• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن سياسي > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
سياسي (بازدید: 150)
يکشنبه 22/5/1391 - 18:9 -0 تشکر 506735
اندیشه های سیاسی شهید مطهری

رضا ناصری

شهید مطهری از معدود فلاسفه بزرگ اسلامی است كه به گونه ای نظام مند در باب اندیشه و ابعاد مختلف فلسفی، اجتماعی، متدولوژیك (روش شناخت) دینی، فرهنگی و سیاسی آن كار كرده و بنیانی را گذاشته است كه در آینده هم چنان راه گشای دوست داران مباحث فلسفی - اندیشه ای جهان اسلام خواهد بود . شهید مطهری پس از روشن كردن بنای متدولوژیك بحث خود به ایجاد بنیادهای فلسفی بحث پرداخته و سپس وارد حوزه ی اجتماع و فرهنگ شده و در نهایت به نتیجه سیاسی می رسد. بنابراین در بحث اندیشه های سیاسی ایشان نیز باید این روال را مد نظر قرار داد.

يکشنبه 22/5/1391 - 18:10 - 0 تشکر 506740

روش شناسی



شهید مطهری در زمینه روش شناسی یك مشرب منعطف را دنبال كرده است . نه خود را به قیاس محدود می كند و نه این كه اسیر استقرا و اسلوب تجربی می شود . او معتقد است انسان باید جایگاهش را بشناسد و بداند در كجا از اسلوب تجربی استفاده كند و كجا به قیاس بپردازد . این شیوه ی غیر تعصب آمیز روش شناختی ، بنیادی بر اندیشه های شهید مطهری می گذارد كه سیر تفكرات فلسفی تا اندیشه های سیاسی ایشان را به گونه ای دل نشین قابل فهم و پذیرش می كند .


شهید در ارتباط عقل و دین نیز تلاش می كند تا عقل را در راه تحلیل مسایل دینی به كار گیرد و علاوه بر تكیه بر عقل روشن اندیش ، ضعف های عصر روشنگری غرب در نگاه تك بعدی به عقل را با توسل به اصول و احكام دینی برطرف سازد


مراحل بالاتر در نگاه روشی و تحلیل فلسفی - سیاسی شهید مطهری با كشف ریشه های تاریخی مسایل فلسفی آغاز می شود . سپس مباحث مطرح نزد فلاسفه مورد بررسی قرار می گیرد و آن گاه در قالب مطالعه ی تطبیقی ، موضوعات با توجه به نظرات فلسفی و سیاسی اندیشه مندان غیر مسلمان و عمدتاً با توجه ویژه به سیر اندیشه در غرب مورد بحث قرار می گیرد .


شهید مطهری در مباحث خود به نوعی آسیب شناسی و موردیابی مسایل سیاسی و دیگر مسایل مبتلا به جوامع اسلامی و جامعه ی ایران پرداخته و مطالعه ی موردی خود را بر روی موضوعات و مسایل مزبور سامان می دهد

يکشنبه 22/5/1391 - 18:11 - 0 تشکر 506744

بنیادهای فلسفی



در رابطه ی فرد و جامعه ، شهید مطهری معتقد است كه « جامعه » بسان یك موجود زنده است كه از حیات واقعی برخوردار می باشد . به اعتقاد ایشان « قرآن برای جوامع ، سرنوشت مشترك ، نامه ی عمل مشترك ، فهم و شعور ، طاعت و عصیان معنی ندارد و قرآن همان طور كه برای فرد حیات و موت قائل است واقعاً برای جامعه نیز حیاتی ، موتی و روحی قائل است  »


این نگاه شهید مطهری به جامعه برخلاف نگاه های ابزار گرایانه ی اندیشه ی غرب بعد از عصر روشن اندیشی به آن می باشد . در جامعه ی مكانیكی غرب ، فرد اصل است و جامعه مصنوع او . اما در اندیشه ی شهید مطهری ، فردیك موجود اجتماعی است كه باید در اجتماع زندگی كند وگرنه منقرض خواهد شد . در واقع جامعه محل تحقق شخصیت فرد است . به همان نسبت جامعه نیز از افراد آن شخصیت می گیرد . چنین نگاهی نیز فارغ از تعصبات دو مكتب فردگرایی و جامعه گرایی (ایندیویدوالیسم و سوسیالیسم) شكل می گیرد و با نگاهی ویژه به نظریه ی فطرت در اسلام تقویت شده است


در كل در نظریه ی تكامل اجتماعی انسان ، شهید مطهری فطرت انسانی را اصل گرفته و معتقد است در قالب روابط مبتنی بر اخلاق فردی و اجتماعی ، ایمان به هدف خلقت و بعثت انبیا ، انسان می تواند مراحل تكامل را در جامعه ی اسلامی طی نماید . این نگرش هر گونه یاس و بدبینی نسبت به سرشت بشر و آینده ی بشریت را رد كرده و بانقد دگماتیسم موجود در مكاتب ماركسیسم ، اگزیستانسیالیسم و علم گرایی منبعث از اندیشه های لیبرالی و روشن اندیشی همراه است

يکشنبه 22/5/1391 - 18:11 - 0 تشکر 506749

نقد چهار جریان عمده



بخش عمده ای از اندیشه های فلسفی ، اجتماعی و سیاسی شهید مطهری را می توان از نقد ایشان بر چهار جریان و مكتب عمده ی فكری - سیاسی سمت یابی كرد : ماركسیسم ، ناسیونالیسم ، تحجرگرایی و التقاط . این مباحث را به طور خلاصه مطرح می كنیم ؛


شهید مطهری در عصری می زیست كه عرصه ی فكری - سیاسی ایران و كشورهای اسلامی دیگر مورد هجوم مكاتب و ایدئولوژی های انحرافی و عمدتاً الحادی قرار گرفته بود . این امر حساسیت ویژه ای به مباحث انتقادی اندیشه مندان مسلمان در مقابل تفكرات عمدتاً وارداتی موجود می بخشید . این تفكر شهید با همان شیوه ی نظام مند فكری خود مكاتب و تفكرات فوق الذكر را به مقابله ی علمی - اندیشه ای طلبید .

يکشنبه 22/5/1391 - 18:12 - 0 تشکر 506756

در نقد ماركسیسم



ایدئولوژی ماركسیسم ، بخش عمده ای از حیات بشر - در قرن بیستم را به خود معطوف ساخت . این مكتب از لحاظ فكری ریشه در اندیشه های كارل ماركس آلمانی (1883/م - 1818م) دارد اما از لحاظ سیاسی بیش تر پس از انقلاب كمونیستی روسیه (1917م) مطرح گردید .


در غرب ، ماركسیسم را تحت عنوان یك ایدئولوژی انقلابی می شناختند و در اثر تلاش ماركسیست ها ، بخش هایی از جهان اسلام نیز تحت تاثیر این ایدئولوژی قرار گرفته بود و شماری از جوانان انقلابی بدون آشنایی بنیادی با خاطرات واقعی این اندیشه و مكتب الحادی در دام آن افتادند به گونه ای كه جنبش های انقلابی و ضد رژیم شاه در ایران نیز از این ضعف مصون نبودند .


ماركسیسم نوید جامعه ای بی طبقه را می دهد اما بنیادش بر ماده ی (ماتریالیسم) است . بر اساس این بنیان اندیشه ای ، همه چیز ماده است و آن چه در جامعه های انسانی می بینیم اعم از دین ، حكومت ، نهادها و ساختارها روبنایی بر همان زیربنا یعنی روابط مادی - اقتصادی است .


بر این اساس ماركسیسم هنگام مواجهه با جهان لیبرال ، ایده ی مقابله با سرمایه و سرمایه داری را مطرح كرد و اما در مقابل اغلب جوامع جهان سوم و به ویژه جوامع دینی از در مقابله با دین و تكیه بر نگرش دین زدایانه به جامعه و سیاست وارد گردید .


در ایران و جهان اسلام اقداماتی برای به انزوا كشاندن فرهنگ اسلامی در پیش گرفته شد و تلاش گردید این اقدام از طریق تحریف آیات قرآن و اصول اسلامی و حتی تحریف افكار شخصیت های اسلامی صورت گیرد . شهید مطهری در مقابل این انحراف موضع گرفت :


« ماتریالیست های ایران اخیراً به تشبثات مضحكی دست زده اند . این تشبثات بیش از پیش فقر و ضعف این فلسفه را می رساند » . شهید مطهری ، تحریف شخصیت ها ، تحریف آیات قرآن كریم و تفسیر مادی محتوای آیات با حفظ پوشش ظاهری الفاظ را نیرنگ تازه ی ماركسیست ها می خواند و معتقد است : « این نیرنگ تازه ای نیست ، طرحی است كه كارل ماركس برای ریشه كن كردن دین از اذهان توده های معتقد در صد سال پیش داده است مطالعه ی نوشته های به اصطلاح تفسیری كه در یكی دو سال احیر منتشر شده و می شود ، جای تردید باقی نمی گذارد كه توطئه ی عظیمی در كار است و برای این منظور جامه ی منطق را از تن كنده و به سلاح تبلیغ مجهز شده است

يکشنبه 22/5/1391 - 18:13 - 0 تشکر 506758

نقد ملی گرایی



پس از جنگ جهانی دوم این نگرش در میان شماری از انقلابیون و فعالان جنبش های استقلال طلبی جهان سوم و جهان اسلام به وجود آمد كه تنها با تكیه بر « ناسیونالیسم » (ملی گرایی) می توان مستقل شد و مستقل ماند .


ناسیونالیسم در ایران همزمان با هجوم اندیشه ها و مكاتب غربی ، مطرح گردید و با برخی اصول اساسی اسلام ناهمخوان بود . بر مبنای این ایدئولوژی ، ایرانی ها دارای یك احساس مشترك و وجدان و شعوری مجزا هستند كه یك واحد سیاسی تحت نام ایران با ملت ایران را می سازد .


این نگرش در درجه اول مرزهای دارالاسلام را می شكند . به گونه ای كه حتی ممكن است به جنگ های درون جوامع اسلامی منتهی گردد . موضوعی كه متاسفانه كماكان جهان اسلام را آزار داده و مانع شكل گیری یك تفكر وحدت بخش میان آنها شده است .


این ایدئولوژی برای ایران بسیار خطرناك است چرا كه ممكن است به تقسیمات درون ملی و درون كشوری نیز بینجامد . ایران جامعه ای متنوع و متشكل از گروه های قومی ، زبانی و فرهنگ های مختلف است و اغلب كسانی كه در تلاشند تا به این مملكت آسیب بزنند ، شكاف های فرهنگی ، قومی و زبانی را مطرح می كنند .


استاد مطهری به دنبال اثبات منطقی این استدلال بود كه ایرانیان به اجبار و زور شمشیر مسلمان نشدند بلكه از یك سو به خاطر نفرت از نظام سیاسی- مذهبی طبقاتی ساسانیان و از سوی دیگر شعارها و آرمان های عدالت خواهانه ی اسلامی به اسلام گرویدند » . وی در خدمات متقابل اسلام و ایران معتقد است حتی اگر فرضاً كه ایرانیان به زور مسلمان شدند ، اما سهم فراوان ایرانیان را در باروری فرهنگ و تمدن اسلامی نمی توان نادیده گرفت . بنابراین شهید مطهری ضمن نقد ناسیونالیسم ، نقش عمده ای در تبیین روابط و خدمات متقابل اسلام و ایران داشته است كه از مهم ترین خدمات این متفكر شهید به جامعه ی اسلامی ایران به شمار می رود

يکشنبه 22/5/1391 - 18:13 - 0 تشکر 506764

مقابله با تحجر



شهید مطهری « اخباریون » یا طرفداران « اخباری گری » را بانیان تحجر در اندیشه و تحولات سیاسی اسلام می دانند و معتقدند اینان هنوز جوامع اسلامی را آزار می دهند و آفتی برای دین اسلام و مردم مسلمان هستند . هم چنین معتقدند : « اخباریین مظهر كامل جمهورند و به نظر می رسد كه فكر اخباری گری در مشرق زمین ، ناشی از فكر مادی گری در مغرب زمین بوده است ، چون مقارن با پیدایش اخباری گری ، در مغرب زمین عده ای پیدا شدند كه فلسفه ی حس را ابداع كردند  » .


اخباری گری به صورت بسیار حق به جانب و عوام فربیانه اش ، نوعی تحجر خطرناك را در جهان اسلام ایجاد كرده و مشكلات ناشی از این تفكر هم چنان ادامه دارد . شهید مطهری در كتاب اسلام و مقتضیات زمان بخش عمده ای از تلاش های خویش را صرفاً مقابله ی منطقی با این نگرش زیان بار كرده است .


شهید مطهری نقد اخباری گری را در كنار نقد علم گرایی محض (سیانتیسم) به كار می گیرد و معتقد است هر دوی مكاتب و تفكرات فوق الذكر نه در ساختن انسانی توانا و قدرت مند ، موفق خواهد بود و نه می توانند انسانی با فضیلت به جامعه تحویل دهند بلكه حاصل كار آنها چیزی جز انسان « تك ساحتی » (تك بعدی) نیست كه جوامع اسلامی را تهدید می كند

يکشنبه 22/5/1391 - 18:14 - 0 تشکر 506770

انحراف التقاط



زمانی كه زمینه های اسلامی و فرهنگی جامعه ی ایرانی خود به خود ، اندیشه ها و مكاتب منحرف و وارداتی را پس زد ، عده ای به این فكر افتادند كه بخش هایی از مكاتب وارداتی را با بخش هایی از زمینه های فكری و فرهنگی كشورهای اسلامی و كشور ایران (به ویژه) ادغام نمایند تا آن مرام و مسلك بتواند زمینه های حضور در این جوامع را پیدا كند . از این رویه با عنوان « التقاط » یاد شده است . شهید مطهری در وصف این نگرش می گوید : « اگر كسانی پیدا شدند كه نیمی از مكتب توحید را گرفتند و بقیه را از مكتب شرك به هم آمیخته ، نتیجه ی آن ، یك مكتب التقاطی خواهد بود »


این توصیف پاسخی قطعی و جدی به تفكرات التقاطی است . در واقع خطر چنین تفكراتی كه به طور عمده با پوشش اسلامی در صدد ایجاد منفذ و پایگاه برای اندیشه های منسوخ شده یا پس زده شده در جامعه ی ایران بودند ، به مراتب از خطرات همان مكاتب اصلی بیش تر بوده و هست . این نگرش در آستانه ی انقلاب و حتی چند سال ابتدای آن در میان مجامع و محیط های دانش جویی ایران رخنه كرده بود .


شهید مطهری التقاط را « توطئه ی عظیم » می داند كه به ویژه از ناحیه ی ایدئولوژی ماتریالیستی دنبال می شود . ایشان معتقدند كه ماتریالیسم از درهای مختلف وارد شده و اكنون راه خطرناك تری را در پیش گرفته است . به اعتقاد شهید مطهری یكی از نمودهای این نگرش خطرناك در شعار التقاطی ، به نام خدا به نام خلق قهرمان ، وجود دارد ؛ موضوعی كه نوعی شرك را تداعی می كند .

يکشنبه 22/5/1391 - 18:14 - 0 تشکر 506775

به طور خلاصه می توان گفت كه شهید مطهری علاوه بر تلاش برای تبیین و تحلیل اندیشه های اصیل اسلامی ، بخش عمده ای از تلاش های خود زا به آسیب شناسی اندیشه های موجود اختصاص داده بود تا در آن راستا ، مانع انحراف اندیشه ی سیاسی اسلام از مسیر اصلی آن شود . بدون شك هر چه جامعه و محیط فكری جهان اسلام و ایران با آفات و تهاجم بیش تر مواجه شود ، رجوع بیش تر به آثار و افكار شهید مطهری الزامی تر است ؛ آثار و افكاری كه امروزه حتی بیش از گذشته واقعیات موجود در جوامع اسلامی و نگرش دیگر جوامع و مكاتب به آن را روشن می سازد .


منبع:


باشگاه اندیشه

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.