• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن حوزه علميه > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
حوزه علميه (بازدید: 162)
يکشنبه 22/5/1391 - 21:35 -0 تشکر 507265
‌ ‌ایدئولوژی‌ انقلابی‌ امام‌ خمینی‌ احیای تشیع

‌ ‌دكتر حمیدرضا اخوان‌ مفرد

ایدئولوژی‌ یكی‌ از اركان‌ بسیج‌ سیاسی‌ منجر به‌ انقلاب‌ است‌ و نقش‌ قابل‌ توجهی‌ در پیدایش‌ اوضاع‌ انقلابی‌ و چگونگی‌ وقوع‌ بسیج‌ انقلابی‌ دارد. ایفای‌ نقش‌ قابل‌ توجه‌ اسلام‌ شیعی‌ در انقلاب‌ اسلامی‌ ایران‌ توجه‌ محققان‌ را به‌ اهمیت‌ فرهنگ، ایدئولوژی‌ و كار ویژه‌های‌ آن‌ها در بسیج، وقوع‌ انقلاب‌ و ماهیت‌ نظام‌های‌ انقلابی‌ جلب‌ كرد. به‌ طوری‌ كه‌ رهیافت‌ تاكید كننده‌ بر اهمیت‌ فرهنگ‌ و ایدئولوژی‌ در انقلاب‌ جای‌گاه‌ ویژه‌ای‌ در میان‌ سایر رهیافت‌ها به‌دست‌ آورد. هم‌چنین‌ در سال‌های‌ اخیر تحقیقات‌ نظری‌ بر محور پرسش‌ مجدد از نقش‌ فرهنگ‌ و ایدئولوژی‌ بسیار فعال‌ شده‌ است.() از جمله‌ به‌ دنبال‌ انتقادات‌ وارد بر رهیافت‌های‌ ساختار گرایانة‌ دولت، محور فرهنگ‌ و ایدئولوژی‌ در چنین‌ تبیین‌هایی‌ بدون‌ آن‌كه‌ نقش‌ كلیدی‌ بیابند، محلی‌ از اعراب‌ پیدا كرده‌اند. به‌ طور مثال‌ تلااسكاچیل‌- (T.Shocpol) كه‌ با دید ساختار گرایانه، مطالعه‌ عمیقی‌ روی‌ انقلاب‌های‌ فرانسه، روسیه‌ و چین‌ انجام‌ داد و نتیجه‌ آن‌ را در كتاب‌ دولت‌ها و انقلاب‌ اجتماعی() ارائه‌ كرد و برای‌ یك‌ دهه، محافل‌ علمی‌ را با نظریه‌ فوق‌ تحت‌ تأثیر قرار داد - در مقاله‌ای‌ كه‌ متعاقب‌ وقوع‌ انقلاب‌ اسلامی‌ ایران‌ نوشت، اعتراف‌ می‌كند:

«این‌ انقلاب‌ مهم‌ مرا بر آن‌ داشت‌ تا فهم‌ خود را در مورد نقش‌ ممكن‌ سیستم‌های‌ اعتقادی‌ و فهم‌های‌ فرهنگی‌ در شكل‌ دهی‌ اقدامات‌ سیاسی‌ عمق‌ بخشم.»()

علاوه‌ بر آن، در رهیافت‌های‌ دیگر از فرهنگ‌ قرائت‌های‌ روان‌شناختی‌ ارائه‌ شده‌ است‌ كه‌ در آن‌ها تغییرات‌ ادراكی‌ و شناختی‌ برای‌ استفاده‌ از فرصت‌هایی‌ كه‌ شرایط‌ فراهم‌ می‌كنند، ضروری‌ تلقی‌ می‌شوند و بالاخره‌ در نظریة‌ دیگر، فرهنگ‌ و ایدئولوژی‌ بدون‌ آن‌ كه‌ برنامه‌ای‌ صرفاً‌ سیاسی‌ در نظر گرفته‌ شوند به‌ عنوان‌ موضوع‌ منازعه‌ مورد ملاحظه‌ قرار می‌گیرند.()

مفهوم‌ ایدئولوژی‌ در قالب‌ رهیافت‌های‌ متنوع‌ زیر بررسی‌ شده‌ است: ایدئولوژی‌ دانش‌ ایده‌ها، ایدئولوژی‌ آگاهی‌ كاذب، ایدئولوژی‌ جهان‌بینی‌ طبقه، ایدئولوژی‌ جامعه‌شناسی‌ معرفت، ایدئولوژی‌ آرمان‌ غیرعقلانی‌ معطوف‌ به‌ عمل‌ و ایدئولوژی‌ یك‌ نظام‌ معنایی‌ و یك‌ مفهوم‌ فرهنگی.

همچنین‌ كاركردهای‌ زیر برای‌ ایدئولوژی‌ از سوی‌ محققان‌ فهرست‌ شده‌ است: آگاهی‌ سیاسی‌ برای‌ صف‌ آرایی، نقد ترتیبات‌ اجتماعی‌ برای‌ زیر سؤ‌ال‌ بردن‌ وضع‌ موجود و ایجاد تنفر به‌ آن، معرفی‌ مجموعه‌ای‌ جدید از ارزش‌های‌ فردی، اجتماعی‌ و معنوی، طرح‌ كلی‌ جامعه‌ مطلوب، معرفی‌ برنامه‌های‌ عملی‌ برای‌ رسیدن‌ به‌ اهداف‌ در جهت‌ ویران‌ كردن‌ وضع‌ موجود و ایجاد نهادهای‌ نوین، ایجاد روحیة‌ فداكاری، ایثار، صبر و شكیبایی‌ انقلابی‌ كه‌ لازمة‌ عمل‌ انقلابی‌ و اقدام‌ سیاسی‌ در بسیج‌ است، ساده‌سازی‌ جهت‌ پرده‌پوشی‌ و تسهیل‌ روند بسیج، ایجاد اعتماد به‌ نفس‌ و تعهد به‌ اقدام‌ عملی، ادعاهای‌ مبنی‌ بر صداقت، فعالیت‌ و عقلانیت‌ برای‌ توجیه‌ پیروان‌ و بالاخره‌ بسیج‌ همگانی‌ با اجرای‌ موفق‌ كاركردهای‌ فوق.()

باید اضافه‌ كنیم‌ كه‌ ایدئولوژی‌ در تمام‌ نظریه‌های‌ انقلاب‌ جای‌گاه‌ ونقش‌ قابل‌ توجهی‌ دارد.() در این‌ مقاله‌ نیز ضمن‌ پذیرش‌ این‌ مهم‌ و تاكید بر این‌ كه‌ شرط‌ تفوق‌ یك‌ ایدئولوژی‌ در بسیج‌ سیاسی‌ و فرآیند انقلاب، موفقیت‌ در انجام‌ مطلوب‌ كاركردهای‌ مذكور است، اسلام‌ شیعی‌ را در فرآیند انقلاب‌ اسلامی‌ ایران‌ به‌ مثابه‌ یك‌ ایدئولوژی‌ راهنمای‌ عمل‌ و رهایی‌ ساز معرفی‌ می‌كنیم‌ و نظر به‌ این‌ كه‌ مشخصه‌های‌ تشیع‌ ایدئولوژیك‌ به‌ عینی‌ترین‌ وجه‌ در قالب‌ ایدئولوژی‌ انقلابی‌ امام‌ خمینی(ره) برای‌ مردم‌ مسلمان‌ ایران‌ مطرح‌ گردید، از این‌ رو ضمن‌ تبیین‌ ایدئولوژی‌ انقلابی‌ حضرت‌ امام، به‌ بررسی‌ كاركردهای‌ آن‌ در روند انقلاب‌ اسلامی‌ ایران‌ می‌پردازیم. بی‌ شك‌ این‌ ایدئولوژی‌ می‌تواند مورد استفادة‌ نهضت‌های‌ اسلامی، در دست‌یابی‌ به‌ اهداف‌ اصلاح‌ گرایانه‌ قرار گیرد.

قرائت‌ امام‌ از اسلام‌ شیعی‌ (حداقل‌ در پاره‌ای‌ از وجوه) چهره‌ای‌ ایدئولوژیك‌ بدان‌ بخشید كه‌ تمامی‌ دقایق‌ و عناصر آرمانی، انسانی‌ و انقلابی‌ سایر ایدئولوژی‌های‌ سیاسی‌ - اجتماعی‌ مدرن‌ و رهایی‌بخش‌ را در خود انعكاس‌ می‌داد. در این‌ ایدئولوژی‌ انقلابی، اسلام‌ مكتبی‌ توحیدی‌ معرفی‌ می‌گردید كه‌ غنای‌ مفهومی، محتوایی‌ آن، تمامی‌ زوایا و زمینه‌های‌ زندگی‌ انسان‌ و شئون‌ فردی، اجتماعی، مادی‌ و معنوی‌ او را در برمی‌گرفت. سیاست‌ را همنشین‌ دیانت‌ می‌كرد، هر دو را با سیمای‌ عرفانی‌ تزیین‌ می‌نمود و هر سه‌ را در كنش‌ اجتماعی‌ در منزلت‌ «تئوری‌ راهنمای‌ عمل» می‌نشاند.() گرچه‌ مهم‌ترین‌ نوشته‌ سیاسی‌ امام، «ولایت‌ فقیه» بود اما از نقطه‌ نظر بسیج‌ عمومی، سایر آثار ایشان، یعنی‌ اعلامیه‌ها، بیانیه‌ها، سخنرانی‌ها مهم‌تر بودند، زیرا زبان‌ ساده‌ای‌ داشته‌ و برای‌ مردم‌ به‌ راحتی‌ قابل‌ فهم‌ بود. به‌ هر حال‌ مجموعة‌ آن‌هاكه‌ در این‌ مقاله‌ استفاده‌ شده‌ است، بنیان‌ ایدئولوژی‌ انقلابی‌ امام‌ را تشكیل‌ میدادند. محورهای‌ اساسی‌ این‌ ایدئولوژی‌ عبارت‌ بودند از: «تأكید بر ابعاد سیاسی‌ اسلام‌ شیعی‌ و جنبه‌های‌ ضد دیكتاتوری‌ و ضد امپریالیستی‌ آن، تاكید بر مبارزه‌ و پذیرش‌ سختی‌ و مشقات، ارائه‌ تصویری‌ تاریخی‌ از حكومت‌ اسلامی‌ و تاكید بر ضرورت‌ تشكیل‌ آن، پرهیز از تفرقه‌ میان‌ مسلمین‌ و تاكید بر وحدت‌ میان‌ اهل‌ سنت‌ و شیعیان‌ و....»()

يکشنبه 22/5/1391 - 21:35 - 0 تشکر 507266

انتقال‌ آگاهی‌ سیاسی‌ برای‌ صف‌آرایی‌



آگاهی‌ سیاسی‌ فرد بر اساس‌ سؤ‌ال‌های‌ وی‌ در مورد توانایی‌ ساختار اجتماعی‌ در ارضای‌ نیازهایش‌ شكل‌ می‌گیرد. یك‌ ایدئولوژی‌ برای‌ ایجاد آگاهی‌ سیاسی‌ نیازمند موارد زیر است: خلق‌ نیازهای‌ جدید در میان‌ مردم‌ كه‌ نه‌ تنها نیازمند تغییر در توجه‌ مردم‌ به‌ نیازهای‌ سركوب‌ شدة‌ آن‌هاست، بلكه‌ توجه‌ آن‌ها را به‌ ارزش‌ها و نیازهای‌ رفیع‌تری‌ جلب‌ می‌كند، هم‌چنین‌ آگاهی‌ سیاسی‌ سبب‌ ایجاد احساسی‌ از جماعت‌ در میان‌ مردم‌ است‌ تا خود را در گروه‌ بزرگ‌تری‌ شناسایی‌ كنند و در جهت‌ ایده‌های‌ مشترك‌ خود بكوشند و بالاخره‌ نیازمند یك‌ چارچوب‌ خاص‌ برای‌ مردمی‌ كردن‌ ارزش‌ها و نیازهای‌ رفیع‌ و نیز برای‌ خلق‌ احساس‌ جماعت‌ است.


اسلام‌ شیعی‌ هر سه‌ این‌ عنصرها را مطرح‌ ساخت. مفهوم‌ بنیانی‌ اسلام، توحید است‌ كه‌ دارای‌ بار ارزشی‌ فوق‌العاده‌ای‌ می‌باشد، زیرا خداوند را خالق‌ جهان‌ معرفی‌ می‌كند كه‌ ارسال‌ كنندة‌ رسل‌ الهی‌ و كتاب‌های‌ آسمانی‌ برای‌ ایجاد عدل‌ و قسط‌ است. مفاهیم‌ مبارزه‌ با دشمنان‌ خدا، استثمار، فساد، ظلم‌ و ستم‌ و استبداد همه‌ در اسلام‌ شیعی‌ وجود داشته‌اند.


هم‌چنین‌ در اسلام، احساس‌ جماعت‌ در میان‌ مسلمانان‌ تقویت‌ می‌شود و بر وحدت‌ نوع‌ بشر تأكید می‌گردد، زیرا هیچ‌ كس‌ بر دیگری‌ برتری‌ ندارد و مؤ‌منان‌ هم‌چون‌ فرد واحدند و بالاخره‌ اسلام‌ شیعی‌ به‌ اهمیت‌ سازمان‌ و اتحاد میان‌ مؤ‌منان‌ برای‌ پشتیبانی‌ از برنامه‌های‌ مكتب‌ تأكید می‌كند. انجام‌ عبادت‌ هایی‌ هم‌چون‌ نماز جماعت، نماز جمعه، حضور در مساجد، برگزاری‌ نمازهای‌ عید، انجام‌ مناسك‌ دسته‌ جمعی، حج‌ و... احساس‌ جماعت‌ را تقویت‌ می‌كند و مؤ‌منان‌ در چنین‌ جماعت‌هایی‌ دانش‌ مذهبی، اجتماعی‌ و سیاسی‌ خود را افزایش‌ می‌دهند.


در ایدئولوژی‌ انقلابی‌ امام‌ خمینی(ره) بر كاربرد سیاسی‌ اجتماعات‌ مذهبی‌ و نهادهای‌ دینی‌ تأكید و به‌ شدت‌ علیه‌ انفكاك‌ مذهب، سیاست‌ موضع‌ گرفته‌ می‌شد و به‌ رهبران‌ مذهبی‌ كه‌ از فعالیت‌های‌ سیاسی‌ كناره‌ می‌گرفتند انتقاد می‌گردید. امام(ره) تلاش‌ كرد تا سبب‌ ایجاد نوعی‌ احساس‌ «اجتماعی‌ شدن» در میان‌ مردم‌ و به‌ بخصوص‌ عالمان‌ بشود و در این‌ روند بر اهمیت‌ وحدت‌ و اقدامات‌ جمعی‌ تاكید داشت. امام‌ (ره) به‌ آن‌ها متذكر می‌شد كه‌ با چالش‌های‌ یكسان‌ و وظایف‌ مشابه‌ مواجه‌اند و از آن‌جا كه‌ فقیهان‌ و عالمان‌ دین‌ امینان‌ پیامبران‌ تلقی‌بر شوند، لذا هم‌ حق‌ دارند و هم‌ موظفند كه‌ حكومت‌ را در دست‌ گیرند. امام‌ (ره) در كتاب‌ «حكومت‌ اسلامی» تلاش‌ وافری‌ را اعمال‌ می‌كند تا عالمان‌ را متوجه‌ دشمنانی‌ كند كه‌ با آنان‌ مواجه‌اند، و به‌ آن‌هاوظایفشان‌ را كه‌ شامل‌ موارد زیر است، تذكر می‌دهد:


الف) معرفی‌ آموزه‌های‌ اصیل‌ اسلامی‌ و افشای‌ نقشه‌های‌ دشمنان: امام(ره) بر این‌ باور بود كه‌ صهیونیست‌ها، امپریالیسم‌ غربی‌ و كارگزارانشان‌ نقشه‌ كشیده‌اند تا اسلام‌ را از صحنة‌ سیاسی‌ و اجتماعی‌ جهان‌ حذف‌ نمایند.() بنابراین، وظیفه‌ علمای‌ دینی‌ حفظ‌ اسلام‌ و معرفی‌ آموزه‌های‌ اصیل‌ اسلامی‌ است‌ تا مسلمین‌ را با وظایفشان‌ آشنا سازند. امام‌ (ره) معتقد بود كه‌ این‌ مهم‌ حتی‌ از نماز و روزه‌ با اهمیت‌تر است‌ و از آن‌ مهم‌تر افشایِ‌ توطئه‌های‌ دشمنان‌ اسلام‌ است. ایشان‌ در این‌ مسیر، تقیه‌ را محكوم‌ كرد و مدعی‌ بود كه‌ تقیه‌ مربوط‌ به‌ فروع‌ و حواشی‌ مذهب‌ است‌ و زمانی‌ كه‌ اسلام، اساس‌ دین، سعادت‌ و خیر انسانی‌ در معرض‌ خطرند، جایی‌ برای‌ سكوت‌ و تقیه‌ باقی‌ نمی‌ماند.() ایشان‌ معتقد بود كه‌ علما و فقها سنگرها و دژهای‌ اسلام‌ هستند و اگر به‌ حاشیه‌ اجتماع‌ بروند چگونه‌ می‌توانند از اسلام‌ و قوانین‌ الهی‌ حفاظت‌ كنند و گوشزد می‌كرد كه‌ علمای‌ دین‌ اغلب‌ از وظایف‌ خود قصور كرده‌اند.


ب) مبارزه‌ با استبداد، ظلم، استثمار و بی‌عدالتی: امام‌ از زمان‌ آغاز مبارزه‌ یعنی‌ از اوایل‌ دهة‌ چهل‌ شمسی‌ در سخنرانی‌ها و بیانیه‌های‌ خود برای‌ انجام‌ این‌ وظیفه‌ بسیار تاكید داشتند.()


ج) تلاش‌ برای‌ استقرار حكومت‌ اسلامی‌ كه‌ فقها آن‌ را اداره‌ می‌كنند: احتمالاً‌ كمتر محقق‌ دینی‌ پیدا می‌شود كه‌ مخالف‌ تاكید امام‌ (ره) مبنی‌ بر انجام‌ دو وظیفه‌ فوق‌ باشد، اما در مورد استقرار حكومت‌ اسلامی‌ توسط‌ فقیه، اختلاف‌ نظر وجود داشت‌ و چه‌ بسا دیدگاه‌ سنتی‌ شیعه‌ با آن‌ مخالف‌ بود. بنابراین، امام‌ برای‌ رفع‌ توهم‌ و شبهات‌ و نیز برای‌ پاسخ‌گویی‌ به‌ مخالفین‌ یك‌ نوشته‌ كامل‌ را به‌ این‌ مهم‌ اختصاص‌ داد تا ضرورت‌ تشكیل‌ حكومت‌ اسلامی‌ را كه‌ در رأس‌ آن‌ یك‌ فقیه‌ قرار دارد، اثبات‌ نماید. در گفتارهای‌ متعدد بر این‌ موضوع‌ تاكید كردند.


از متد و روش‌ امام‌ (ره) برای‌ استقرار این‌ مهم‌ متعاقباً‌ بحث‌ می‌شود، اما به‌ اختصار اشاره‌ می‌كنیم‌ كه‌ امام‌ (ره) ابتدا در مورد ضرورت‌ وجود یك‌ حكومت‌ صالح‌ صحبت‌ می‌كند، چون‌ بدون‌ آن‌ نمی‌توان‌ از حقوق‌ اقشار ضعیف‌ در برابر توانمدان‌ دفاع‌ كرد، امر به‌ معروف‌ و نهی‌ از منكر نمود، امور را بر وفق‌ نظر اسلام‌ اداره‌ كرد و از دخالت‌ بیگانگان‌ جلوگیری‌ نمود. از دید امام‌ حكومت‌ صالح‌ است‌ كه‌ می‌تواند چنین‌ اموری‌ را سر و سامان‌ دهد و این‌ حكومت‌ توسط‌ فقیهی‌ عادل‌ اداره‌ می‌شود. از نظر امام‌ این‌ فقیه‌ عادل‌ باید عالم‌ به‌ علوم‌ اسلامی‌ هم‌ باشد.()


ویژگی‌های‌ چنین‌ فقیهی‌ را پیامبر (ص) و ائمه‌ معصومین‌ (ع) ذكر كرده‌ و همان‌ها او را منصوب‌ كرده‌اند. امام‌ (ره) با نظر برخی‌ از علمای‌ شیعه‌ كه‌ متعقد بودند حكومت‌ در طول‌ دوران‌ غیبت‌ كبری، غیرمشروع‌ است، مخالف‌ بود و متقابلاً‌ از آن‌ها سؤ‌ال‌ می‌كرد: «ما در دوران‌ غیبت‌ چه‌ باید بكنیم، آیا از اسلام‌ صرف‌ نظر نماییم؟ آیا هیچ‌ واجبی‌ بر گردن‌ ما نیست؟ آیا اسلام‌ فقط‌ برای‌ همان‌ دویست‌ سال‌ اول‌ بود؟ آیا اسلام‌ هیچ‌ وظیفه‌ای‌ برای‌ ما در قبال‌ دولت‌ و حكومت‌ قایل‌ نشده‌ است؟» و پاسخ‌ می‌داد: «ما محتاج‌ حكومتی‌ هستیم‌ كه‌ توسط‌ یك‌ فقیه‌ عادل‌ و عالم‌ به‌ علوم‌ اسلامی‌ اداره‌ شود. اگر این‌ دو صفت‌ در كسی‌ جمع‌ شد او شایستة‌ حكومت‌ است، چه، این‌ دو ویژگی‌ در كنار هم‌ می‌توانست‌ دنیای‌ آباد و سعادت‌مندی‌ را پدید آورند.»()


بنابراین، در نظر امام‌ (ره)، ماهیت‌ حقوق‌ اسلامی، آموزه‌های‌ دینی‌ پیامبر و ائمه‌ معصومین، بسیاری‌ از آیات‌ قرآن، رویه‌ها و سنت‌های‌ اسلامی‌ همه‌ مؤ‌ید ضرورت‌ تشكیل‌ حكومت‌ اسلامی‌ می‌باشند.


امام‌ (ره) هم‌ چنین‌ تلاش‌ كرد تا آگاهی‌ سیاسی‌ را به‌ سایر اقشار اجتماعی‌ منتقل‌ نماید. گرچه‌ در كتاب‌ حكومت‌ اسلامی‌ مخاطب‌ خود را در میان‌ علما جست‌جو می‌كرد و تلاش‌ می‌نمود تا آگاهی‌ سیاسی‌ را در میان‌ آنان‌ ایجاد نماید. اعلامیه‌ها و بیانیه‌های‌ امام‌ (ره) خطاب‌ به‌ مردم‌ و گاه‌ خطاب‌ به‌ گروههای‌ خاص‌ بود. از جمله‌ ارتش‌ كه‌ در فرآیند انقلاب‌ بارها مورد خطاب‌ امام‌ (ره) قرار گرفت. امام‌ (ره) متعقد بود كه‌ نفوذ آمریكایی‌ها و حقوق‌ كاپیتولاسیون، هویت، مقام‌ و شأن‌ ارتش‌ ایران‌ را از بین‌ برد. وقتی‌ یك‌ آشپز یا یك‌ نامه‌رسان‌ و پیك‌ آمریكایی‌ به‌ ژنرال‌ ایرانی‌ حق‌ تقدم‌ داشته‌ باشد. دیگر چه‌ شأنی‌ برای‌ ارتش‌ باقی‌ می‌ماند؟ ایشان‌ بارها گفتند: «من‌ اگر ارتشی‌ بودم، این‌ ننگ‌ و خفت‌ را نمی‌پذیرفتم‌ و استعفا می‌دادم».() امام‌ (ره) بارها در بیانیه‌های‌ دوران‌ انقلاب‌ با همین‌ لحن، ارتش‌ را مورد خطاب‌ قرار می‌دادند و می‌گفتند:


«دوران‌ اسارت، بردگی‌ و تحقیر عن‌ قریب‌ به‌ پایان‌ می‌رسد، از كشتار مردم‌ بپرهیزید و به‌ مردم‌ بپیوندید كه‌ ما می‌خواهیم‌ شما مستقل‌ باشید... شما ای‌ صاحب‌ منصبان‌ مسلمان‌ و آزادة‌ ارتش‌ ایران، دین‌ خود را به‌ اسلام‌ و مسلمین‌ ادا نمایید و بیش‌ از این‌ تن‌ به‌ ذلت‌ ندهید.»

يکشنبه 22/5/1391 - 21:36 - 0 تشکر 507267

نقد ترتیبات‌ اجتماعی‌ موجود



یكی‌ از مهم‌ترین‌ كاركردهای‌ ایدئولوژی‌ در روند بسیج‌ منجر به‌ انقلاب، نقد ترتیبات‌ اجتماعی‌ موجود است‌ تا بدین‌ ترتیب‌ به‌ وضع‌ موجود در اذهان‌ پیروان‌ احساس‌ تنفر و ارادة‌ معطوف‌ به‌ تغییر به‌ وجود آورد.


در ایدئولوژی‌ انقلاب‌ ایران‌ كه‌ امام‌ خمینی‌ (ره) در شكل‌گیری‌ آن‌ نقشی‌ بسیار مهمی‌ داشتند، این‌ مهم‌ نیز انجام‌ شده‌ است. امام‌ (ره) نوك‌ پیكان‌ انتقادهایش‌ علیه‌ ترتیبات‌ اجتماعی‌ را روی‌ سلطه‌ امپریالیسم‌ و تلاش‌ آن‌ در الغای‌ اسلام‌ متمركز كرد، البته‌ فهرست‌ اوضاع‌ سیاسی، اقتصادی‌ و اجتماعی‌ كه‌ تحت‌ این‌ انتقاد مطرح‌ می‌شد، بسیار طولانی‌ است:


الف) سلطة‌ امپریالیسم: یكی‌ از اساسی‌ترین‌ انتقادات‌ امام(ره) سلطه‌ خارجی‌ بر ایران‌ بود كه‌ همواره‌ در صحبت‌ از شرایط‌ موجود در ایران‌ به‌ آن‌ اشاره‌ میكرد. انتقاد به‌ سلطة‌ امپریالیسم‌ از اوایل‌ دهة‌ 1340 ش. هنگام‌ اخذ حقوق‌ كاپیتولاسیون‌ توسط‌ آمریكا، رساتر به‌ گوش‌ می‌رسید. امام(ره) معتقد بود كه‌ شاه، ایران‌ را به‌ صورت‌ یك‌ مستعمره‌ رسمی‌ آمریكا در آورده‌ و با دشمنان‌ اسلام‌ از جمله‌ اسراییل‌ صمیمانه‌ترین‌ روابط‌ را برقرار كرده‌ است. از نظر امام‌ (ره) سلطه‌ آمریكا و اسراییل‌ بر ایران‌ پدیدة‌ جدیدی‌ در ایران‌ نبود، بلكه‌ سلطه‌ خارجی‌ ماحصل‌ قرن‌ها توطئه‌ و دشمنی‌ بیگانگان‌ عیله‌ ایران‌ به‌ شمار می‌رفت‌ كه‌ ماهیت‌ اقتصادی‌ نیز داشت.


باید توجه‌ نماییم‌ كه‌ دل‌ مشغولی‌ امام‌ (ره) صرفاً‌ مقابله‌ با سلطة‌ خارجی‌ در ایران‌ نبود، بلكه‌ با سلطة‌ آن‌ بر جهان‌ اسلام‌ مخالف‌ بود. ایشان‌ می‌گفت‌ كه‌ تقسیم‌ سرزمین‌های‌ اسلامی‌ به‌ دولت‌های‌ ملی‌ متفاوت، نتیجة‌ یك‌ نقشه‌ امپریالیستی‌ است‌ و برای‌ اعادة‌ حیثیت‌ و حفاظت‌ از منابع‌ مسلمین‌ ضروری‌ است‌ كه‌ حكومت‌های‌ مستقل‌ اسلامی‌ تشكیل‌ شوند و عروسك‌های‌ خیمه‌ شب‌ بازی‌ امپریالیست‌ها از این‌ كشورها، یعنی‌ دولت‌های‌ وابسته، بیرون‌ گردند.()


ب) شرایط‌ ظالمانه‌ اقتصادی، استثمار و غارت‌ منابع: در كنار انتقادات‌ امام‌ (ره) به‌ سلطه‌ خارجی‌ بر جهان‌ اسلام، نظم‌ و ترتیبات‌ اقتصادی‌ نیز مورد نقد ایشان‌ قرار می‌گرفت. امام(ره) معتقد بود كه‌ امپریالیست‌ها شرایط‌ ظالمانه‌ اقتصادی‌ را بر ما تحمیل‌ كرده‌اند. این‌ نظریه‌ با زبان‌های‌ مختلف‌ و در جملات‌ متعدد ایشان‌ تكرار می‌شد.()


ج) بدبختی، گرسنگی‌ و محرومیت: نظم‌ و ترتیب‌ ظالمانه‌ اقتصادی‌ و استعمار اساساً‌ سبب‌ محرومیت‌ و بدبختی‌ برای‌ اكثریت‌ ملت‌ است. از نظر امام‌ دستورات‌ اسلامی‌ برای‌ جلوگیری‌ از پدید آوردن‌ این‌ وضع‌ و نیز برای‌ حل‌ معضل‌ ثروت‌ بوده‌ است، ولی‌ امپریالیست‌ها، كه‌ می‌خواهند ما در بدبختی‌ غوطه‌ور باشیم، با اجرای‌ دستورات‌ اسلامی‌ مخالفت‌ می‌كنند.()


د) استبداد و ستم: شرایط‌ ظالمانة‌ اقتصادی‌ و استثمار نمی‌توانند بدون‌ ستم، استبداد و بیدادگری‌ باقی‌ بمانند. امام(ره) منتقد شرایط‌ استبداد و نظم‌ ظالمانه‌ اقتصادی‌ و استثمار بود. ایشان‌ این‌ مهم‌ را هم‌ در كتاب‌ «حكومت‌ اسلامی» و هم‌ در بیانیه‌ها و سخنرانی‌های‌ خود مطرح‌ كرده‌اند.()


ه") عیاشی، اسراف‌ و تجمل‌ پرستی، بی‌لیاقتی‌ و عدم‌ صلاحیت‌ دولت‌مردان‌ و بوركراسی‌ فاسد:امام‌ (ره) به‌ شدت‌ منتقد زندگی‌ تجملاتی‌ شاه‌ و طبقه‌ بالا بود. جشن‌های‌ سلطنتی‌ همراه‌ با ولخرجی‌ و بی‌بند و باری‌ و هزینه‌های‌ بی‌حد، عدم‌ صلاحیت‌ حكومت‌ كه‌ اقتصاد كشور را در ویران‌ ساخته‌ و كشاورزی، آموزش‌ و منابع‌ انسانی‌ را منهدم‌ كرده‌ بود، بوركراسی‌ عریض‌ و طویل، زاید و غیرضروری‌ و سیستم‌ كاغذبازی‌ ، همه‌ و همه‌ مورد انتقاد امام‌ (ره) قرار داشت‌ و ایشان‌ همة‌ آن‌ها را مغایر با موازین‌ اسلامی‌ معرفی‌ می‌كرد.()


و) انحراف، فاسد و مادی‌گرایی: امام‌ (ره) معتقد بود:


«اسلام‌ قانونی‌ برای‌ حلیت‌ رباخوری‌ و برای‌ بانك‌داری‌ مبتنی‌ بر ربا ندارد و برای‌ مصرف‌ و تولید مشروبات‌ الكلی‌ و برای‌ ترویج‌ فساد جنسی‌ مجوزی‌ نداده، بلكه‌ همة‌ آن‌ها را تحریم‌ و ممنوع‌ كرده‌ است. بنابراین، دولت‌ حاكم‌ كه‌ عروسك‌ خیمه‌ شب‌بازی‌ امپریالیست‌ و این‌ فسادها را در كشور اسلامی‌ رواج‌ می‌دهد دشمن‌ اسلام‌ است.»()


ز) قوانین‌ و سیاستهای‌ ضد اسلامی‌ و غیراسلامی: امام‌ خمینی‌ (ره) قانون‌ اساسی‌ مشروطه‌ را از آن‌ جهت‌ كه‌ كپی‌ ناقص‌ قوانین‌ بلژیك، فرانسه‌ و انگلستان‌ بود، متناسب‌ با شرایط‌ كشور و فرهنگ‌ ایران‌ نمی‌دانست‌ و آن‌ را پوچ‌ و بی‌اثر قلمداد می‌كرد. هم‌چنین‌ دید مشابهی‌ نسبت‌ به‌ حقوق‌ قضا داشت‌ و به‌ سیستم‌ قضایی‌ كشور كه‌ به‌ فساد و انحراف‌ اجازة‌ ترویج‌ می‌داد، انتقاد می‌كرد و با سیاست‌های‌ ضد اسلامی‌ شاه‌ شدیداً‌ مخالف‌ بود. مطابق‌ نظر امام‌ (ره)، سلطنت‌ در مقابل‌ ارزش‌های‌ اسلامی‌ قرار داشت، زیرا اقدام‌ به‌ غارت‌ حوزه‌های‌ علمیه، ضرب‌ و شتم‌ و كشتن‌ آنان‌ و سوازندن‌ كتاب‌هایشان‌ و بی‌احترامی‌ به‌ قرآن‌ و فحاشی‌ به‌ مقدسات‌ كرده‌ بود.()


ح) سلطنت، حكومت‌ و پارلمان‌ غیرمشروع: هر چند تمام‌ انتقادات‌ فوق، تلاش‌ برای‌ غیرمشروع‌ جلوه‌ دادن‌ رژیم‌ شاه‌ اما صفحات‌ و عناوین‌ متعددی‌ از نوشته‌ها و نیز فرازهای‌ عمده‌ای‌ از سخنرانی‌های‌ امام‌ (ره) به‌ طور مستقیم‌ متوجه‌ عدم‌ مشروعیت‌ رژیم‌ پهلوی‌ بود. از نظر امام‌ (ره) رژیم‌ سلطنتی‌ مخالف‌ همة‌ قوانین‌ عقلانی‌ و حقوق‌ بشر است، زیرا همة‌ امور در حكومت‌ سلطنتی‌ نه‌ با مشاركت‌ مردم، بلكه‌ با زور سرنیزه‌ انجام‌ می‌شود.

يکشنبه 22/5/1391 - 21:37 - 0 تشکر 507268

طرح‌ مجموعه‌ای‌ جدید از ارزش‌ها



ایدئولوژی‌ مجموعه‌ای‌ جدید از ارزش‌ها را نیز ارائه‌ می‌نماید. در قرآن‌ كریم‌ ارزش‌های‌ فردی‌ و اجتماعی‌ متعددی‌ ذكر شده‌ است‌ كه‌ فهرست‌ برخی‌ از آن‌ها به‌ شرح‌ زیر است: رستگاری‌ و نجات، نیكوكاری‌ و خیرخواهی، عمل‌ صالح، صبر و شكیبایی، راست‌گویی‌ و صداقت، پارسایی‌ و تقوا، مساوات‌ و برابری، جنگجویی‌ در راه‌ خدا، از خودگذشتگی‌ و فداكاری، عدالت‌ و تساوی‌ حقوق، شجاعت‌ و دلیری، آزادی، مهربانی‌ و لطف، اطاعت‌پذیری‌ از رهبران‌ الهی‌ نیكوكار، نگاه‌ عاقلانه‌ و متفكرانه، توكل، عمل‌گرایی، پاك‌دامنی‌ و نجابت، تواضع، جست‌جو برای‌ علم، عفو و بخشش، ثبات‌ و استواری، اعتدال، صرفه‌جویی، دفاع‌ از خود، ادب، آرامش، مسئولیت‌ اجتماعی، آسایش‌ خاطر، استقلال، تشریك‌ مساعی، جدیت، فضیلت، نظم، احتیاط، مشاوره‌ و هم‌فكری.


امام‌ (ره) نیز به‌ عنوان‌ رهبر انقلاب‌ مجموعه‌ ارزش‌هایی‌ را در نوشته‌ها و بیاناتشان‌ مطرح‌ كرده‌اند كه‌ بر سه‌ دسته‌ تقسیم‌ می‌شوند: ارزش‌های‌ معنوی، ارزش‌های‌ اجتماعی‌ و ارزش‌های‌ فردی. ایشان‌ بر ارزش‌های‌ اجتماعی‌ (Social Values) بیش‌ از سایر ارزش‌ها تأكید داشتند در زمینه‌ ارزش‌های‌ اجتماعی‌ برای‌ عدالت‌ و برابری‌ بیش‌ از سایر ارزش‌ها اهمیت‌ قایل‌ بودند و متعاقب‌ آن‌ بر «آزادی‌ و استقلال»، «مبارزه‌ و جهاد»، «وحدت‌ و برادری» و «امنیت‌ و مسئولیت‌ اجتماعی» تاكید می‌كردند. تعاون‌ و هم‌كاری، تشریك‌ مساعی، مشاوره‌ و صلح‌ نیز از نظر ایشان‌ دور نمی‌ماند.


در حوزه‌ ارزش‌های‌ فردی‌(Personal Values) تاكید امام‌ (ره) روی‌ «شجاعت‌ و بی‌باكی، خشنودی‌ حقیقی، آرامش‌ و طمأنینة‌ نفسانی، بردباری‌ و صبر، ثبات‌ قدم، عمل‌گرایی، اعتماد به‌ نفس‌ و مبارز بودن‌ در راه‌ خدا، پاك‌دامنی‌ و تقوای‌ الهی، پشت‌كار و وقار، پارسایی، دفاع‌ از خود، امیدواری، توانایی‌ و آمادگی‌ دایمی، قاطعیت، درست‌كاری‌ و صداقت، آگاهی‌ و زیركی، ابتكار، جدیت، عزم» بوده‌ است. در زمینة‌ ارزشهای‌ معنوی‌(Spiritual Values) امام‌ روی‌ «ایثار و فداكاری، ایمان‌ به‌ خداوند، توفیق‌ و رستگاری» و بالاخره‌ «تهذیب‌ نفس» تاكید داشتند

يکشنبه 22/5/1391 - 21:37 - 0 تشکر 507269

طرح‌ كلی‌ جامعة‌ مطلوب‌



این‌ كاركرد در ایدئولوژی‌ به‌ ایجاد انگیزه‌ در پیروان‌ برای‌ استقرار یك‌ جامعة‌ آرمانی‌ كمك‌ می‌نماید. در ایدئولوژی‌ انقلابی‌ امام‌ (ره) این‌ طرح‌ در قالب‌ حكومت‌ اسلامی‌ بیان‌ شد. حكومتی‌ كه‌ از نظر ایشان‌ بهترین‌ و مردمی‌ترین‌ شكل‌ حكومت‌ است. رهبری‌ این‌ حكومت‌ در اختیار فقیه‌ عادل‌ است. برای‌ امام‌ (ره) حكم‌رانی‌ و فرمانروایی‌ فی‌نفسه‌ موفقیت‌ یا یك‌ ارزش‌ تلقی‌ نمی‌شد، بلكه‌ یك‌ وظیفه‌ تلقی‌ می‌گردید. امام‌ (ره) هر سه‌ ركن‌ معمول‌ در حكومت‌ها را پذیرفت‌ و بر انجام‌ وظایف‌ و عمل‌كرد دولت‌ اسلامی‌ تاكید می‌كرد. وظیفة‌ دولت‌ اسلامی‌ اجرای‌ قوانین‌ دینی‌ و ایجاد بستر مناسبی‌ است‌ كه‌ تعالی‌ و سعادت‌ انسان‌ در آن‌ مسیر باشد و عدالت‌ در جامعه‌ برقرار گردد. از نظر امام‌ (ره) دولت‌ دارای‌ وظایف‌ عمل‌كردهای‌ زیر است:


- حفظ‌ و بقای‌ نهادها و قوانین‌ اسلامی،


- اجرای‌ قوانین‌ اسلامی‌ و قوانین‌ جزایی‌ و كیفری،


- استقرار عدالت، نظم‌ و قانون‌ و ممانعت‌ از ظلم، استبداد و تجاوز،


- جمع‌آوری‌ مالیات‌های‌ اسلامی‌ به‌ منظور برطرف‌ كردن‌ نیازهای‌ مردم‌ و ارائه‌ خدمات‌ عمومی‌ برای‌ آموزش، بهداشت، دفاع‌ و... .


- رفع‌ تجاوز و آمادگی‌ پایدار برای‌ دفاع‌ از استقلال‌ و تمامیت‌ ارضی‌ و نیز حفظ‌ عزت‌ و شوكت‌ مسلمانان.


- ایجاد شرایط‌ مطلوب‌ برای‌ آموزش.


- ریشه‌كن‌ كردن‌ گروه‌هایی‌ كه‌ منبع‌ فساد و خسارت‌ به‌ جامعه‌اند.


- رفتار مساوات‌ طلبانه‌ و پرهیز از برخوردهای‌ تبعیض‌آمیز.


- حل‌ مسئله‌ فقر و تهی‌دستی‌ و توزیع‌ عادلانة‌ ثروت.()


بدین‌ سان، امام‌ (ره) طرح‌ كلی‌ وتصویری‌ عام‌ از جامعة‌ مطلوب‌ ارائه‌ كرد.

يکشنبه 22/5/1391 - 21:38 - 0 تشکر 507270

ارائه‌ برنامه‌های‌ عملی‌



راه‌كارهای‌ عملی، مشخص‌كنندة‌ اهداف‌ تغییر - كه‌ مبارزه‌ حول‌ محور آن‌ متمركز می‌شود - می‌باشد. هم‌چنین‌ نشان‌ دهنده‌ عواملی‌ كه‌ سبب‌ چنین‌ تغییراتی‌اند و نیز اشكال‌ عمل، كه‌ ضروری‌ می‌باشند، است.


الف) اهداف‌ تغییر: چنان‌ كه‌ گفتیم‌ حملات‌ امام‌ برعلیه‌ امپریالیسم‌ آمریكا متمركز بود. به‌ علت‌ نقش‌ فعال‌ دولت‌ آمریكا در تاریخ‌ معاصر ایران، امام‌ (ره) آن‌ را بزرگ‌ترین‌ دشمن‌ ملت‌ ایران‌ می‌دانست‌ و معتقد بود كه‌ رئیس‌ جمهور آمریكا نزد مردم‌ ایران‌ منفورترین‌ فرد انسانی‌ است‌ و به‌ دلیل‌ فجایعی‌ كه‌ در جوامع‌ اسلامی‌ مرتكب‌ شده‌ است. امروز قرآن‌ دشمن‌ اوست، ملل‌ اسلامی‌ دشمن‌ او هستند.


از نظر امام‌ (ره) هدف‌ اصلی‌ امپریالیست‌ها در وهلة‌ اول، اقتصادی‌ و سیاسی‌ و نه‌ ایدئولوژیكی‌ است، چون‌ آن‌ها، به‌ هیچ‌ مذهبی‌ اعتقادی‌ ندارند. البته‌ سلطه‌ اقتصادی‌ و سیاسی‌ آن‌ها از طریق‌ سلطه‌ فرهنگی‌ اعمال‌ می‌شود. آن‌ها اسلام‌ را مانع‌ دست‌یابی‌ به‌ اهداف‌ شومشان‌ می‌دانند، از این‌ رو با اسلام‌ و مسلمانان‌ در افتاده‌اند.


بنابراین، سلطه‌ خارجی‌ و توطئه‌های‌ ضد اسلامی‌ بیگانگان‌ به‌ طور عام‌ در مركز حملات‌ امام‌ و اولین‌ هدف‌ وی‌ بود. هدف‌ دوم‌ كه‌ مبارزه‌ باید حول‌ محور آن‌ متمركز می‌شد، استبداد و سیستم‌ پادشاهی‌ بود. گروه‌ حاكم، حكومت‌ سلطنتی‌ رژیم‌ شاه، پارلمان‌ و... از نظر امام‌ (ره) عوامل‌ امپریالیسم‌ بودند. طبقه‌ حاكم‌ مسئول‌ فساد و سلطة‌ خارجی‌ها بر كشور بود. دولت‌ و پارلمان، نمایندة‌ مردم‌ نبودند و تصمیم‌های‌ آن‌ها در خدمت‌ منافع‌ امپریالیست‌ها بود و در نهایت‌ شاه‌ مسئول‌ مستقیم‌ فجایع‌ و كشتار مردم‌ بی‌گناه‌ بود.


امام‌ (ره) به‌ نهادهای‌ مستقر مذهبی‌ در ایران‌ و عراق‌ نیز انتقاد می‌كرد و معتقد به‌ بازسازی‌ نهادهای‌ مذهبی‌ بود. بی‌تفاوتی، تنبلی‌ و خمودی، نومیدی‌ و یاس‌ و فقدان‌ اعتماد به‌ نفس‌ می‌بایست‌ با سعی، كوشش، پشت‌كار، امید و اعتماد به‌ نفس‌ جای‌گزین‌ می‌شد. وی‌ عالمان‌ مذهبی‌ كناره‌ جو از سیاست‌ و آخوندهای‌ درباری‌ را كه‌ مؤ‌ید حكومت‌ شاه‌ شده‌ بودند، تقبیح‌ می‌كرد.


ب) عوامل‌ تغییر: امام‌ (ره) معتقد بود كه‌ عالمان‌ مذهبی‌ باید نقش‌ هدایت‌ كننده‌ و رهبری‌ را در انقلاب‌ اسلامی‌ به‌ عهده‌ گیرند. گرچه‌ موفقیت‌ انقلاب‌ در گرو مشاركت‌ گسترده‌ توده‌هاست، اما نقش‌ عالمان‌ مذهبی‌ بسیار خطیر و جد‌ی‌ است. امام‌ (ره) روی‌ طلا‌ ب‌ جوان‌ تاكید زیادی‌ داشت، هم‌چنین‌ سیاست‌مداران‌ ایرانی‌ و تاجران‌ و اصناف، دانشجویان، دانش‌آموزان‌ و... را مخاطب‌ قرار می‌داد تا عهده‌دار اقدامات‌ انقلابی‌ شوند. در واقع‌ همة‌ این‌ اقشار -- از نظر امام‌ -- عوامل‌ ایجاد كننده‌ تغییرات‌ انقلابی‌ محسوب‌ می‌شدند.


ج) ساختار عمل: ساختار اقدام‌ انقلابی‌ كه‌ از سوی‌ امام(ره) توصیه‌ شده‌ است. تغییر از اعتراض‌ منفعلانه‌ به‌ اقدام‌ فعال‌ است. فهرست‌ بلندی‌ از چنین‌ اقداماتی‌ را می‌توان‌ از سخنرانی‌ها، موعظه‌ها، بیانیه‌ها و پیام‌های‌ ایشان‌ ارائه‌ كرد كه‌ به‌ شكل‌ زیر طبقه‌بندی‌ می‌شوند:


- رشد فردی: از نظر امام‌ (ره) پیش‌ شرط‌ عمل‌ انقلابی، خودسازی‌ و ارتقای‌ نفسانی‌ فرد است.


- اعتراض‌ منفعلانه: امام‌ از عالمان‌ دین‌ و محققان‌ مذهبی‌ می‌خواهد كه‌ هر گونه‌ ارتباط‌ با رژیم‌ را قطع‌ كنند. قطع‌ تمام‌ روابط‌ با نهادهای‌ حكومتی، امتناع‌ از تشریك‌ مساعی‌ با حكومت‌ و خودداری‌ از هر اقدامی‌ كه‌ ممكن‌ است‌ از آن‌ كمك‌ به‌ حكومت‌ تعبیر شود، بخشی‌ از این‌ اعتراضات‌ است.


-- تبلیغات‌ و آموزش: امام‌ (ره) بیش‌ترین‌ تاكید را روی‌ نقش‌ تبلیغات‌ و آموزش‌ برای‌ مهیا سازی‌ بستر مناسب‌ برای‌ تغییرات‌ انقلابی‌ داشت. ایشان‌ در زمینه‌ آموزش‌ و تبلیغات‌ اقدامات‌ گوناگونی‌ انجام‌ داد: بیانیه‌ها، خطبه‌های‌ دینی، نطق‌ها، كتاب‌های‌ منتشره، بالا بردن‌ صدای‌ اعتراض، تظاهرات‌ و اعتصابات‌ از جمله‌ این‌ اقدام‌هاست. ایشان‌ به‌ منظور مقابله‌ با مطبوعات‌ رژیم، خواستار ایجاد دستگاه‌های‌ مطبوعاتی‌ مستقل‌ بود و امید داشت‌ تا با معرفی‌ سیستم‌ حكومت‌ اسلام‌ بتواند یك‌ تفكر نوین‌ و جنبش‌ نوین‌ مردمی‌ به‌ وجود آورد كه‌ به‌ استقرار نظامی‌ نوین‌ بینجامد.


-- اعتراض‌ جمعی: از نظر امام‌ (ره) تظاهرات، اعتصابات‌ و سایر اشكال‌ اعتراضات‌ اجتماعی، نه‌ تنها ارزش‌ تبلیغی‌ دارند، بلكه‌ در دولت‌ استبدادی‌ نیز نفوذ می‌كنند، اگر همة‌ مردم‌ به‌ اقدامات‌ جنایت‌كارانه‌ دولت‌ اعتراض‌ كنند، آن‌ها دست‌ نگه‌ می‌دارند. غیر از ارسال‌ تلگراف‌ و صدور بیانیه‌ها سایر اشكال‌ اعتراضات‌ جمعی‌ كه‌ امام‌ روی‌ آنها تاكید داشت، عبارت‌ بودند از: اعتصابات‌ عمومی، تظاهرات، تجمعات‌ سازمان‌ یافته‌ در مسجدها و سایر مكان‌های‌ عمومی. ایشان‌ هم‌ چنین‌ روی‌ وحدت‌ عمل‌ در چنین‌ اعتراض‌هایی‌ تاكید میكرد و ندای‌ تفرقه‌ را شیطانی، به‌ نفع‌ ستمگران‌ و به‌ ضرر اسلام‌ معرفی‌ می‌كرد.


- سازمان‌ دهی‌ و ایجاد نهادهای‌ جدید: امام‌ (ره) معتقد به‌ ایجاد نهادهای‌ سیاسی، اجتماعی، فرهنگی‌ و اقتصادی‌ جدید بود. ایشان‌ هم‌چنین‌ پیشنهاد می‌كرد كه‌ نهادهایی‌ برای‌ آموزش‌ آموزه‌های‌ دینی‌ و تبلیغات‌ تأسیس‌ شود تا توسعة‌ ایدئولوژیك‌ و سیاسی‌ جنبش‌ اسلامی‌ میسر شود.


-- برنامه‌های‌ دراز مدت: امام‌ خمینی(ره) به‌ انقلابیون‌ هشدار می‌داد كه‌ به‌ جای‌ بی‌خبری‌ و این‌ كه‌ بخواهند سریعاً‌ نتایج‌ اقدام‌های‌ خود را ببینند، صبر انقلابی‌ پیشه‌ كنند. نباید انتظار داشت‌ كه‌ اقدام‌های‌ انقلابی‌ به‌ سرعت‌ به‌ شكل‌گیری‌ حكومت‌ اسلامی‌ بینجامد، چون‌ اقدامات‌ انقلابی‌ به‌ تفكر صحیح‌ و برنامه‌های‌ دراز مدت‌ نیاز دارد.


-- مقابله‌ نظامی‌ و جهاد: امام‌ (ره) تعارض‌ نظامی‌ علیه‌ ستمگران‌ را آخرین‌ ملجأه‌ معرفی‌ می‌كرد كه‌ دست‌آورد طبیعی‌ اقدام‌ انقلابی‌ است. طبیعی‌ است‌ وقتی‌ مردم‌ انقلاب‌ می‌كنند و از تشریك‌ مساعی‌ با ستمگران‌ امتناع‌ می‌ورزند و تسلیم‌ فساد و قدرت‌های‌ خائن‌ نمی‌شوند، آن‌ قدرت‌ها دو آلترناتیو بیش‌تر ندارند: یا باید تسلیم‌ خواسته‌های‌ مردم‌ و اصلاح‌ امور شوند و یا در تقابل‌ با جنبش، مخالفت‌ را برگزینند و در این‌ میان‌ اگر گزینه‌ دوم‌ را انتخاب‌ كنند و بخواهند با اعمال‌ زور و فشار دیگران‌ را خفه‌ كنند، بر مسلمانان‌ هم‌ واجب‌ می‌شود كه‌ علیه‌ آن‌ها جهاد كنند.

يکشنبه 22/5/1391 - 21:38 - 0 تشکر 507271

تاكید بر تعهد به‌ اقدام‌ و اعتماد به‌ نفس‌



امام‌ خمینی‌ (ره)روش‌های‌ متنوعی‌ را به‌ منظور تلفیق‌ نوعی‌ احساس‌ تعهد به‌ عمل‌ و اعتماد به‌ نفس‌ در مستعمین‌ خود به‌ كار گرفت. مطابق‌ نظر ایشان، بی‌تفاوتی‌ عالمان‌ مذهبی‌ به‌ دلیل‌ ضعف‌ اجرای‌ احكام‌ اسلام‌ در جامعه‌ و نقش‌ تخریبی‌ عوامل‌ استكبار بوده‌ است. امام‌ (ره) مخالف‌ این‌ نظریه‌ بود كه‌ «سیاست‌ سراسر، كثیف، شریر و دروغ‌ است، بنابراین‌ عالمان‌ باید از آن‌ فاصله‌ بگیرند. متقابلاً‌ متعقد بود كه‌ این‌ جملات‌ برای‌ فراری‌ دادن‌ عالمان‌ از امور اجتماعی‌ و سیاسی‌ و جلوگیری‌ از مبارزه‌ با حكومت‌ فاسد و خائن‌ و سیاست‌های‌ ضد اسلامی‌ و ضد مردمی‌ است. به‌ نظر امام(ره) مبارزه‌ با چنین‌ رژیمی‌ كه‌ مبتنی‌ بر ظلم‌ و استثمار است، به‌ منظور استقرار حكومت‌ عدل‌ الهی، یكی‌ از بزرگ‌ترین‌ عبادات‌ اسلامی‌ است. امام‌ (ره)عالمان‌ را نصحیت‌ میكرد كه‌ اعتماد به‌ نفس‌ داشته‌ و همه‌ اشكال‌ بی‌تفاوتی، ضعف، یأس‌ و نومیدی‌ را كنار بگذارند. عالمان‌ باید بدانند كه‌ نیروهای‌ مناسب‌ برای‌ اشتغال‌ در پست‌های‌ اجرایی‌ مملكت‌اند تا عدل‌ و روابط‌ برابر بین‌ انسان‌هابرقرار سازند. واقعاً‌ چه‌ كسی‌ بهتر از آن‌ها می‌تواند این‌ كار را انجام‌ دهد؟


بحث‌ دیگری‌ كه‌ امام(ره) مطرح‌ كرد، یادآوری‌ وظایف‌ عالمان‌ و روشنفكران‌ در قبال‌ بیداد و ظلم‌ و فساد ستم‌گرانه‌ بود كه‌ آموزش‌ و حفاظت‌ از اسلام‌ و استقرار دولت‌ اسلامی‌ در گرو انجام‌ آن‌ وظایف‌ بود. چنان‌ چه‌ محققان‌ مذهبی‌ به‌ انجام‌ مسئولیت‌های‌ خویش‌ متعهد نباشند و در مقابل‌ سیاست‌های‌ ستم‌گران‌ خاموش‌ باشند، خداوند به‌ طور قطع‌ آن‌ها را سرزنش، ملامت‌ و باز خواست‌ خواهد كرد.


امام‌ (ره) برای‌ زدودن‌ احساس‌ بی‌تفاوتی، یاس‌ و نومیدی‌ از بحث‌های‌ تاریخی‌ هم‌ كمك‌ می‌گرفت‌ و به‌ زندگی‌ پیامبران‌ و مبارزات‌ موفقیت‌آمیز حضرت‌ ابراهیم، حضرت‌ موسی، حضرت‌ محمد(ص) ارجاع‌ می‌داد و بارها از شخصیت‌های‌ دینی، نظیر: مرحوم‌ مدرس‌ كه‌ وظایف‌ سیاسی‌ خود را انجام‌ دادند تجلیل‌ می‌كرد.

يکشنبه 22/5/1391 - 21:39 - 0 تشکر 507272

ایجاد روحیه‌ فداكاری، ایثار، صبر و شكیبایی‌ انقلابی‌



همان‌ طور كه‌ گفته‌ شد، ارزش‌هایی‌ نظیر: ایثار، فداكاری، از خودگذشتگی‌ و پایداری‌ در رأس‌ ارزش‌های‌ مورد توجه‌ امام‌ قرار داشت. امام‌ (ره) تلاش‌ می‌كرد تا از طریق‌ روش‌های‌ زیر این‌ ارزش‌ها را به‌ پیروان‌ خود تلقین‌ نماید.


- آوردن‌ مثال‌هایی‌ از سیرة‌ پیامبران‌ و ائمه‌ معصومین؛ مطابق‌ نظر امام‌ (ره) برای‌ تقویت‌ روحیة‌ فداكاری‌ و ایثار به‌ منظور تحقق‌ یك‌ هدف، می‌توان‌ به‌ رفتارهای‌ پیامبران‌ و ائمه‌ توجه‌ كرد. پیامبران‌ بزرگ‌ الهی‌ و ائمه‌ اطهار، الگوهای‌ ایثار و شجاعت‌اند. به‌ قول‌ امام‌ «خونی‌ از خون‌ امام‌ حسین‌ (ع) با ارزش‌تر نبود، با این‌ حال‌ آن‌ را به‌ اسلام‌ هدیه‌ كرد.»


- بیان‌ ویژگی‌های‌ اسلام‌ راستین‌ و عالمان‌ متعهد؛ امام‌ (ره) متعقد بود كه‌ یك‌ فقیه‌ عادل‌ هرگز مطیع‌ دیگران‌ نمی‌شود و قدرت‌های‌ خارجی‌ در او نفوذ نمی‌كنند، حتی‌ اگر به‌ قیمت‌ جانش‌ تمام‌ شود. در طول‌ تاریخ، عالمان‌ مذهبی‌ متعهدی‌ بوده‌اند كه‌ متحمل‌ حبس، شكنجه‌ و تبعید شده‌اند، اما حاضر نشده‌اند از وظایف‌ خود قصور كنند و تسلیم‌ دیگران‌ شوند.


- تشویق‌ به‌ ایثار در راه‌ خدا؛ امام‌ معتقد بود كه‌ انجام‌ وظیفه، ایثار و فداكاری‌ باید برای‌ خدا باشد كه‌ خداوند در این‌ صورت‌ جزای‌ آن‌ را خواهد داد.


- توجه‌ به‌ این‌ نكته‌ كه‌ موفقیت‌ در گرو ثبات‌ قدم‌ و استواری‌ است: امام‌ (ره)، پایداری‌ و ثبات‌ قدم‌ را از عوامل‌ تعیین‌ كننده‌ در حصول‌ پیروزی‌ و موفقیت‌ می‌دانست. از نظر ایشان‌ همه‌ مذهب‌ها و مكتب‌های‌ فكری‌ هنگامی‌ رشد و توسعه‌ یافتند كه‌ به‌ رغم‌ فقدان‌ امكانات‌ با برنامه‌ و ثبات‌ قدم‌ به‌ پیروزی‌ رسیدند. ایشان‌ در دوران‌ انقلاب‌ همواره‌ مردم‌ را به‌ ثبات‌ قدم‌ و استواری‌ در فعالیت‌های‌ انقلابی‌ تشویق‌ می‌كرد.

يکشنبه 22/5/1391 - 21:39 - 0 تشکر 507273

ساده‌سازی‌



امام‌ (ره) با زبانی‌ ساده‌ و با استفاده‌ از سمبل‌ها و الگوهایی‌ كه‌ در فرهنگ‌ مردم‌ ایران‌ وجود داشت، اهداف‌ خود را مرحله‌ به‌ مرحله‌ به‌ منصة‌ ظهور رساند. ایشان‌ مكرر داستان‌های‌ قرآنی‌ دربارة‌ انبیا و نیز سنت‌ها و روش‌های‌ زندگی‌ ائمه‌ را برای‌ مردم‌ بیان‌ میكرد و معتقد بود كه‌ هدف‌ قرآن‌ از طرح‌ این‌ داستان‌ها، الگوسازی‌ است‌ تا ما هم‌ مانند آن‌ها عمل‌ كنیم. از نظر وی‌ داستان‌ مبارزه‌ حضرت‌ موسی‌ علیه‌ فرعون‌ برای‌ ایستادگی‌ و مقاومت‌ در مبارزه‌ علیه‌ فراعنة‌ زمان‌ طرح‌ شده‌ است. ما باید با فرعون‌ زمان، شاه، مبارزه‌ كنیم. موسی، سمبل‌ ایثار، فداكاری‌ و پایداری‌ و متقابلاً‌ فرعون‌ سمبل‌ ظلم‌ و استبداد معرفی‌ می‌شد. پیامبر اسلام‌ (ص) هم‌ سمبل‌ عدالت‌ و رهبری‌ اسلامی‌ و ائمه‌ اطهار سمبل‌ تعهد برای‌ عمل، ایثار، فداكاری‌ و پایداری‌ در انجام‌ وظایف‌ خود بودند.


بنابراین، پیامبران‌ و ائمه‌ الگوهای‌ مبارزه، علیه‌ ظلم‌ و بی‌عدالتی‌ هستند و متقابلاً‌ طاغوت‌ در آمادگاه‌ انقلاب‌ قرار می‌گرفت. این‌ اصطلاح‌ اخیر (طاغوت) در طول‌ مبارزه، مكرر به‌ شاه‌ نسبت‌ داده‌ شد و سایر فرمانروایان‌ ظالم‌ در كشورهای‌ اسلامی‌ نیز بدان‌ شناسایی‌ شدند. بنابراین، ساده‌ سازی‌ كه‌ یكی‌ از كاركردهای‌ ایدئولوژی‌ انقلابی‌ است، از سوی‌ امام‌ نیز به‌ كار می‌رفت.

يکشنبه 22/5/1391 - 21:40 - 0 تشکر 507274

ادعای‌ صداقت‌ و عقلانیت‌


امام‌ (ره) دعاوی‌ خود مبنی‌ بر صداقت‌ و عقلانیت‌ را بر اساس‌ قرآن، سنت‌ پیامبر و ائمه‌ شیعه‌ و عمل‌كرد پیامبران‌ پیشین‌ متمركز می‌ساخت‌ و مكرر با استناد به‌ این‌ منابع، دیدگاه‌های‌ متعارض‌ با اندیشه‌های‌ خود را به‌ چالش‌ می‌كشاند و برای‌ اثبات‌ صداقت‌ در گفتار و حقانیت‌ دیدگاه‌های‌ خود به‌ مآخذ مذكور ارجاع‌ می‌داد.


امام‌ (ره) تلاش‌ می‌كرد تا با استناد به‌ شرع‌ و با استدلال‌های‌ منطقی، ادعاهایش‌ را به‌ اثبات‌ برساند و در این‌ مسیر به‌ تاریخ‌ ادیان‌ و تاریخ‌ اسلام‌ نیز مراجعه‌ می‌كرد. در مباحث‌ ایشان‌ بیش‌ترین‌ شاهد مثال‌ها از پیامبر اسلام‌ و ائمه‌ معصومین‌ آورده‌ شده‌ است. بنابراین، مستندات‌ امام‌ (ره) در اثبات‌ ادعاهایش‌ مبنی‌ بر صدق‌ و عقلانیت‌ ایدئولوژی‌ انقلابی‌اش، منابع‌ اصیل‌ اسلامی‌ بود.()

يکشنبه 22/5/1391 - 21:41 - 0 تشکر 507276

نتیجه‌گیری‌



جمع‌بندی‌ این‌ كه‌ موفقیت‌ ایدئولوژی‌ انقلابی‌ امام‌ خمینی‌ (ره) در روند انقلاب، نه‌ حاصل‌ تعریف‌ صرف‌ از یك‌ دشمن‌ واحد (رژیم‌ پهلوی) و یا قرار گرفتن‌ شاه‌ در مقابل‌ تمامی‌ ایدئولوژی‌های‌ مبارزاتی‌ بود، بلكه‌ علت‌ اصلی‌ را باید از یك‌سو، در بازتاب‌ دقایق‌ انقلابی‌ سایر ایدئولوژی‌ها (مانند جهت‌گیری‌های‌ ضد امپریالیستی، ضد سرمایه‌داری‌ و طبقه‌ مرفه، تمایلات‌ و گرایش‌های‌ مردمی، تكیه‌ بر مردم‌ تهی‌دست‌ و پابرهنه، نوید جامعه‌ عادی‌ از سلسله‌ مراتب‌ اشرافی، نشاندن‌ كار به‌ جای‌ سرمایه، ترجیح‌ مالكیت‌ عمومی‌ به‌ مالكیت‌ خصوصی، تأكید بر آزادی‌ و استقلال، تأكید بر رهایی‌ تمامی‌ ملت‌های‌ دربند، محترم‌ شمردن‌ حقوق‌ انسان‌ها و...) و از جانب‌ دیگر، در تعریف‌ مصداق‌هایی‌ به‌ مراتب‌ شرقی‌تر، كاربردی‌تر، پر روح‌تر و برای‌ مفاهیم‌ و سمت‌گیری‌های‌ فوق‌ جست‌جو كرد. از همین‌ رو، ایدئولوژی‌ انقلابی‌ امام‌ (ره) نه‌ تنها بر مدح‌ اندیشه‌ها كه‌ بر سپهر روح‌ و جان‌ مردمی‌ محنت‌ كشیده‌ و تحقیر شده‌ جای‌ گرفت‌ و ایرانیان‌ به‌ حكم‌ عقل‌ و عشق‌ پرچمش‌ را به‌ دوش‌ كشیدند و در یك‌ كلام‌ شخصیت‌ فرهمند و اندیشه‌ ناب‌ امام‌ (ره) به‌ تمامی‌ مفاهیم، گفتمان‌ها، كنش‌ها، راه‌ها و رهروها معنا بخشید و آن‌ها را بر منزلتی‌ استقلالی‌ نشاند

برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.