• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن خراسان > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
خراسان (بازدید: 3685)
جمعه 20/5/1391 - 0:54 -0 تشکر 500871
تاریخچه نقاره خانه حرم امام رضا (ع)

نقاره خانه از دو کلمه «نقاره» و «خانه» ترکیب شده است و به محلی که در آن «نقاره» نوازند اطلاق می‌شود.

نقاره خانه پیشینه‌یی بسیار قوی دارد و از روزگار باستان در ایران معمول بوده است. و در پایتخت‌ها و شهرهای والی‌نشین به حکام این امتیاز داده میشد که نقاره‌خانه داشته باشند. در طلوع و غروب آفتاب گردهی نوازنده در محل بلندی گرد می‌آمدند و نقاره می‌نواختند و در واقع با نواختن نقاره، خورشید مظهر حیات و روشنائی و «مهر» را استقبال و یا بدرقه می‌کردند.

براساس اسناد رسمی و تاریخی موجود در مرکز اسناد رسمی و نسخ خطی کشور، تاریخچه نقاره‌زنی در حرم امام رضا(ع) به ۴۱۷سال پیش باز می‌گردد که بیشتر سندهای مربوط به نقاره خانه حرم مطهر از دوره قاجاریه بر جای مانده است.

قدیمی‌ترین سند مربوط به نقاره خانه حرم مربوط به سال ۱۰۱۲ هجری قمری و براساس اسناد معتبر حکومتی، نقاره‌خانه حرم در دوره قاجاریه همزمان با رسمیت یافتن مجموعه آستان قدس رضوی، سر و سامان می‌یابد که البته از دوره‌های زمانی مختلف در این خصوص اسناد پیوسته موجود نیست.

در مرکز اسناد آستان قدس رضوی بیش از ۶ میلیون سند وجود دارد که از این تعداد نزدیک به ۸۰۲ سند قدیمی مربوط به نقاره خانه حرم مطهر است.

نقاره‌زنی که رسمی محترم است، یک نوع ستایش انسان از خدا را بازگو میکند ولی پیران معتقدند که نقاره خانه در گذشته، وسیله مناسبی برای اطلاع مردم بوده است که در چه مواقعی دروازه شهر باز یا بسته می‌شود.

نقاره خانه مشهد در ضمن مبین شکوه و جلال دربار قدس رضوی هم هست و در واقع می‌توان گفت نقاره‌خانه نشان اعتبار و اقتدار امام رضا(ع) است و شاید بهمین مناسبت باشد که در گذشته به کارکنان نقاره‌خانه «عملجات شکوه» می‌گفتند و هنوز هم نام خانوادگی اکثر آنان نیز شکوهی می‌باشد.

نقاره در شبانه روز، دو نوبت، قبل از طلوع و غروب آفتاب در بالای ایوان نقاره‌خانه (در قسمت شرقی صحن عتیق) به مدت تقریباً بیست دقیقه که به آن «خدمت معمولی» می‌گویند نواخته می‌شود ولی در ماههای محرم و صفر و روزهای سوگواری نقاره مطلقاً نواخته نمی‌شود و در ولادت‌ها و اعیاد و جشن‌های مذهبی علاوه بر معمول دو تا سه نوبت به ترتیب زیر به نام «نقاره‌خانه عید» می‌نوازند.

۱- یکساعت بعد از غروب آفتاب.
۲- یکساعت بعد از طلوع آفتاب. در روزهای سلام خاص، موقعی که مدیر اماکن متبرکه از روی شمایل حضرت علی(ع) و حضرت رضا(ع) پرده‌برداری میکند، بدستور و با اشاره رئیس اداره بیوتات متبرکه به اسم «نقاره‌خانه سلام» به مدت نیم ساعت نقاره نواخته می‌شود.

براى نقاره زدن در آستانه مقدسه، محل خاصى در نظر گرفته شده و جاى بلندى فراهم آمده است. این بناى زیبا و باشکوه، بر فراز ایوان شرقى صحن عتیق (انقلاب) قرار دارد و از قسمتهاى مختلف حرم، دیده مى شود. بلندى بنا سبب شده است که به هنگام نقاره زدن، آواى آن تا دوردستها شنیده شود، و بویژه به هنگام برآمدن آفتاب، که شهر از هیاهوى آمد و شد اتومبیلها خالى است، نواى آن در چهارسوى مشهد، گوش شهروندان را نوازش دهد.

بناى نقاره خانه که سراسر از کاشى فیروزه اى است و در پیرامون ایوان آن نرده کشى شده است، دو طبقه دارد، طبقه زیرین جاى گذاشتن طبل ها و شیپورها است، و طبقه دوم محل استقرار نوازندگان.

نقاره زنان هفت نفر هستند که سه نفرشان بر طبل مى کوبند و چهار نفر در شیپور مى دمند.
نقاره زنان یازده نفر هستند و به نوبت انجام وظیفه می کنند و به آن ها حقوق داده می شود . در آستان قدس به آن ها « عمله ی شکوه » می گویند . نقاره به وسیله « طبل » و « کرنا » نواخته می شود .

نقاره‌زنی از پدر به فرزند ذکور با شرط صلاحیت به ارث میرسد، ولی گاه اتفاق می‌اقتد متوفی فرزند ذکور یا واجد شرایطی نداشته باشد بنابراین روز به روز از تعداد آنان کاسته می‌شود،

وسایل نقاره‌زنی در گذشته به طوری که در سفرنامه «تاورنیه» ذکر شده است عبارت از نقاره، دهل، سرناو سنج بود، و در پایتخت از کرنا استفاده میشد که هفت، هشت پا طول دارد و دهانش خیلی گشاد است و صدای آن تقریباً تا چهار کیلومتر می‌رسید. اما وسایل نقاره‌زنی آستان قدس عبارت از کرنا و طبل است، بعلاوه هر طبالی دو چوب ساده به طول تقریباً بیست سانتیمتر دارد.

برگرفته از سایت اما رضا (ع)

اولین مدرسه عشق که تأســـیس شده 

درس عشق علی و فاطمه تدریس شده

گـل ادم چـو سـرشـتن به کاه از عـلــی

اولـین کلمه که آمـوختن علـی بود علـی

چهارشنبه 25/5/1391 - 10:44 - 0 تشکر 513926

چه حال و هوایی داره که توی صحن باشی و یه دفعه صدای نقاره خونه بلند بشه... موقع سال تحویل هم همنیطور. انگار از زمان کودکی این نوا در روحمون بعنوان یک موسیقی موندگار ثبت شده

هزار دشمنم ار مي كنند قصد هلاك  گرم تو دوستي از دشمنان ندارم باك

حافظ عليه الرحمه

امضا: نيري

چهارشنبه 25/5/1391 - 11:49 - 0 تشکر 513998

شنیدن صدای نقاره خانه اونم بعد از طلوع آفتاب واقعا زیباست.

یاران مردانه رفتند؛ اما هنوز تکبیر وفاداری‌شان از مناره‌های غیرت این دیار به گوش می‌رسد. یاران عاشقانه رفتند؛ اما هنوز لاله‌های سرخ دشت‌های این خاک به یمن آنان به پا ایستاده‌اند.

 انجمن فرهنگ پایداری


چهارشنبه 25/5/1391 - 12:7 - 0 تشکر 514013

Javid1000 گفته است :
[quote=Javid1000;798130;500871]

نقاره‌زنی از پدر به فرزند ذکور با شرط صلاحیت به ارث میرسد، ولی گاه اتفاق می‌اقتد متوفی فرزند ذکور یا واجد شرایطی نداشته باشد بنابراین روز به روز از تعداد آنان کاسته می‌شود،



عه

یعنی موروثی است؟

چرا باید چند تا خونواده نقاره زنی رو بین خودشون موروثی کنن و دیگران نتونن این جلوه شکوه حرم رضوی رو انجام بدن؟


واقعا که
بعضی وقتها یه رسمهایی در بین شعائر مذهبی ریشه کرده که نه عقل قبول داره نه شرع!!!

هزار دشمنم ار مي كنند قصد هلاك  گرم تو دوستي از دشمنان ندارم باك

حافظ عليه الرحمه

امضا: نيري

چهارشنبه 25/5/1391 - 17:1 - 0 تشکر 514531

سلام
ممنون از گذاشتن این مبحث من عاشق نقاره خانه ام خیلی آرامش بخش برام صداش مخصوصا به قول فالنیک عزیز موقع صبح.

 

  به طواف كعبه رفتم ،به حرم رهم ندادند          كه برون درچه كردي، كه درون خانه‌آئي

 

                                    

پنج شنبه 26/5/1391 - 7:14 - 0 تشکر 515110

با نام خدا و سلام

خیلی قشنگ بود مطلبتون .قبلا یه چیزایی شنیده بودم ولی اینجا کامل بود

«اللهم صل علی محمد و ال محمد و عجل فرجهم» 

رواق منظر چشم من آشیانه توست         کرم نما و فرود آ که خانه خانه توست

انجمن تعلیم و تربیتیها 

چهارشنبه 1/6/1391 - 8:6 - 0 تشکر 522979

نقاره زنی از رسوم مبارک رضوی بوده و هست ولی در گذشته چه در مشهر و چه در بعضی شهرهای دیگر جهت اطلاع رسانی و تجمع مردم هم بکار می رفته است

هزار دشمنم ار مي كنند قصد هلاك  گرم تو دوستي از دشمنان ندارم باك

حافظ عليه الرحمه

امضا: نيري

شنبه 11/6/1391 - 21:43 - 0 تشکر 538942

چه حال و هوای عجیبی داره این بحث...
یا علی ابن موسی الرضا نگاهت رو از ما برنگردون...


هر بار که این نقاره ها نواخته میشن هر کدام ذکری را تکرار می کنند و
معنا و مفهوم دارند. حتی حرکات نقاره ها هم برای خودشان معنا و مفهومی دارن که
در ادامه بهشون اشاره میکنم:


دست اول، «سرنواز» -سردسته کرنا نوازها- کرنا را به طرف گنبد
حضرت به عنوان سلام می گیرد و می دمد:
«سلطان دنیا و عقبی علی بن موسی الرضا (ع)»


پس نوازان که تعداد آنها چهار نفر است جواب می دهند:


«امام رضا (ع)»



سرنواز مجددا با سر کرنا به طرف گنبد حضرت اشاره می کند و چنین می نوازد:


« امام رضا (ع)»



پس نوازان جواب می دهند:


«غریب»



دست دوم، کرنای سرنواز ذکر می کند:


«مولی مولی مولی  علی بن موسی الرضا (ع)»



پس نوازان جواب می دهند :«رضا جان»



سرنواز سر کرنا را به طرف گنبد می گیرد و ذکر می کند:


«یا امام غریب یا امام رضا»



دست سوم، کرنای سرنواز ذکر می کند:


«دوران، دوران امام رضاست»



در این موقع طبال ها به عنوان شادی طبل های خود را به صدا در می آورند.


این طبل به «کوس شادمانه» معروف است. مجددا سرنواز ذکر می کند:


«دوران دوران امام رضا، دادرس بیچارگان»



پس نوازان پاسخ می دهند: «ای دادرس درماندگان»


موقعی که پس نوازان می خواهند کرنای خود را بر زمین بگذارند، سرنواز می گوید:


«فریادرس»


 

« معجزه خبر نمی کند، با احتیاط ناامید شوید ! »

 

شنبه 11/6/1391 - 21:54 - 0 تشکر 538987

این هم یه فایل صوتی از نقاره زنی

«کلیک کنید»

التماس دعا

 

« معجزه خبر نمی کند، با احتیاط ناامید شوید ! »

 

سه شنبه 21/6/1391 - 11:11 - 0 تشکر 558721

ملك الشعرا گفته است :
[quote=ملك الشعرا;119644;538987]
این هم یه فایل صوتی از نقاره زنی

«کلیک کنید»

التماس دعا

با نام خدا و سلام
بازم ممنون کارتون را با گذاشتن فایل صوتی کامل کردید

«اللهم صل علی محمد و ال محمد و عجل فرجهم» 

رواق منظر چشم من آشیانه توست         کرم نما و فرود آ که خانه خانه توست

انجمن تعلیم و تربیتیها 

سه شنبه 21/6/1391 - 12:18 - 0 تشکر 558752

فایل صوتی .. چه ابتکار قشنگی
چه حال وهوایی!

هزار دشمنم ار مي كنند قصد هلاك  گرم تو دوستي از دشمنان ندارم باك

حافظ عليه الرحمه

امضا: نيري

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.