• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن روانشناسي > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
روانشناسي (بازدید: 121)
جمعه 20/5/1391 - 22:19 -0 تشکر 502747
شیوه هاى ایجاد رفتارهاى مطلوب در كودكان

ابوالقاسم بشیرى

كودكان در واقع امانت هایى هستند كه خداوند در اختیار والدین قرار داده و وظیفه هر پدر و مادرى در مرحله اول، حفظ و نگهدارى از این امانت هاى الهى و در مرحله بعد، ایجاد زمینه براى رشد و شكوفایى استعدادهاى آن هاست. به عبارت دیگر، یكى از مهمترین وظایف والدین تعلیم و تربیت فرزندان است. امام سجاد علیه السلام در این زمینه مى فرماید: «حق فرزندت این است كه به این مطلب توجه داشته باشى كه اگر خوب باشد یا بد، از تو به وجود آمده و در این دنیا با تو نسبت دارد و در تادیب او سؤولیت خواهى داشت. و در خداشناسى باید او را راهنمایى كنى و در اطاعت پروردگارت یارى اش نمایى. رفتار تو با فرزندت باید رفتار شخصى باشد كه یقین دارد كه در مورد احسان به او، پاداش نیك خواهد داشت و با بدرفتارى با او، به كیفر خواهد رسید.»  و امام على علیه السلام مى فرماید: «چنان نباشد كه به واسطه تو خانواده و خویشانت بدبخت ترین و شقى ترین مردم باشند.»  و پیامبر بزرگوار اسلام صلى الله علیه و آله نیز در این زمینه مى فرماید: «هر كس دخترى داشته باشد و او را خوب تادیب كند و در تعلیم او كوشش كند و اسباب رفاه و آسایش او را فراهم سازد، آن دختر او را از آتش دوزخ نجات خواهد داد.»

 

جمعه 20/5/1391 - 22:21 - 0 تشکر 502752

ایجاد رفتار با استفاده از اصل اكتساب


كودكان، بسیارى از رفتارهاى بد و خوب، بهنجار و نابهنجار، سازگار و ناسازگار را از راه مشاهده اعمال دیگران كسب مى كنند. به عبارت دیگر، رفتارهاى كودك شبیه به رفتار والدین و كسانى است كه امر تعلیم و تربیت آن ها را به عهده دارند; طرز راه رفتن، لباس پوشیدن، صحبت كردن، اعتقادات، باورها، ترس ها، و... راكودكان از بزرگ ترها به ویژه از والدین خود مى آموزند. پس از والدین، معلمان سال هاى نخست تحصیل، نقش مهمى در شكل گیرى رفتار كودكان دارند. از این رو، رفتار والدین و معلمان، به عنوان الگوهاى قابل مشاهده براى كودك، مهم ترین نقش را در اكتساب رفتارهاى جدید دارد. در واقع، كودكان آینه تمام نماى رفتار اطرافیان خود هستند.


با توجه به اصل اكتساب، اگر والدین بخواهند رفتار مطلوبى مانند: سلام كردن یا مسواك زدن و... را در فرزند خود ایجاد كنند، باید در صحنه هاى مختلف كه كودك رفتار آن ها را مشاهده مى كند، این عمل را به صورت طبیعى انجام دهند. مثلا اگر كودك، هنگام برخورد پدر و مادر با یكدیگر و نیز در برخورد با دوستان در كوچه و خیابان و در مهمانى ها چندین بار عمل سلام كردن را مشاهده كند، طبیعى است كه بر اساس همین الگوهاى مشاهده اى، «سلام كردن » را یاد خواهد گرفت. براى تعمیم این رفتار به موقعیت هاى زمانى و مكانى و با افراد دیگر، مى توان از تشویق هاى مناسب و به جا استفاده كرد تا این عمل مطلوب، ملكه كودك شده به گونه اى كه با قطع تشویق ها نیز آن عمل را انجام دهد و خود عمل پسندیده، مشوق او باشد.

جمعه 20/5/1391 - 22:23 - 0 تشکر 502756

ایجاد رفتار با استفاده از اصل بازدارى زدایى



بازدارى هنگامى اتفاق مى افتد كه فرد، الگویى را مشاهده كند كه بدون هیچ پیامد نامطلوبى، رفتارى را كه مشاهده كننده از انجام آن ترس دارد، انجام دهد. به عبارت دیگر، كودك باید رفتارى را كه از انجام آن ترس دارد، ببیند دیگران انجام مى دهند و هیچ حادثه ناگوارى نیز برایشان اتفاق نمى افتد. مثلا كودكى را در نظر بگیرید كه از رفتن به یك محیط خلوت یا از نزدیك شدن به گربه خانگى وحشت دارد، براى از بین بردن ترس و ایجاد جرات ورزى و شهامت در او مى توان از اصل بازدارى زدایى استفاده كرد; بدین گونه كه از كودك الگو - كودك دیگرى كه از گربه خانگى نمى ترسد یا از رفتن به یك اتاق خلوت هیچ وحشتى ندارد - مى خواهیم در مقابل كودك ترسو به گربه خانگى نزدیك شود یا به اتاق خلوت برود. با چند بار انجام دادن این رفتار، كودك ترسو به تدریج بازدارى زدایى مى شود; یعنى ترس او از بین مى رود و رفتار مورد نظر را یاد مى گیرد. در مرحله بعد، از خود او مى خواهیم تا این عمل را انجام دهد، البته در انجام این عمل با او مشاركت مى كنیم تا این كه انجام آن رفتار براى او عادى شود و به تنهایى نیز قادر به انجام آن گردد. قابل ذكر است كه عمل بازدارى زدایى را خود والدین و مربیان كودك نیز مى توانند انجام دهند، لكن به كارگیرى یك كودك هم سن و سال كودك مشاهده كننده، اثر بهترى دارد.

جمعه 20/5/1391 - 22:25 - 0 تشکر 502763

افزایش رفتار مطلوب با استفاده از اصل آسان سازى


یكى دیگر از فواید الگوبردارى، آسان سازى رفتار است; یعنى كسى كه قبلا رفتارى را آموخته ولى بنا به دلایلى از انجام آن امتناع مى ورزد، اگر شاهد انجام آن از سوى دیگران باشد، به انجام آن رفتار ترغیب خواهد شد. مثلا اگر ما كسى را كه شنا بلد است ولى جرات انجام آن را ندارد، در كنار استخر شنا ببریم، انجام این عمل (شنا كردن) براى او آسان مى شود، زیرا، مشاهده استخر و شنا كردن دیگران و لذت بردن از این ورزش سالم و مفید، او را به این رفتار مطلوب ترغیب خواهد نمود. و یا به عنوان مثال، براى ایجاد رفتارى مطلوب در كودكى كه از سؤال كردن سر كلاس یا صحبت كردن در بین جمع خجالت مى كشد و به كم رویى كه یكى از مشكلات روان شناختى است، مبتلا شده و در نتیجه، نمى تواند از توانایى هاى خود به خوبى استفاده كند، مى توان از اصل آسان سازى كمك گرفت; یعنى كودك را باید در موقعیت هایى قرار دهیم كه شاهد صحبت كردن كودكان دیگ ر در حضور جمع باشد. یا فیلم هایى كه این صحنه ها را به خوبى نمایش مى دهد، به او نشان دهیم. وقتى این عمل چندین بار تكرار شود، فرزند ما نیز به تدریج جرات صحبت كردن میان جمع و یا سؤال كردن سر كلاس را پیدا خواهد كرد.


گفتنى است كه در استفاده كردن از سه اصل مذكور براى ایجاد رفتار مطلوب در كودكان، از عنصر تشویق نیز نباید غفلت كنیم. گرچه بحث تشویق ها و تقویت ها یك مبحث گسترده اى است ولى اجمالا توجه دادن والدین و مربیان به بهترین نوع برنامه تشویق و تقویت، خالى از فایده نیست. از میان چندین برنامه تقویتى كه روان شناسان به تفصیل پیرامون آن بحث و پژوهش كرده اند، «برنامه تقویت ناپیاپى با نسبت متغیر»، بهترین میزان پاسخ دهى را به دنبال دارد; یعنى این كه اولا، تشویق ها باید به صورت ناپیوسته بوده و این طور نباشد كه به دنبال هر پاسخى، حتما یك تشویق و تقویت باشد، زیرا در این صورت، كودك (آزمودنى) انتظار دارد كه بعد از هر رفتارى، تقویت بشود و اگر زمانى این تشویق ها نباشد، رفتار یاد گرفته شده خاموش مى گردد. بنابراین، تشویق نباید پیاپى باشد. ثانیا، تشویق ها باید با نسبت متغیر باشد; یعنى هر از چندگاهى پس از انجام چند پاسخ، یك بار تقویت شود. مثلا، گاهى بعد از دو بار پاسخ دادن تقویت مى شود و گاه پس از 10، 8، و یا 4 بار پاسخ تقویت مى شود. این برنامه تقویت بیش ترین اثر را هم در یادگیرى و هم در استمرار و بقاى رفتار آموخته شده دارد.

جمعه 20/5/1391 - 22:28 - 0 تشکر 502770

روش هاى تعمیم یا گسترش رفتار


از این كه با بعضى از روش هاى ایجاد رفتار آشنا شدیم، اینك جاى این سؤال باقى است كه چگونه رفتار آموخته شده را حفظ ونگهدارى كنیم، به عبارت دیگر، روش هاى تعمیم یا گسترش رفتار چیست؟


مهم ترین اصل روان شناسى یادگیرى كه طبق آن، رفتار از موقعیت هاى خاص یادگیرى به موقعیت هاى دیگر گسترش مى یابد، اصل تعمیم است. اصل تعمیم یعنى این كه وقتى فردى، رفتارى را در زمان و مكان مشخصى تحت نظارت مربى خاصى - والدین یا معلمان و مربیان - یاد گرفت و انجام داد، همین رفتار را در زمان ها و مكان هاى دیگر و در حضور افرادى جدید نیز بتواند انجام دهد. مثلا، اگر كودكى در محیط خانه رفتارهایى از قبیل سلام كردن، رعایت حقوق دیگران، بهداشت، نظم و انضباط و تعاون را آموخته و به خوبى آن ها را انجام مى دهد، چه باید كرد تا همین رفتارهاى مطلوب را در موقعیت هاى دیگر و هم چنین در برخورد با افراد جدید مثلا در مهمانى ها، در مسافرت ها، در مدرسه و در اجتماعاتى غیر از خانواده نیز به راحتى و به صورت خودكار انجام دهد؟ در این باره روان شناسان یادگیرى معتقدند كه باید از مهم ترین اصل روان شناسى یادگیرى یعنى اصل تعمیم استفاده كرد.


در تعمیم، ما بادو موقعیت روبرو هستیم: موقیعت آموزش و موقعیت تعمیم. موقیعت آموزش، موقعیتى است كه رفتار، در آن یاد گرفته مى شود. موقعیت تعمیم موقعیتى است كه رفتار تغییر یافته باید در آن گسترش یابد; یعنى موقعیت طبیعى زندگى. یكى از عوامل مهمى كه تعمیم از موقعیت اول به موقعیت دوم را سبب مى شود، شباهت فیزیكى بین این دو موقعیت است. مارتین و پییر (1992) براى افزایش شباهت بین این دوموقعیت هاى پیشنهادى زیر را مطرح كرده اند:


1- در حین آموزش، موقعیت هاى طبیعى زندگى را مورد توجه قرار دهید; یعنى سعى كنید مراحل آخر موقعیت آموزش را شبیه موقعیت طبیعى سازید تابخشى از آموزش را در شرایط طبیعى انجام دهید.


2- شرایط آموزش را متنوع سازید یعنى سعى كنید تعداد محرك هایى را كه رفتار باید در حضور آن ها انجام شود، افزایش دهید.


3- هنگام آموزش، سعى كنید از محرك هایى كه در موقعیت طبیعى یافت مى شود، استفاده كنید.


4- از برنامه هاى تقویت ناپیاپى استفاده كنید; یعنى هر از چند گاهى به صورت اتفاقى رفتار آموخته شده را تقویت كنید.


5- در حین آموزش، از نمونه ها و مثال هاى فراوان استفاده كنید.


به عنوان مثال، كودك كم رو و خجولى را در نظر بگیرید كه از سؤال كردن سر كلاس یا از صحبت كردن در حضور جمع پرهیز مى كند. براى از بین بردن كم رویى چنین كودكى مى توان از «بازى » كه یكى از نیازهاى طبیعى كودكان است، استفاده كرد. سعى كنید چند بچه هم سن و سال او را به خانه آورده و ابتدا یك صحنه بازى در خانه به وجود بیاورید، كم كم این صحنه را به بیرون از خانه یعنى كوچه و محیطهاى پرجمعیت دیگر كه هم موقعیت طبیعى است و هم محرك هاى زیادى وجود دارد، ببرید. البته، در انتخاب نوع بازى باید ابتدا از بازى هایى استفاده كرد كه به افراد كم ترى نیاز دارد ولى مى توان به تدریج بازى هایى را كه معیت بیش ترى نیاز دارد طراحى كرد. در این بازى ها به بچه هاى كم رو مسؤولیت هایى نیز مى دهیم تا مجبور شوند با دیگران حرف بزنند و امر و نهى كنند و اعتماد به نفس بیش ترى در آن ها ایجاد شود. طبیعى است كه اگر ما بتوانیم چنین برنامه اى را به خوبى براى چنین كودكى اجرا كنیم و از تشویق هاى مناسب نیز استفاده نماییم، هم علت هاى كم رویى او را از بین مى بریم و هم شهامت سؤال كردن یا صحبت كردن در حضور جمع را در او ایجاد مى كنیم. ناگفته نماند كه انجام چنین كارهایى نیاز به تمرین زیاد و هم چنین مطالعه بیش تر و علاقه وافر به ایجاد رفتارهاى مطلوب در كودكان دارد.

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.