاز به بومی کردن دارد؟


می توان گفت که در غرب، حساسیت در باره خانواده و کاربرد زنان، تا حدودی حل شده است.من ابتدا گفتم که در فرهنگ ما، زنان در کنار خانواده بودن را بر اشتغال ترجیح می دهند، این مطلب را در تحقیقات متعددی که انجام داده ایم، به دست آورده ایم و خاص فرهنگ ما است.ممکن است یک زن غربی هم، خانواده اش را با خود ببرد و در نزدیکی محل کارش ساکن شود؛ اما بین کار و خانواده، کار را در اولویت قرار دهد.در مقالاتشان هم این مطلب را بیان می کنند؛ ولی اگر ما محدودیتی را به طور خاص برای زنان قائل شویم، آنان را تحت اجباری نادرست قرار داده ایم.


اما من فکر می کنم این جا، مسئله محدودیت مطرح نیست، بلکه برنامه ریزی مطرح است.


به نظر من، در این جا نباید محدودیت ایجاد کنیم.



يکشنبه 12/6/1391 - 9:35 - 0 تشکر 540259


آیا درست است که بگوییم: یکی از مسائلی که می توان به وسیله آن، شاخص اشتغال را بومی کرد، اصالت خانواده است؟ به این معنا که در فرهنگ ما خانواده یک اصل است.


پس در واقع، نسبت خانواده و اشتغال، نسبت حکومت و اصالت است.بقای خانواده و کارآیی آن می تواند اشتغال را برای ما بومی و الگو سازی کند.


مثلا مدیری می خواهد یک نفر را استخدام کند و بر فرض، خانم و آقایی برای استخدام مراجعه کرده اند.هر دو نیز از نظر شرایط استخدامی، در سطحی مساوی قرار دارند و تنها مشکل خانم، این است که خانواده اش در شهر دیگری زندگی می کنند و مدیر به خانم بگوید: به دلیل اینکه خانواده ات در شهر دیگری زندگی می کنند، شما را نمی پذیریم.این محدودیت است؛ زیرا می توان تسهیلاتی فراهم آورد تا آن خانم بتواند در کنار خانواده، به کارش هم برسد.


وقتی ما درباره برنامه ریزی بحث می کنیم، می گوییم: خانواده اصل است و اشتغال باید در جهت خانواده تنظیم گردد.این مسئله، به بسیاری از حوزه های دیگر حقوقی نیز سرایت می کند، حتی به برنامه ریزی و مهم تر از همه، به فرهنگ سازی ما سرایت می کند؛ یعنی در باره اشتغال زنان، خانواده اصل است.رسانه ها هم باید همین را تبلیغ کنند.ما نمی توانیم بگوییم که این دیدگاه، مردسالارانه است یا دیدگاهی است که می خواهد زنان را از عرصه مشارکت های سیاسی و اجتماعی، محروم کند؛ زیرا ما این مطلب را در قالب یک شاخص بومی پذیرفته ایم که خانواده اصل است و حقوقمان هم بر این اساس است.


این مسئله از لحاظ خانوادگی، هم می تواند محدودیت ایجاد کند و هم ممکن است شرایطی را برای تسهیل کار زنان ایجاد کند.این بسیار مهم است؛ زیرا اگر شما شرایطی را برای کار زنان فراهم کنید تا بتوانند در کنار خانواده هایشان به فعالیت بپردازند.هم آرامش دارند، هم شاغل هستند و هم آسیبهای اجتماعی کم تری بر پیکر خانواده وارد می شود.در این صورت، هم بر اساس فرهنگمان عمل کرده ایم، هم بر اساس شاخصهای بین المللی توسعه.



يکشنبه 12/6/1391 - 9:36 - 0 تشکر 540260


در واقع، مشکل نظریه های اجتماعی به تعارضاتشان باهم بر می گردد.خیلی خوب است که هر خانمی در کنار محیط کارش مهد کودک طراحی کند، محل زندگی اش را انتخاب کند و از همسرش حمایت کند؛ اما مشکل از جایی آغاز می گردد که به تعارض دچار می شویم؛ مثلا تعارض محیط کار مرد با زن یا محیط کار مرد با محیط زندگی.در این جا دیگر نمی توان با توصیه های اخلاقی، مسئله را حل کرد.برنامه ریزی لازم است.البته ماهیت حقوق هم ممکن است محدودیت ایجاد کند.وقتی برای مسئله ای اصالت قائل شدیم، برای طرف مقابلش محدودیت ایجاد کرده ایم نظر شما در این باره چیست؟


من از این دیدگاه به مسئله می نگرم که اگر خانواده اصالت دارد، هم برای مرد وهم برای زن باید اصالت داشته باشد.اکنون ما دچار آسیبهایی هستیم که در برنامه ریزی ها اصلا مورد توجه قرار نمی گیرند؛ یعنی همان قدر که یک زن با دور شدن از محل زندگی اش، ممکن است آسیبهای اجتماعی به وجود آورد، به همان اندازه هم وقتی مرد از خانواده دور می شود، آسیب ایجاد می کند.منظور این نیست که در برنامه هایمان بگوییم: مرد این امکان را دارد که از خانواده، دور باشد و یا اگر از خانواده دور شد، هیچ مشکلی به وجود نخواهد آمد، بلکه هر دو صورت، آسیبهای اجتماعی در بردارند.


این موضوعی خاص است که آن را از دیدگاه اشتغال زنان بررسی می کنیم.


مسئله، در طرف مقابل هم صدق می کند؛ یعنی وقتی زن، در جایی دور شاغل باشد، آسیبهایی را بر خانواده مترتب خواهد ساخت.


وقتی شما می گویید: اشتغال زنان یک وضعیت مرتبط با خانواده است، ناخود آگاه این مطلب به ذهن می رسد که نقش زن با مرد متفاوت است و به راحتی آن را می پذیریم.در غیر این صورت، معنا ندارد که بگوییم: اشتغال زنان، با خانواده تهدید می شود؛ زیرا با اشتغال مردان هم، خانواده تهدید می شود.وقتی شما می گویید: اشتغال زنان، یعنی زنان ویژگی خاصی دارند، آیا این طور نیست؟


مسئله به صورت کلی، این گونه است که دوری زن و مرد، در هر صورت، آسیبهایی را برای خانواده به وجود می آورد.اکنون به علت مهاجرت مردم به شهرهای بزرگ، مشکلات بسیاری در شهرهای کوچک و روستاها به وجود آمده است، در حالیکه مردان هم، در محیط های شهری با مشکلات بسیاری رو به رو هستند؛ اما آن چه در باره زنان، به طور خاص در نظرم بوده، این است که زنان ما شرایطی مانند آن چه در غرب وجود دارد یا وضعیتی که امروز برای مردان شاهد هستیم ندارند.امروز بسیاری بر این باورند که اگر مرد دور از خانه باشد، عیب ندارد؛ اما در حقیقت، عدم حضور مرد در کنار خانواده، آسیبهای جبران ناپذیری به بار می آورد.



يکشنبه 12/6/1391 - 9:37 - 0 تشکر 540261


آیا معتقد نیستید که آسیبهایی که به علت عدم حضور زن در خانه، بر خانواده وارد می شود، بیشتر از آسیبهایی است که بانبودن مرد، به خانواده وارد می شود؟


با توجه به فرهنگی که در جامعه ما رواج دارد، بله، فرهنگ ما به گونه ای است که تقریبا همه خانواده ها زن محورند.


چند نکته در بیانات شما وجود دارد: اول اینکه فرهنگ ما به گونه ای است که باید با این اصل، کنار بیاییم، دوم اینکه فرهنگ های دیگر، این گونه نیستند؛ اما ممکن است جامعه شناسان معتقد باشند که در جوامع غربی هم، محور خانواده، زن است و خانواده از نبودن زن، بیشتر آسیب می بیند.لطفا در این باره توضیح دهید.


درست است که در غرب هم، بسیاری از کارهای خانه، بر عهده زن است، ولی در جامعه های غربی، زنان به نوعی خود را هم سطح مردان می بینند و می دانند که از حقوقی مساوی نسبت به مردان برخوردارند؛ اما این مطلب، با آن چه در فرهنگ ما وجود دارد، متفاوت است.فرهنگ ما جایگاه مقدسی برای زنان به عنوان مادر و همسر قائل است که آنان را از نظر شخصیتی ارضاء می کند و باعث می شود زنها بسیاری تقاضاها را از مرد نداشته باشند؛ مثلا غالبا مردها، هرچه در طول زندگی می خرند، معمولا به نام خودشان است.بیشتر زنها هم در دوران زندگی، از مرد تقاضا نمی کنند که ماشین یا خانه اش را به نام او کند.زن، چون خود را اداره کننده زندگی می بیند، خود را در زندگی با همسر شریک می بیند.از اینرو، جایی را برای مطرح کردن چنین تقاضاهایی نمی بیند.در واقع، درست است که زنان غربی، مانند زنان ما بسیاری از کارهای خانه را بر دوش دارند، اما نگرشها به کار در خانه، بین این دو زن متفاوت است.


بحث این است که زنان در خانواده نقشی دارند که نباید با نقش مردان در خانواده مقایسه شود.اگر از دیدگاه دیگر وارد بحث شویم، می بینیم که بحث بر سر الگوی تمام وقت اشتغال است؛ یعنی اینکه یک خانم، در طول هفته، از ساعت هشت صبح تا دو یا چهار بعد از ظهر کار کند و فقط پنج شنبه ها و جمعه ها در خانه باشد.بسیاری از این دیدگاه استقبال می کنند و حتی برخی قصد دارند برنامه هایی را به تصویب برسانند که در آن، اولویت اشتغال با زنان باشد.به نظر شما این دیدگاه، چه اندازه با عقلانیت و استقلال مطابقت دارد؟ آیا دفاع از اشتغال تمام وقت خانمها، آن هم به این صورت که اولویت کاری به زنان داده شده و نیز ارزش قلمداد کردن آن در جامعه، درست است؟


من معتقدم زنان هم مانند مردان، حقوقی برای شاغل بودن دارند.این یک اصل است و باید آن را حفظ کرد.


این اصل در اسلام هم وجود دارد.


اما این برنامه که اشتغال زنان، در قالب حضور در ساعات مشخصی و بیرون از منزل، تعریف شود، درست نیست.باید با در نظر گرفتن شرایط، برنامه ریزی شود.برای جامعه کنونی، پذیرفتنی نیست که بخواهیم برای همه زنان و به صورت تمام وقت شغل ایجاد کنیم و آنان را به حضوری این چنین در جامعه تشویق کنیم.باید فرصتهای شغلی، به تدریج و به صورت پاره وقت ایجاد شوند تا زنان، هم استقلال مالی داشته باشند و هم ببینند که می توانند توانایی های خود را بروز دهند.در این صورت، زنان، هم فعالیت اقتصادی دارند و هم حضور خود را در سطح جامعه مفید می بینند.



يکشنبه 12/6/1391 - 9:37 - 0 تشکر 540263


به طور کلی، آیا می توان از الگوی تمام وقت اشتغال زنان سخن گفت و پس از آن گفت که با خانواده هایی متعادل روبه رو هستیم.


به عقیده من، بسیاری از مسائلی که امروز در فرهنگ ما وجود دارد، از جمله اینکه کارهای مربوط به خانه، بر عهده خانمها است، باید با فرهنگ سازی تغییر کنند.در سیره ائمه معصومین علیهم السلام هم مشاهده می کنیم که این بزرگواران، کارهای خانه را بین افراد خانه تقسیم می کردند.در یک خانه، کارهای بسیار زیادی وجود دارد که انجام دادن آنها از توانایی یک نفر خارج است و باید با مشارکت همه افراد خانواده انجام شوند.رواج این فرهنگ، به بستر سازی مناسب در سطح جامعه نیاز دارد.اکنون فرهنگ جامعه، به گونه ای است که یک زن شاغل، باید همه کارهای خانه را هم انجام دهد.این فرهنگ سازی باید صورت بگیرد که اگر زن شاغل است، کارهای خانه بین پدر و مادر و فرزندان تقسیم شود و در صورت امکان، به خدمتکار سپرده شود.



يکشنبه 12/6/1391 - 9:38 - 0 تشکر 540265


در زمینه های مختلف، نگاه کارشناسان به مسئله تقسیم کار متفاوت است؛ مثلا از دید یک جامعه شناس، تقسیم کار در خانه عملی است؛ اما یک روان شناسی می گوید: در خانواده نقشهایی وجود دارند که جایگزین پذیر نیستند؛ مثلا وظایفی که تا سه یا پنج سالگی فرزند بر عهده مادر است و یا نقشهای عاطفی پدر در خانواده.نظرسنجی نشان داده اند که فرزندان، حتی آنانی که در دوره راهنمایی و دبیرستان درس می خوانند، مایلند وقتی وارد خانه می شوند، مادر حضور داشته باشد و تصور اینکه مادر در خانه نیست، آنان را مضطرب می کند.بسیاری از افراد، به کار زن در خانه نگاهی عاطفی دارند و معتقدند که تلقی مردان از کار زن در خانه، نوعی عشق ورزی و محبت است که نمی شود کار مستخدم و حتی فرد دیگری از همان خانواده را جانشین آن کرد.از اینرو، کار تمام وقت ممکن است آسیبهای روانی متعددی را بر پیکر خانواده وارد کند.نظر شما در این باره چیست؟


در فرهنگ ما، زن در خانواده، جایگاه بسیار مقدسی دارد.ما زن را انسانی ایثارگر می بینیم که از آسایش خود، به خاطر دیگران می گذرد.این یک مسئله جدی و دارای اهمیت است؛ اما از نگاه بالاتر، فرهنگ ما، زن را به گونه ای تربیت کرد است که از زندگی خود، به خاطر دیگران بگذرد.فرزندان ما به گونه ای تربیت می شوند که تا سنین بالا، نیازمند حضور مادر در خانه هستند.


اما کارشناسان می گویند: این ویژگی، تنها به فرهنگ ما اختصاص ندارد.


بله، در غرب هم این مسئله تا اندازه ای دیده می شود؛ اما آنان راحت تر با این مسئله کنار می آیند.غربی ها فرزندان خود را از سنین پایین، به استقلال و ایستادن روی پای خود تشویق می کنند و می کوشند وابستگی فرزندان به خانواده را کمتر کنند؛ اما در اینجا، فرزندان، هم از نظر اقتصادی و هم عاطفی، تا سنینی بالا وابسته به خانه بار می آیند.توجه مادران به خانواده، به گونه ای است که خانواده را بیش از حد، نیازمند خود می کند.من هم در جایگاه مادر، همان گونه عمل می کنیم که فرهنگ ما ایجاب می کند؛ اما درست، تعدیل بین این دو حالت است.نه آن اندازه جدا کردن فرزندان از خانواده و نه این مقدار، وابسته کردن آنان.


ولی ما نمی توانیم به یک کودک سه یا پنج ساله بگوییم: تو بیش از حد به مادرت وابسته ای و مثلا فقط روزی دو ساعت باید مادرت را ببینی.او این مسئله را نمی پذیرد.


از راه های دیگری، این وابستگی را باید کم کرد؛ مثلا کودک پنج ساله ای که به مهد کودک می شود، لازم نیست مادر هر روز او را به خانه برگرداند.می توان تعداد روزها را بین مادر و پدر یا فرد دیگری از خانواده تقسیم کرد.یا برخی از روزها، مادر پیش از ورود فرزندان، خانه را ترک کند تا فرزند هنگام ورود به منزل، ببینند که کسی در خانه نیست.البته باید جوانب مختلفی، مانند سن، شرایط روحی، جسمانی و شرایط تربیتی را در نظر گرفت.خلاصه، با ترفندهایی این چنین، می توان وابستگی کودک را به فرد کم کرد.



يکشنبه 12/6/1391 - 9:38 - 0 تشکر 540266


در جایی که مرد و زن، هر دو اشتغال تمام وقت دارند، هر دو هم در برابر خانواده، تعهداتی دارند که باید انجام دهند، ولی در این بین، منافع شخصی سومی هم وجود دارد که با مسئولیتهای والدین در برابر خانواده، رویارویی می کند؛ مثلا ممکن است یک مدیر، دغدغه هایی را که من درباره خانواده ام دارم، درک نکند، در این صورت چه باید کرد؟


در مسائل ساختاری، تحقیق، بررسی و کارشناسی لازم است؛ اما در برخی مسائل، که به سطح خرد ا افراد، تلقی آنان از زندگی و خانواده و نیز برداشت آنان از زن یا و مرد بودن، مربوط است، به فرهنگ سازی و تصحیح افکار نیازمندیم.رسانه ها بخشی از این فرهنگ سازی را بر عهده دارند.اکنون جامعه در شرایطی غیر متعادل قرار دارد.هیچ کس جایگاه و وظیفه خود را به درستی نمی داند.آقایان فکر می کنند که یک فرد متعهد، برای دست یابی به موقعیت اقتصادی مناسب، یابد به هر کاری دست بزند و همه وجود خود را که بخشی از آن مربوط به خانواده است، صرف کار کند.به قول معروف، صبح که از خانه خارج می شود، بچه ها در خواب هستند.و هنگامی که برمی گردد هم بچه ها خوابند.این حالت، هرگز درست نیست.خانواده باید در موقعیتی قرار بگیرد که نیازهایش از هر نظر برآورده شود.نیاز یک خانواده سالم، به وجود پدر و مادر در کنار هم، مسئله ای نیست که به راحتی بتوان از آن چشم پوشید.البته این گونه نیست که اگر زنی شاغل شد، نتواند از عهده نقش مادری اش برآید، بلکه با مشارکت پدر در امور تربیتی و حضور او در کنار مادر، می توان، این مشکل را حل کرد.در این صورت، خانواده و فرزندان موفقی خواهیم داشت.امروزه زنان بسیاری را می بینیم که همیشه در خانه هستند؛ ولی وظایف مادری و همسری خود را به درستی انجام نمی دهند.این زنها، وظیفه مادری را فقط در حضور فیزیکی در خانه یا غذا درست کردن وشست و شو می بینند.البته این مسئله، تا اندازه ای از این دیدگاه غلط ناشی می شود که زن ضعیف است، زن توان کار بیشتر و در سطوح بالاتر را ندارد.این یک ضعف ساختاری است که برای رفع آن باید تلاش کرد.



يکشنبه 12/6/1391 - 9:38 - 0 تشکر 540267


برخی معتقدند که روحیه خانمها با اشتغال تمام وقت و ثابت سازگار نیست و در نتیجه باید الگو های سیال اشتغال را پیشنهاد داد.نگاه اینان به زن از لحاظ روانی، این است که زنان، تنوع طلبند ویکسانی را بر نمی تابند و این یکسانی ممکن است در وظایفی باشد که بر دوش آنان است.بیشتر زنان از وجود اجبارها و الزام ها، مانند الزام در مقید بودن به وقت، گریزانند.بعضی این روحیات موجود در زنان را باز به همان دید غلط کلی، یعنی ضعیف بودن زنان نسبت می دهند.شما چقدر با این نظر موافقید؟


در جهان امروز، نظریه های بسیاری مطرح می شود که اگر ما جایگاه خود را مشخص کنیم، لازم نیست به همه این نظریه ها پاسخ دهیم.ممکن است زنها از نظر جسمی و فیزیکی، با مردها متفاوت باشند، اما نمی توان با تکیه بر این موضوع گفت که آنان توانایی انجام دادن بسیاری از کارها را ندارند، کم حوصله هستند و یا نمی توانند کار مداوم و یک نواخت انجام دهند.شاهد بر این مطلب، اینکه کار در خانه، کاری سنگین، یک نواخت و نیازمند حوصله بسیار است.بسیاری از افرادی که در سطوح مدیریتی بالا کار کرده اند، عقیده دارند که خانمها بسیار منظم و متعهدند و مسئولیتی را که به آنان سپرده شده است را انجام می دهند.در تحقیقاتی که ما انجام دادیم، مشخص شد که زنان، بسیار کمتر از مردان، ترک شغل و یا تعدد شغل دارند، در حالیکه تنوع طلبی در مشاغل، بین مردان بیشتر بوده است.البته همانگونه که مردها با هم متفاوتند، زنان نیز با هم فرق دارند؛ ولی در مجموع نمی توان گفت که زنها، توانایی های مردان را ندارند.



برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.