• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن سياسي > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
سياسي (بازدید: 1121)
چهارشنبه 1/6/1391 - 14:57 -0 تشکر 523386
استراتژی های جدید شیطان بزرگ در تقابل با ایران

نگاهی به قطعنامه چهارم شورای امنیت علیه ایران از دیدگاه الگوهای تقابل استراتژیک در روابط بین الملل

مقدمه

در پی برگزاری اجلاس شورای حکام و سپس وزرای خارجه گروه 1+5 قطعنامه چهارم از سوی شورای امنیت در تاریخ 87/7/6 ، علیه فعالیت های هسته ای ایران صادر شد . در این قطعنامه ( به شماره 1835 ) هر چند تحریم های جدید مطرح نگردیده است ، لکن از ایران خواسته شده است که به قطعنامه های قبلی شورای امنیت در خصوص لزوم تعلیق جریان غنی سازی اورانیوم پایبند و همچنین پاسخگوی پرسش های آژانس بین المللی انرژی اتمی باشد .
با توجه به محورهای مذکور ، باید اذعان کرد که قطعنامه جدید شورای امنیت متضمن بار حقوقی در خور توجهی برای ایران است و از هم اکنون می توان پیش بینی کرد که بر اساس محتوای قطعنامه مزبور ، در آینده نیز مطالبات جدیدی ازسوی شورای امنیت علیه ایران دامن زده خواهد شد . از این رو ، نباید به فقدان تحریم های جدید در قطعنامه مزبور دل خوش کرد یا دچار ساده اندیشی گردید .
اما از آنجا که تمامی کارشناسان بین المللی می دانند که ساز و کارهای تصویب قطعنامه ها علیه ایران عمدتا توسط امریکا مدیریت و اعمال می گردد و قاعده بازی را این کشور تعریف می کند ، لذا در این مقاله در نظر است نسبت به استراتژی و الگوهای تقابل امریکا با ایران ـ که از طریق قواعد و ساز و کارهای شورای امنیت اعمال می شود ـ بررسی تحمیل به عمل آید .
بر اساس اصول کلاسیک روابط بین الملل ، شاخص های اساسی رفتار استراتژیک بازیگران منطقه ای و جهانی ( اعم از دولتی و غیر دولتی ) ، بر اساس مؤلفه های متنوع و پیچیده « قدرت » صورت می پذیرد . قدرت سازی ( در عرصه های مختلف سیاسی ، نظامی و اقتصادی ) همواره اقدامی تعیین کننده برای بقا و توسعه همه جانبه هر بازیگر محسوب می شود . در پی تحولات بین المللی که از دهه 1990 رخ داده ، ابعاد و مؤلفه های « قدرت سازی » نیز دچار تغییرات اساسی گردیده و در عرصه های سخت افزاری تبلور جدی پیدا کرده و حوزه های آن را وسعت و پیچیدگی خاصی بخشیده است . (1)
جابه جایی در سلطه مراتب قدرت ، همواره منوط به تغییر در منابع قدرت است . هر گاه منابع قدرت دچار تغییرات اساسی گردد ، باید انتظار جابه جایی در سلسله مراتب قدرت را داشت . بدیهی است در قالب مفاهیم استراتژیک مزبور ، تهدیدات و فرصت ها نیز معنی دار می شوند و ابعاد و دامنه های گسترده تری می یابند . بدین معنی که کشورها و یا هر بازیگر جهانی ، تنها در صورت برخورداری از قدرت ( اعم از نرم افزاری و سخت افزاری ) می تواند از فرصت های محیطی استفاده کند و در صورت ضعف ( اعم از نرم افزاری و سخت افزاری ) در تقابل با تهدیدات آسیب پذیر خواهد بود . (2)
حال باید دید که آمریکا جهت بسط قدرت خود ، چرا از ساز و کارهای سازمان ملل و نهادهای بین المللی ( آژانس بین المللی اتمی ) برای مقابله با ایران استفاده می کند ؟ الگوی امریکا برای مقابله با ایران چیست ؟ ضعف و قدرت های طرفین ، تهدیدات و فرصت های متقابل چگونه است ؟

الگوهای تقابل

در عرصه روابط بین الملل ، الگوها و مدل های تقابل استراتژیک ، به صورت زیر تعریف می شود :
* الگوهای متقارن
* الگوهای نامتقارن
هر یک از الگوهای مذکور دارای ویژگی های خاص خود هستند که به رئوس بعضی از آنها اشاره می شود :

1 . الگوی متقارن

الگوی متقارن تقابل ، دارای ویژگی ها و شاخص های ذیل است :
*آشکار
*منظم
*متمرکز
*سریع
*غافلگیرانه
*ضربات مستقیم
*اثربخش

2 . الگوی نامتقارن

الگوی نامتقارن تقابل ، دارای ویژگی ها و شاخص های ذیل می باشد :
*غیر آشکار
*نامنظم
*غیر متمرکز و پراکنده
*بطئی
*ضربات غیر مستقیم
*فرسایشی
عملیات نظامی کشورها علیه یکدیگر ، نمادی از الگوی متقارن تقابل است که دارای سابقه تاریخی طولانی در عرصه روابط بین الملل می باشد . معمولا کشورهای با قدرت بالا در مواجهه و تقابل با کشورهای دیگر ، از الگوهای متقارن بهره گیری می نمایند ، اما کشورهای ضعیف و یا نهضت های آزاد یبخش ، علیه سایر کشورهای قوی تر و یا حاکمیت های داخلی خود ، معمولا از الگوهای نامتقارن بهره می گیرند .
در پی تحولات دهه های اخیر که در عرصه روابط بین الملل رخ داده است ، الگوهای نامتقارن تقابل از اهمیت بیشتری برخوردار شده است . الگوی مزبور می تواند از سوی کشورهای با قدرت پایین ، متوسط و بالا علیه قدرت های بالا به کار گرفته شود و متقابلا حتی از سوی کشورهای با قدرت بالا نیز پیگیری و اجرا نیز می شود . اما این نکته بسیار مهم را باید در نظر داشت که در ازای تهدیدات « نامنظم » نمی توان صرفا از الگوی تقابل « متقارن » استفاده کرد . برای مواجهه و غلبه بر تهدیدات ، توجه به «ماهیت » تهدیدات و رعایت اصل « سنخیت » برای مقابله با آنها ضروری است .

الگوهای مرکب و منعطف تقابل

به اقتضای تحولات بین المللی ، کشورهای قدرتمند برای پیشبرد اهداف استراتژیک خود ، صرفا از یک الگوی تقابل بهره گیری نمی کنند و از الگوهای متقارن و نامتقارن به صورت ترکیبی استفاده می کنند . هر کشور ، متناسب با قدرت و توانایی های خود و در جهت بهره گیری از فرصت ها و مقابله با تهدیدات و همچنین رعایت اصل « سنخیت » ، دارای سیاست های استراتژیک « منعطف » و « مرکب » است و به فراخور شرایط محیطی و ... دارای الگوهای متقارن ، نامتقارن و یا ترکیبی از آن دو ، برای پیشبرد اهداف استراتژیک می باشد .
امریکا بعد از ماجرای 11 سپتامبر ، بیش از پیش به اهمیت و حساسیت الگوهای نامتقارن توجه پیدا کرده است و در تلاش است همواره ضریب آسیب پذیری خود را نسبت به الگوهای نامتقارن تقابل کاهش بخشد ( نکته ای که قبلا مورد توجه جدی مقامات امریکایی نبوده است ) و از سوی دیگر برای مقابله با تهدیدات خود نیز از الگوی مزبور بهره گیری همه جانبه ای ( اعم از استراتژیکی یا تاکتیکی ) به عمل می آورد .
امریکا بعد از تجربه و ارزیابی عملیاتی خود در کشورهای افغانستان و عراق که صرفا با بهانه های واهی و همچنین در لوای برنامه مبارزه با تروریسم آنها را صورت داد ، به تنوع بخشی در استراتژی ها و مدل های تقابل خود با تهدیدات منطقه ای تن داده است . امریکا ، در کاربرد مطلق به کارگیری الگوهای متقارن ، تجدید نظر کرده است و سعی در به کارگیری الگوهای مرکب تقابل دارد .
اتخاذ استراتژی انقلاب های مخملی و رنگین در منطقه آسیای مرکزی و یا تشدید تبلیغات و تهاجم فرهنگی و همچنین ساماندهی گروه های فشار در کشورهای هدف ، از جمله مصادیق بارز و آشکار الگوی نامتقارن تقابل امریکا نسبت به کشورهای مورد نظر محسوب می شود . دلایل انتخاب الگوی نامتقارن تقابل ، بسیار گسترده و گوناگون است که ذکر آنها در حوصله مباحث این مقاله نیست ، لکن رعایت اصل اساسی توازن قدرت و همچنین انطباق با تحولات محیطی ، یکی از اصلی ترین دلایل تغییر در الگوهای تقابل است .
از آنجا که ایران ، به عنوان بازیگر مهم منطقه ای ، دارای شرایط ویژه داخلی و خارجی می باشد و همچنین قدرت استراتژیک خود را در تحولات منطقه ای و خصوصا وقایع افغانستان و عراق نشان داد و در بحران های مذکور نیز رفتارهای عقلانی را نمایان ساخت ، لذا امریکا برای تقابل با تهدید ایران فاقد توانایی کاربرد « مطلق » الگوی متقارن تقابل است و از الگوی متقارن ، به سوی الگوی جدید « نا متقارن مرکب » روی آورده است و این موضوع کماکان نیز ادامه دارد .

الگوی نامتقارن مرکب

همان طور که ذکر شد ، کشورهایی که دارای قدرت همه جانبه هستند ، از سیاست ها ، استراتژی ها و الگوهای تقابل« مرکب » و «منعطف » استفاده می کنند . امریکا در مواجهه و تقابل با ایران به سوی بهره گیری از الگوی « نامتقارن مرکب » روی آورده است . دلیل اصلی بهره گیری از الگوی مزبور چیست ؟
الگوی نامتقارن مرکب ، الگویی است که با بهره گیری «ترکیبی » از شاخص های الگوهای متقارن و نا متقارن ، در صدد افزایش هزینه ، فشار ،انزوا و ایجاد وضعیت فرسایشی برای کشور هدف می باشد . در الگوی « نامتقارن مرکب » از ابزارهای الگوی متقارن ، در جهت تحقق اهداف الگوی نامتقارن بهره گیری می شود . امریکا با بهره گیری از ابزار شورای امنیت ، که یکی از گونه های مدل متقارن تقابل در عرصه های سیاسی ، اقتصادی و نظامی است ، اهداف الگوی نامتقارن را جستجو می کند . به کارگیری « ابزار » های الگوی متقارن و پیگیری « اهداف » الگوی دیگر تقابل ، از الزامات الگوی مرکب و منعطف تقابل محسوب می شود .
از آنجا که ایران :
*دارای حکومت مردمی است ،
*دارای ظرفیت های قابل توجه اقتصادی است ،
*دارای قابلیت های بالقوه و بالفعل نظامی در عرصه صنایع استراتژیک است .
*دارای قدرت تأثیر گذار در سطح منطقه است ،
*دارای قدرت تأثیر گذار نسبت به افکار عمومی مسلمانان و جامعه جهانی است .
امریکا به سوی تغییر الگوی تقابل از وضعیت نامتقارن به « نامتقارن مرکب »روی آورده است . امریکا برای خنثی سازی نقاط قوت ایران ، نمی تواند صرفا به عملیات نامتقارن بسنده کند و امیدوار به تأثیر گذاری به کارگیری انحصاری الگوی نامتقارن نسبت به کارکردهای استراتژیک جمهوری اسلامی ایران نیز باشد . لذا همواره در پی هزینه سازی های متنوع برای کاهش توانایی های ایران ، از طریق به کارگیری الگوهای مختلف تقابل بوده است .
امریکا سعی دارد با به کارگیری الگوی عملیات نامتقارن مرکب ، حوزه های قدرت ایران را خدشه دار سازد و هزینه سازی منفی علیه ایران را به صورت همه جانبه پیگیری و عملیاتی نماید .
از آنجا که ایران همسو با قدرت سخت افزاری خود ، دارای قدرت نرم افزاری در خور توجه نیز می باشد ، لذا امریکا با به کار گیری الگوی مرکب تقابل ، که مشتمل بر عملیات متقارن و نامتقارن با اولویت عملیات نامتقارن ، می باشد ، علیه ایران اقدامات گسترده ای را آغاز کرده است .
با به کارگیری عملیات « نامتقارن مرکب » از سوی امریکا ، این کشور اهداف ذیل را جستجو می نماید :
*اجماع جهانی علیه ایران
*به کارگیری آرای منفی نهادهای بین المللی خصوصا سازمان ملل و شورای امنیت علیه ایران
*نفوذ و همراه ساختن کشورهای مهم غیر متعهد همچون هند و اندونزی علیه ایران
*همراه ساختن چین و روسیه علیه ایران
*تشدید تحریم ها و افزایش هزینه های اقتصادی برای ایران
*در پی اهداف مذکور، اهداف مهم دیگری نیز از سوی امریکا دنبال می شود : (3)
*بزرگنمایی تهدید ایران علیه نظم و نظام بین الملل
*کاهش قدرت مقاومت ایران در پی تحریم های اقتصادی
*از دست دادن مشروعیت ایران در نزد سایر بازیگران منطقه ای و جهانی
قطعنامه های شورای امنیت که علیه فعالیت های هسته ای ایران تدوین و تصویب می شود ، تماما در راستای اهداف مذکور معنا و مفهوم پیدا می کند ، تا از یک سو ایران را مخالف نظم جهانی و نهادهای بین المللی قلمداد کند و از سوی دیگر ، شورای فرسایشی و انفعالی را بر سیاست خارجی ایران تحمیل نماید .
محصول تلاش های نامتقارن امریکا ، چیزی جز آماده سازی جامعه جهانی و همچنین تضعیف استراتژیک ایران ، برای تحقق سایر اهداف میان مدت و بلند مدت خود نیست که تدابیر و چاره اندیشی های فعالانه تری را طلب می نماید .
هدف و نتیجه اصلی به کارگیری الگوی «نامتقارن مرکب » تقابل امریکا با ایران ، تبدیل نمودن ایران به « تهدید » جهانی است . از آنجا که مدل مزبور ، بر « فریب » همه جانبه استوار است ، قطعنامه های شورای امنیت بهترین پوشش برای نهادینه ساختن « فریب افکار عمومی » و همچنین سایر قدرت های منطقه ای ، در خصوص تشدید نگرانی نسبت به تهدید زایی ایران محسوب می شود . کاركرد دوگانه الگوی مزبور ـ که مبنی بر ارائه چهره « تهدید زا » از ایران و همچنین « فریب سازی » افکار عمومی و جامعه جهانی علیه ایران است ـ ریشه در وضعیت مرکب الگوی تقابل دارد که شرایط جهانی را شکننده تر می سازد .
بدیهی است تصویب هر قطعنامه ، عرصه تحریکات بین المللی ایران را محدوتر می سازد و دشمن را در جهت بستر سازی تشدید تقابل ، یک گام نزدیک تر می کند .
در الگو و عملیات نامتقارن مرکب ، از آنجا که کارکردها غیر آشکار ، بطئی ، غیر متمرکز ، غیر مستقیم و فرسایشی است . ممکن است در طرف مقابل نوعی «غفلت » نیز ایجاد کند . بنابراین ، وضعیت « مرکب » در الگو از ، یک سو ایجاد « فریب » در افکار عمومی و جامعه جهانی را در نظر دارد و از سوی دیگر ، به « غفلت سازی » در نخبگان سیاسی کشور هدف می پردازد .
پیدایش « غفلت » در نخبگان سیاسی ، « ساده اندیشی » نسبت به تدابیر دشمن را به دست می دهد که از آفات اساسی و استراتژیک محسوب می شود . شکل گیری فریب در افکار عمومی شرایط دیپلماسی برکل کشور را کاهش می دهد که توان مضاعفی را طلب می کند .به هر حال ، کارکرد دو گانه الگوی « نامتقارن مرکب » تقابل ، ایجاد « غفلت » در حوزه نخبگان سیاسی کشور هدف و همچنین بستر سازی « فریب افکار عمومی » در محیط پیرامون است .
عملیات نامتقارن مرکب ، با حصول و کسب دستاوردهای مذکور ، در نهایت ، در پی کاهش اعتبار کشور هدف است و از طریق زمینه ها ، بسترهای مختلف برای تحقق سایر اهداف استراتژیک را جستجو می نماید . از این رو ، باید اذعان کرد که تصویب قطعنامه چهارم ، گام اساسی دیگری به سمت تثبیت تهدید ایران برای جامه جهانی محسوب می شود و نباید نخبگان سیاسی کشور نسبت به این امر مهم دچار غفلت گردند . همان طور که ذکر شد ، غفلت نخبگان ، مقدمات ساده اندیشی نسبت به تحولات محیطی و تدابیر استراتژیک دشمن را در بر دارد و اکتفا به راهکارهای انفعالی را فراهم می سازد که تماما خواسته دشمن و از اهداف اصلی به کارگیری الگوی تقابل مرکب است

پی نوشت ها :

1 . joseph. NYE , Soft Power,2004 , p22-29.
2 . 1bid , p 32 .
3. a New startegic Direction for U.S Public Diplomacy in the Arab & Muslim World
http : // www . uscpublicdiplomacy . org / index .php/about/whatis- pd-Improving U.S Public diplomacy Toward the Middle East
-www . heritage . org / Research / Nationalsecurity/ hi 838 . cfm

منبع: نشریه 15 خرداد شماره

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.