• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن روانشناسي > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
روانشناسي (بازدید: 118)
پنج شنبه 19/5/1391 - 23:36 -0 تشکر 500737
خانواده و آسیب های روانی موجود در آن

دكتر مهرانگیز شعاع كاظمی


خانواده، واژه ای پرمعناست كه وقتی به آن فكر می كنیم موجی از احساس و عاطفه را در ما برمی انگیزد. خانواده جایگاه آسایش و اطمینان، اولین نهاد اجتماعی و اساس و بنیان هر جامعه است; مفهومی كه امروزه در كشورهای توسعه یافته می رود كه فضای اصیل خود را از دست بدهد. به راستی خانواده یعنی چه و آیا وجود آن ضرورت دارد؟

در فرهنگ اسلامی، خانواده به مثابه دژی استوار و نهادی مقدس، بیشترین مسئولیت را در رشد و تحول، تربیت و تعالی و سعادت انسان بر عهده دارد. اساس تشكیل خانواده و ازدواج در نظام الهی رسیدن به آرامش روان و آسایش خاطر، پیمودن طریق رشد، نیل به كمال انسانی و تقرّب به ذات حق است.

آكرمن (1990) خانواده را به عنوان واحدی عاطفی ـ اجتماعی، كانون رشد و تكامل، التیام و شفادهنده و نیز مركز پاتولوژی معرفی نموده است. در خانواده فرد خود را متعلق به مجموعه ای می داند كه مختص اوست. به گفته مینوچین (1995) افراد هویت خود را از طریق خانواده احراز می كنند. ازدواج نخستین سنگ بنای تشكیل خانواده و جامعه است.

نقطه آغاز شكل گیری خانواده زمانی است كه دو فرد بالغ (یك زن و یك مرد) با هدف تشكیل خانواده به یكدیگر می پیوندند. عقد ازدواج نقشی را به وجود می آورد كه جدا از نقش های قبلی است

و نقطه بحرانی این انتقال نقش، شروع دوره زناشویی است.

بدون تردید، خانواده های لجام گسیخته و متزلزل، جامعه متزلزل را پدید می آورند. جامعه ای كه در آن نشانی از خانواده سالم یافت نشود میزان طلاق روز به روز بالا می رود و ازدواج های مطلوب و برنامه ریزی شده كمتر صورت می گیرد. به طور كلی، ریشه بسیاری از كجروی های اجتماعی را باید در خانواده جستوجو كرد. در نشستی كه توسط انجمن اولیا و مربیان انجام شده بود، در مبحث كودك و خانواده گزارش ها و نتایج تحقیقاتی حاكی از آن بود كه اگر شاهد لجام گسیختگی جوامع هستیم، اگر میزان ارتكاب جرایم روزبه روز افزایش می یابد، اگر میزان اختلالات رفتاری و شخصیتی هر روزه بیشتر می شود، اگر بیش از 50 درصد تخت های بیمارستانی را بیماران اسكیزوفرن اشغال كرده اند و اگر از هر چهار ازدواج قریب سه ازدواج به طلاق منجر می شود، ریشه تمامی این مسائل را باید در خانواده جستوجو كرد.

به راستی آیا خانواده تا این حد مؤثر است؟ مسلم است كه جواب مثبت می باشد، ولی پرسش اصلی این است كه ویژگی یك خانواده سالم چیست؟ چگونه می توان از بروز مشكلات در خانواده جلوگیری نمود؟ محققان و روان شناسان، به ویژه خانواده درمانگران و مشاوران خانواده، در خصوص خانواده سالم تعاریفی دارند و ویژگی هایی را برشمرده اند.

به نظر ویرجنیاستیر (1376) خانواده هایی كه دارای عملكرد مطلوب هستند مشكلات خود را در زمان بندی های خاص حل می كنند و از فلج و خشك نمودن فرآیندهای تعاملی در خانواده اجتناب كرده و وقتی اتفاق و مشكلی در خانواده رخ می دهد از مچ گیری و جستوجوی فرد گناهكار خودداری می كنند، در حالی كه در خانواده های مشكل دار وقتی مشكلی رخ می دهد آن را به گردن یكدیگر می اندازند و در آخر یك نفر كه ضعیف تر است و نمی تواند از خود دفاع كند باید بار همه گناهان و مشكلات را به دوش بكشد. معمولا این فرد است كه نشانه های بیماری را بروز می دهد و برچسب بیماری می خورد و به اصطلاح بلاگردان (سپر بلا) خانواده است. خانواده های سالم شیوه های رفتاری ناموفق در حل مشكلات را رها ساخته و به جستوجوی استراتژی های نو و خلّاق می پردازند، در حالی كه خانواده های مشكل دار به انكار مشكل می پردازند و یا سعی می كنند آن را بر اساس منطق روزمرّه و شیوه های ناكارآمد و هیجانی حل كنند.

پنج شنبه 19/5/1391 - 23:38 - 0 تشکر 500749

خانواده های سالم از ویژگی های زیر برخوردارند:

الف. بهره مندی اعضا از آزادی های اولیه، به گونه ای كه قادرند پنج نوع آزادی را درك نمایند:


1. آزادی تصور كردن;


2. آزادی اندیشه;


3. آزادی احساس كردن;


4. آزادی انتخاب;


5. آزادی خلّاقیت.


ب. در خانواده سالم درخواست ها و موضوعات به شكل مبهم و چندپهلو مطرح نمی شوند، بلكه به شیوه ای واضح بیان می گردند.


ج. خصومت و كشمكش میان اعضا در خانواده انكار نمی شود، بلكه درباره آن بحث و گفتوگو می شود.


د. هر فرد قادر به درگیر كردن خود با نظرات دیگران است، هر چند متفاوت و مخالف نظر خود او باشند. فرد امیدها، ترس ها و انتظارات خود را از افراد دیگر خانواده مطرح می نماید.


هـ. در خانواده سالم طرح نظرات غیرمتعارف مجاز است.


و. هر فرد بین امكانات رفتاری گوناگون قدرت انتخاب داشته و از طریق تجربه می آزماید و الگوهای ناموفق و ناپسند را كنار می گذارد.


در خانواده های سالم نوعی سازماندهی و سلسه مراتب انعطاف پذیر در مرزهای بین نسلی (والدین ـ فرزندان) حاكم است، امّا در خانواده های مشكل دار اغتشاش در مرزهای بین نسلی توأم با اضمحلال سازماندهی و شكل گیری مثلث های بیمارگون مشاهده می شود. منظور از مثلث بیمارگون این است كه دو نفر از اعضای خانواده بر علیه یك نفر متحد می شوند; برای مثال، مادر و پسر بر علیه پدر متحد می شوند و جبهه ائتلافی را به وجود می آورند.


ی. در خانواده سالم نظام ارزشی مشترك برقرار است. این نظام ممكن است مذهبی، سیاسی، اقتصادی و یا شامل همه موارد باشد. در این نوع خانواده اعضا مراقب و همدل یكدیگر هستند و به یكدیگر احترام می گذارند و هم زمان از نظر شخصیتی استقلال خود را حفظ می كنند.


ز. در خانواده های سالم طیف گسترده ای از احساسات مجال بروز می یابند; مثلا، احساسات محبت آمیز همان گونه ابراز می گردند كه احساسات متعارض و غمگین. در این خانواده ها مكانی برای مجادله و مشاجره وجود دارد. مجادله ها به سوی پالایش و راه حل سوق داده می شوند و همچون آتش زیر خاكستر باقی نمی مانند.

پنج شنبه 19/5/1391 - 23:39 - 0 تشکر 500756

خانواده ناسالم (آسیب زا )



خانواده ناسالم خانواده ای است كه قادر به تأمین نیازهای تكاملی، حل مشكلات و تعارض های خود نبوده و كاركردهایش مختل می باشد.


بنابراین، با توجه به چنین مفروضه ای، خانواده آسیب زا یا مسئله دار در اثر ازدواج های ناموفق به وجود می آید و ازدواج های ناسالم نیز توسط افراد ناسالم و مشكل دار شكل می گیرد. از آن رو، كه افراد مسئله دار همواره مترصد ازدواج با شبیه خود هستند (همسان همسری) فرآیند چندنسلی از خانواده های مسئله دار به وجود می آیند و این نظام مختل نسل به نسل انتقال می یابد. (بوئن، 1989) در این نوع خانواده ها سلسله مراتب قدرت هرج و مرج گونه است، به گونه ای كه یكی از والدین قدرت تام دارد و یا اینكه والدین افرادی منزوی و كناره گیر بوده و فرزندان كنترل اوضاع را به عهده دارند. در این نظام، مرزها نامشخص و مبهم است، اعضای خانواده استقلال رأی ندارند، تناقض ها فراوان دیده می شود، ابراز آزادانه احساسات دچار مشكل می باشد، الگوی ارتباط هرج و مرج است و بحث و گفتوگو به كلی تعطیل می باشد. این خانواده ها در حل مشكلات با دشواری های زیادی مواجه هستند. به طور كلی، این گونه خانواده ها دارای اختیار و قدرت بسیار نامشخص، غیرشفاف و نامؤثر هستند و ارتباطات نیز حاكی از نارضایی است. روحیه افراد پایین و به سمت افسردگی گرایش دارد. نظام خانواده بسته و اعضای آن دچار سردی عاطفی و از هم گسستگی می باشند. در بعضی از این نوع خانواده ها مرزها بسیار خشك و افراد نسبت به یكدیگر بی تفاوت می باشند یا ممكن است مرزها به هم تنیده باشد. عشق و محبت در این مكان ها به صورت مشروط است و حریم شخصی افراد محترم شمرده نمی شود، آستانه تحمل بسیار پایین و كشمكش و تنش بسیار بالاست. مشكلات توسط اعضا نادیده انگاشته می شود و اعضا در صدد یاری رساندن و یا كمك خواستن از یكدیگر نیستند و به نظر می رسد كه نشانه های مرضی از یك عضو به عضو دیگر منتقل می شود. ویژگی های این خانواده در یك ترسیم كلی عبارتنداز: اضطراب زیاد، تداخل مرزها، مقرّرات مبهم و پنهان، فقدان آزادی و روابط متقابل دروغین.

پنج شنبه 19/5/1391 - 23:40 - 0 تشکر 500758

ویژگی ها و مشخصات خانواده های ناسالم



1. انكار :


این قبیل خانواده ها مشكل خود را انكار می كنند. به همین دلیل، مسائل آنان هیچ گاه حل نمی شود.


2. خلأ صمیمیت :


صمیمیت از میان اعضا رخت بربسته است.


3. نقش های بدون انعطاف :


اجبار و الزام در این خانواده ها سرسام آور است. فرزندان حقانیت خود را به خاطر فرزند بودن از دست می دهند.


4. مرزهای نامشخص :


همه افراد به جای یكدیگر احساس می كنند، تصمیم می گیرند، فكر می كنند و حتی عمل می كنند.


5. فدا شدن نیازهای فردی :


افراد اعضای فراموش شده هستند. نیازهای آنان برآورده نمی شود، تقریباً اعضا همیشه خشمگین و افسرده هستند.


6. ارتباط نادرست :


اعضا یا در تقابل با یكدیگر هستند و یا اینكه با هم توافق كرده اند كه با یكدیگر مخالفت نكنند (پرخاش یا سكوت).


7.مرموزسازی :


از جمله مواردی كه خانواده را به حالت منجمد نگه می دارد مرموز بودن و ریاكار بودن است. در این شرایط، همه اعضا از برخی مسائل آگاه هستند، امّا تظاهر به ندانستن می كنند.


8. فقدان حد و مرز :


افراد برای حفظ نظام خانواده از حد و مرز شخصی خود عدول می كنند.


حال كه با ویژگی های خانواده سالم و ناسالم از نظر عملكردی آشنا شدیم، در اینجا لزوم خانواده درمانی مطرح می شود. افراد در خانواده های مشكل دار چه سرنوشتی دارند؟ آیا آن ها مقهور طبیعت نابهنجار خود هستند؟ مسلماً خیر. هر فردی می تواند برای تغییر تلاش كند و خود را به یك فرد سالم نزدیك سازد.

پنج شنبه 19/5/1391 - 23:41 - 0 تشکر 500759

لزوم خانواده درمانی



افراد در خانواده های مشكل دار چه سرنوشتی دارند؟ آیا آن ها مقهور طبیعت نابهنجار خود هستند؟ مسلماً هر فردی می تواند برای تغییر به سمت مثبت تلاش كند و خود را به یك فرد سالم و كامل نزدیك كند. امّا این كار با مشورت یك مشاور و خانواده درمانگر با سهولت بیشتری انجام می شود. در مواردی كه خانواده ها از نشانه های نابهنجار زیادی برخوردارند، اصلاح و تغییر به سمت كمال جز با مشورت یك مشاور امكان پذیر نیست. دامنه فعالیت مشاوران خانوادگی گسترده است.

پنج شنبه 19/5/1391 - 23:42 - 0 تشکر 500766

خانواده درمانی از راه های گوناگونی به رشد خانواده ها كمك می كنند كه عبارتند از:

1. ساده سازی رشد


مصاحبه و مشاوره با اعضای خانواده باعث تقلیل مقاومت ها و موانعی می شود كه بر سر رشد طبیعی اعضای خانواده قرار دارد. وقتی اعضای خانواده با مسیر رشد افراد آشنا شدند و نحوه برخورد صحیح را فرا گرفتند، دانسته های خود را به كار خواهند گرفت و خانواده ای پربارتر خواهند داشت.


2. كمك به برخورد مناسب با بحران های خانوادگی


هر خانواده در طول تاریخ خود گاهی دچار بحران می شود. این بحران ممكن است ناشی از شرایط اجتماعی، وضعیت اقتصادی، بیماری ها و حوادث غیرمنتظره باشد. در این صورت، خانواده با احساسات متضاد و گاهی مخالف مواجه می گردد كه عملا توان برخورد با آن را ندارد. گاهی بحران در اثر وجود كودك عقب مانده یا ناسازگار ایجاد می گردد، و گاهی مرگ یا جدایی همسر سبب بحران در خانواده می گردد. در چنین مواردی مشاوره خانوادگی می تواند به بررسی امكانات و نحوه برخورد با مشكل كمك كند.


3. آموزش به كودكان و نوجوانان


بسیاری از خانواده ها نحوه صحیح برخورد با كودكان و نوجوانان را نمی دانندو برخوردغیرمنطقی وگاه خصمانه با فرزندان خواهند داشت. مشاور خانواده می تواند به تصحیح این روابط كمك كند.


4. بهبود ارتباطات در درون خانواده


بعضی از همسران رابطه خوبی با یكدیگر ندارند. آن ها به علایق، خواسته ها و نیازهای همدیگر توجهی نمی كنند. با اینكه آن ها از نظر قانونی با یكدیگر زندگی می كنند ولی از نظر روانی از یكدیگر گسسته اند و اصطلاحاً «طلاق روانی» در بین آن ها جریان دارد. مشاور در چنین حالتی می تواند آنان را به داشتن رابطه ای باز توأم با احترام تشویق نماید، شبكه ارتباطات غلط را تصحیح نماید و آنان را در جهت مثبت و سازنده هدایت نماید.


5. كمك به تشكیل خانواده و جلوگیری از به هم پاشیدن آن


از جلسات مشاوره خانوادگی می توان برای تدارك ازدواج استفاده كرد و به افراد برای شناخت و آشنایی بیشتر با یكدیگر كمك نمود. همچنین می توان از به هم پاشیدن خانواده جلوگیری نمود. بسیاری از جدایی ها در اثر نبودن یك مجرای ارتباطی صحیح و وجود روابط غلط و پیچیده ای است كه در شبكه و نظام خانواده وجود دارد و مشاور خانواده می تواند به خانواده ها كمك كند تا كانال ارتباطی روشن و رابطه ای باز و نظامی كارساز داشته باشند.

پنج شنبه 19/5/1391 - 23:43 - 0 تشکر 500777

یك درمانگر چگونه تشخیص می دهد كه یك خانواده نیاز به مشاوره دارد و مشاوره با خانواده سودمندتر از مشاوره تك تك اعضا است؟ گرچه خانواده ها مشكلات خود را در قالب مشكل یكی از اعضا و غالباً كودكان و نوجوانان بیان می كنند، ولی مشكل را باید در ساخت خانواده و نظام آن و در شبكه ارتباطات خانوادگی جستوجو كرد. خانواده هایی كه مشكل دارند، دارای شبكه ارتباطی مناسبی نیستند و مشاور این ارتباط معیوب را از كلمات، تُن صدا، حالت چهره، وضعیت بدن، اشارات و علایمی كه بین اعضا رد و بدل می شود می فهمد.

تفاوت مشاور مجرب و زبده با مردم عادی در این است كه او نكات ریز و خاصی را در ارتباط با خانواده ها رعایت می كند. او هرگز مشكل خانواده را كوچك نمی شمرد، وقتی افراد خانواده مشكل خود را مؤدبانه بیان می كنند ممكن است چنین برداشت شود كه مشكل آنان ناچیز و بی اهمیت است، در صورتی كه چنین نیست و ممكن است مشكل عمده ای در میان باشد; مثلا، اگر خانمی احساس كند كه شوهرش با احترام با او رفتار نمی كند، درمانگر این مسئله را بی اهمیت ندانسته و به تفصیل جویای ماجرا می شود. همچنین یك مشاور مجرب از موضوعات انتزاعی اجتناب می كند و تا آنجا كه امكان دارد از اعضا می خواهد تا به رفتارهای عینی و قابل لمس توجه نمایند. مثلا، از شوهرش كه نسبت به بی محبتی همسرش اعتراض دارد می خواهد كه رفتار غیرمحبت آمیز همسرش را بازگو كند و مشخص كند كه چه رفتاری از او را نمی پسندد. به علاوه، یك مشاور زبده در جریان مشاوره هیچ گاه با یك عضو ائتلاف نمی كند. گاهی از یكی از اعضای خانواده در مقابل دیگری حمایت می كند، امّا مواظب است تا از این حمایت تعبیر سوء نشود. او مواظب است كه در جریان درمان معنا و مفهوم زندگی به بحث و جدل كشیده نشود; زیرا بعضی از زوجین از طریق بحث های فلسفی و انتزاعی سعی در به انحراف كشیدن جریان مشاوره دارند.

پنج شنبه 19/5/1391 - 23:46 - 0 تشکر 500784

درمانگر مجرب از بحث زیاد درباره وقایع گذشته دوری می كند. گاهی طرح مسائل گذشته برای روشن شدن وضع فعلی مفید است، ولی نباید بحث در مورد وقایع گذشته باعث شود كه بیشتر وقت مشاوره صرف بررسی وقایع گذشته شده و روابط فعلی اعضا خانواده از نظر دور شود. در جوامع امروزی علی رغم رشد سریع فنّاوری و علوم وابسته، ارتباطات خانوادگی روزبه روز به سمت گسستگی و سرد شدن پیش می رود.

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.