انجمن ها > انجمن طنز و سرگرمی > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
طنز و سرگرمی (بازدید: 402)
شنبه 4/6/1391 - 20:44 -0 تشکر 529186
طنزنویسان مستعار! نگاهی به علل استفاده از نام مستعار در میان طنزنویسان


بر گرفته از http://www.cloob.com/club/article/show/clubname/weblogetanz/articleid

استفاده از نام مستعار در میان طنزنویسان مطبوعات ایران، تا حدود زیادی تابع شرایط عمومی مطبوعات و نویسندگان مطبوعاتی بوده و هست. استفاده از نام مستعار در میان تمامی نویسندگان مطبوعات ایران و جهان سابقه دارد و از این‌رو شاید بررسی مجزای آن در عرصه طنز چندان محلی از اعراب نداشته باشد. اما استفاده از نام مستعار چنان در میان طنزنویسان مطبوعات ایرانی شایع بوده و هست كه در هیچ‌یك از دیگر ژانرهای روزنامه‌نگاری و در هیچ زمانی نظیر آن دیده نمی‌شود؛ به طوری كه بیراه نیست اگر كسی گمان برد استفاده از نام مستعار برای طنزنویسان مطبوعاتی یك الزام و قاعده بوده است!

دلایل فراوانی برای گرایش طنزنویسان مطبوعات ایران به استفاده از نام مستعار- و به‌خصوص استفاده از نام‌های مستعار فراوان- وجود دارد كه برخی از آنها با دلایل عمومی استفاده افراد از نام مستعار اشتراك دارد و برخی صرفا مخصوص شرایط خاص حاكم بر مقوله‌ای به نام «طنز مطبوعاتی ایران» هستند. برخی از این دلایل در ادامه بررسی شده‌اند:

شنبه 4/6/1391 - 20:51 - 0 تشکر 529193

1- پرهیز از عواقب سیاسی و اجتماعی
با پیدایش مطبوعات مستقل از اواخر حكومت ناصرالدین شاه كه به جای انتشار اخبار كم‌اهمیت از «دولت علیه» ممالك، به درد و رنج‌های مردم توجه داشتند و نقد را به جای مدح برگزیده بودند، طنز مطبوعاتی ایران متولد شد. در این طنزها، با لحنی بی‌سابقه به ظلم و جور حكام و بی‌نظمی و آشفتگی جامعه و خرافات و عقاید غلط توده مردم انتقاد می‌شد. تندی این انتقادات كه بعضا با هجو مستقیم و نام بردن از اشخاصی حقیقی و تمسخر آنها همراه می‌شد چنان بود كه در صورت شناخته شدن نویسندگان آنها، نه فقط از سوی قدرتمندان و صاحب منصبان بلكه از طرف بسیاری از توده مردم هم جان آنها به خطر می‌افتاد.
در یك جامعه استبدادزده، كم‌تحمل و متعصب، خود نقد به اندازه كافی می‌تواند برای منتقد خطرناك باشد، چه رسد كه با هجو و تمسخر همراه شود و از این رو، طنزنویسانی كه انتقادات تند و عقاید نو را در قالب طنزآمیز ارائه دهند، در چنین جامعه‌ای امنیت نخواهند داشت. چنین وضعیتی همواره در محیطی كه طنز مطبوعاتی ایران وجود داشته، برقرار است و از همین‌روست كه تقریبا همه طنزنویسان معاصر ایرانی، نام‌های مستعار گوناگونی دارند
.

شنبه 4/6/1391 - 20:52 - 0 تشکر 529196

- تحمیل مدیران مطبوعات
در بسیاری از مواقع، استفاده از نام مستعار برای طنزنویسان، به توصیه یا تحمیل مدیران مطبوعات انجام می‌گیرد. گویا یكی از دلایلی كه مجلات فكاهی قبل از انقلاب و به‌خصوص روزنامه توفیق، بسیاری از نویسندگان از نام‌های مستعار استفاده می‌كرده‌اند این بوده است كه مطابق قانون مطبوعات آن زمان، در صورتی كه علیه نوشته‌ای شكایتی صورت می‌گرفت، چنانچه نام نویسنده آن مشهود می‌بود، نویسنده تحت تعقیب قضائی قرار می‌گرفت و در غیر این صورت مسئولیت آن نوشته بر عهده مدیر نشریه بود. در نظر گرفتن چنین مطلبی باعث می‌شد تا طنزنویسان به میل خود یا توصیه مدیران، نه‌فقط از نام مستعار استفاده كنند بلكه با تعدد نام‌های مستعار، از مشهور شدن یك نام مستعار جلوگیری كنند؛ هرچند در بسیاری از مواقع، چنین توصیه یا الزامی چندان از سر خیرخواهی و سلب مسئولیت حقوقی از نویسندگان نبوده است و بیشتر دستاویزی بوده تا از مشهور شدن یك طنزنویس با نام واقعی یا نام مستعار واحد و در نتیجه بالا رفتن توقعات وی جلوگیری شود.
بعضی اوقات نیز فشارهای مستقیم و غیرمستقیم از طرف نهادهای امنیتی و امثال آنها، برای حذف و طرد نویسندگان و طنزپردازان خاص باعث می‌شود كه مدیران و سردبیران مطبوعات، با استفاده از ترفند نام مستعار، از قلم همان نویسندگان با نام مستعار تازه‌ای استفاده كنند، اما خطرهای احتمالی از طرف آن مراجع ذی‌نفوذ را تا حد مقدور از خود و نویسندگان دور كنند.

شنبه 4/6/1391 - 20:54 - 0 تشکر 529205

3- تكرر نام‌ها
بسیاری از طنزنویس‌ها، همزمان در چند نشریه مشغول به كار هستند و در صورت استفاده از یك نام (چه واقعی و چه مستعار) مشخص می‌شود كه تمام این مطالب را یك نفر می‌نویسد. این امر به‌خصوص وقتی كه بین این نشریات، چه از لحاظ موضوعی و چه از نظر خطوط فكری و سیاسی و اعتقادی عدم تجانس و حتی تفاخر برقرار باشد بیش از هر چیز برای اعتبار نویسندگان نامطلوب است. این وضعیت پیش از هر چیز به وضعیت نامطلوب اقتصادی نویسندگان و دستمزدهای ناچیز در مطبوعات ایران باز می‌گردد كه اغلب طنزنویسان حرفه‌ای را مجبور می‌كند برای امرار معاش از این راه، به نویسندگی در رسانه‌های مختلف و بعضا دارای خطوط فكری متضاد تن دهند؛ علاوه بر اینكه عدم امنیت شغلی در مطبوعات و تعطیلی پیاپی و پیش‌بینی‌ناپذیر نشریات با ستون‌های طنز باعث می‌شود تا اشتغال در رسانه‌های مختلف، تا حدی جلوی این ضربه‌ها و بیكاری كامل و ناگهانی طنزنویسان را بگیرد.
از دیگر سو، در نشریات تخصصی طنز (نظیر گل‌آقا و توفیق) یا در نشریاتی كه صفحات ستون‌های متعددی را به مطالب طنز اختصاص می‌دهند، معمولا نویسندگان محدودی مسئولیت نوشتن مطالب كوتاه و بلند متعددی را برعهده دارند كه درج نام واقعی یا یك نام مستعار، چندان جالب نیست. در چنین مواقعی معمولا برای هر ستون یا هر سری از مطالب، از نام مستعاری استفاده می‌شود تا هم از یك نام در چند جا استفاده نشود و هم خوانندگان با قلم هر نویسنده در قالب یك نوع نوشته بتوانند در طول زمان ارتباط برقرار كنند. در این صورت معمولا نام واقعی نویسندگان در انتهای هر شماره یا یك شماره ویژه (مثلا در روزنامه توفیق، شماره آخر سال) درج می‌شود.

شنبه 4/6/1391 - 20:56 - 0 تشکر 529211

4- پرهیز از طنز
بسیاری از كسانی كه طنز می‌نویسند مایل به درج نام حقیقی‌شان به‌عنوان نویسنده اثر طنز نیستند و این الزاما ربطی به عواقب قضائی و امنیتی آثار آنها ندارد. اگر دلایل قبلی استفاده از نام مستعار بیشتر به طنزنویسان حرفه‌ای مربوط می‌شد، دلایل این افراد به ماهیت غیرحرفه‌ای بودن طنز آنها برمی‌گردد. البته مقصود از لفظ «غیرحرفه‌ای»، ناشیانه و خام بودن آثار نیست، بلكه به معنای شغلی آن بازمی‌گردد؛ به‌عنوان مثال، بوده و هستند بسیاری از افراد كه با وجود استعداد و مهارت در نوشتن طنز، خوش ندارند كه به‌عنوان طنزنویس شناخته شوند. یكی از دلایل این امر می‌تواند نگاه تحقیرآمیز به مقوله طنز باشد كه در قدیم بیشتر رایج بوده و البته هم‌اكنون هم وجود دارد. با این نگاه، طبیعی است شخصی كه دارای پایه و مقام بالایی در اجتماع است (یا خودش این‌گونه می‌پندارد!) دون شأن خود بداند كه به‌عنوان طنزنویس (حتی طنزنویس خوب و ماهر) شناخته شود یا مثلا شخصی كه در كار تجارت است، با این تدبیر كه ممكن است محتوی آثار و انتقادات او، در كار تجارت او تأثیر بگذارد، با استفاده از نام مستعار، این دو حوزه را از هم جدا كند.
بعضی اوقات هم این پرهیز موقتی و اجباری است؛ یعنی طنزنویس به‌طور ناخواسته در موقعیتی قرار گرفته است كه به‌رغم تمایل خودش و مدیران مطبوعاتی برای درج نام حقیقی وی، به‌عنوان نویسنده مطلب، مجبور است تا تمام شدن وضعیت ناخواسته‌اش از نام مستعار استفاده كند؛ مثل وقتی كه طنزنویس در زندان یا خدمت سربازی به‌سر می‌برد (در طول دوران نظام وظیفه، سرباز مشمول قوانین پرسنل نیروهای مسلح است و از این جهت محدودیت‌هایی دارد كه پس از اتمام خدمت، برطرف می‌شوند).

شنبه 4/6/1391 - 20:57 - 0 تشکر 529214


5- دلایل دیگر
افزون بر دلایلی كه ذكر شد دلایل فرعی دیگری نیز برای درك شیوع غیرعادی نام مستعار در طنز مطبوعاتی ایران قابل بررسی است. یكی از این دلایل می‌تواند این باشد كه برخی نویسندگان با هدف قرار دادن نام مستعار در خدمت موقعیت طنز به كرات برای خود نام مستعار خلق كرده‌اند تا جایی كه بعضا برخی از نام‌های مستعار صرفا برای یك مطلب ساخته شده‌اند. فی‌المثل طنزنویسی كه یادداشت كوتاهی در مورد موسیقی می‌نوشته، در زیر آن نام «خر در چمن» را می‌گذاشته است تا با كنایه به اصطلاح «آواز خر در چمن» مطلب را خنده‌دارتر كند. دلیل دیگر می‌تواند آن باشد كه برخی مواقع یك نام مستعار چنان مشهور می‌شود كه از نام حقیقی فرد اعتبار بیشتری كسب می‌كند و نویسنده با وجود رفع موانع استفاده از نام و امضای واقعی خود ترجیح می‌دهد از آن استفاده كند (مثل گل‌آقا).

شنبه 4/6/1391 - 20:58 - 0 تشکر 529216

جو حاكم، تقلید و مد را هم نباید فراموش كرد؛ به‌عنوان مثال در مجله‌ای كه همه مطالب با امضای مستعار منتشر می‌شود، یك نفر اگر هیچ مانعی هم وجود نداشته باشد و علاقه شخصی هم به درج نام واقعی خود داشته باشد، طبیعی است كه تمایلی به درج نام حقیقی خود در میان آن همه نام مجازی نداشته باشد.
بسیاری هم هستند كه به تقلید از طنزنویسان مشهور، نام مستعار برای خود انتخاب می‌كنند و حال آنكه آن مشاهیر معمولا از سر ناچاری و به اكراه از نام مستعار استفاده كرده‌اند.
مثال مناسب در اینجا، شاید آن داستان نسبتا مشهور از استاد مراقبه‌ای باشد كه چون گربه‌اش در هنگام مراقبه و تمركزش، سر و صدای زیادی می‌كرد و او هم علاقه فراوانی به آن داشت، به‌ناچار حیوان را در آن لحظات در جایی زندانی می‌كرد؛ اما پس از مرگ او، صدها نفر از شاگردانش برای مراقبه و تمركز بهتر، با مشكلات فراوان، گربه‌ای تهیه می‌كردند و آن را زندانی می‌كردند!

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.
  • وبگردی