• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن مهدویت > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
مهدویت (بازدید: 102)
چهارشنبه 18/5/1391 - 17:42 -0 تشکر 497763
جامعه منتظر ظهور از منظر دعای «عصر غیبت»-1 و 2

  در حدیثی از امام جواد(ع) آمده است: «إنّ القائم منا هو المهدی الذی یَجِبُ أن یُنْتَظَرَ فی غیبتِه؛ همانا قیام کننده از ما (اهل بیت) همان مهدی(عج) است که انتظار او در زمان غیبتش واجب است».

 

 

 

از جمله چیزهایی که می‌تواند یک خطر بزرگ باشد، کارهای عامیانه و جاهلانه و دور از معرفت و غیر متکی به سند و مدرک در مسئله مربوط به امام زمان(عج) است، که همین زمینه را برای مدعیان دروغین فراهم می‌کند. کارهای غیرعالمانه، غیرمستند، غیر متکی به منابع و مدارک معتبر، صرف تخیلات و توهمات؛ این‌جور کاری مردم را از حالت انتظار حقیقی دور می‌کند، زمینه را برای مدعیان دروغگو و دجال فراهم می‌کند؛ از این بایستی به شدت پرهیز کرد.

اشاره

بشر به لحاظ ساختار شخصیتی خود، همواره نیازمند این است که حتی در جزئی‌ترین مسائل زندگی از درستی راه و روشی که پیش می‌گیرد، اطمینان یابد. از سوی دیگر خداوند در قالب دین اسلام، مکتب کامل و جامعی را به انسان ارائه می‌دهد که برای جزئی‌ترین نیازهایش هم راه‌کار و پاسخ داشته، کاستی درونش را جبران نموده و پریشانی او را به آرامش می‌رساند. بی‌سبب نیست که از روز نخست تا قیامت، اسلام به محتوای خود تحدی کرده است.

این از افتخارات اسلام است که پیروان خود را حتی برای لحظه‌ای به حال خود رها نکرده، تربیت آن‌ها را به غیر وانگذارده است و برای رسیدن به کمال و سعادت، تنها راه نجات را انجام فرامین دینی می‌داند. اکنون نیز در این مقطع خاص از زمان و در شرایطی که عظیم‌ترین و مهم‌ترین دغدغه فکری جامعه اسلامی، غیبت امام زمان(عج) است و برترین تکلیف و وظیفه، انتظار فرج تعیین شده، باید راه و رسم صحیح انتظار را شناخت، از درستی شیوه و عملکرد خود اطمینان یافت و دلگرم و آسوده خاطر ادامه مسیر داد.

در چنین موقعیتی چه مرجعی باید پاسخ‌گوی این نیاز بوده و جوابگوی انسان منتظر عصر کنونی باشد؟با نگاهی اجمالی به محتوای اسلام در می‌یابیم که این مکتب انسان‌ساز و آسمانی، نه از پاسخ‌گویی به چنین مطلب مهمی درمانده و ناتوان است و نه آنکه آن را مسکوت و بی‌پاسخ رها کرده است؛ بلکه در نهایت صلاحیت به این نیاز پیروان خود پاسخ گفته و تکلیف آنان را به طور کامل روشن نموده است.در این راستا، محتوای معارفی و علوم اعتقادی اسلام با اشکال و قالب‌های مختلف و متنوعی مانند خطابه‌ها و سخنرانی‌ها، احادیث، نامه‌ها و بخش‌نامه‌ها و ادعیه مطرح شده است. این مقاله به بررسی ویژگی‌های جامعة منتظر که در قالب دعا بیان شده است، می‌پردازد.

انسان با شناختن امام عصر(عج) و تسلیم نشدن در برابر او همه چیز را از دست می‌دهد، در حالی که همه نعمت‌ها و اعمال نیک در صورت وجود معرفت امام(ع) سعادت‌آور می‌شود.

دعا و فرهنگ‌زایی

دعا، یکی از عمده‌ترین منابع غنی و سرشار دریافت معارف دین است؛ چنان‌که پس از قرآن، ادعیه مأثور ابواب فراوانی از حکمت دینی را به روی انسان می‌گشاید و او را با این مرکب راه‌وار به بلندای معرفت دینی می‌رساند. انسان در فرهنگ دعا بیش از پیش با فرهنگ دین آشنا می‌شود و در دل نیایش، اصول مکتب و پایه‌های فرهنگ دین را در حالتی روحانی که در آن آمادگی پذیرش و دریافت از هر جهت فراهم آمده است، فرا می‌گیرد.

به این طریق این اصول در دل او ریشه می‌گیرد، به گونه‌ای که برای او تکیه‌گاه اعتقادی استواری می‌سازد و این رسوخ عقیدتی، نتیجه طبیعی فرهنگ‌زایی دعاست.ائمه اطهار((ع)) ـ به عنوان کانون علم و معرفت الهی و معدن فهم و کمال ـ هرگاه در جایگاه مناجات با خداوند قرار می‌گرفتند، در کلام خود دریایی از معارف و علوم الهی را به تلاطم درآورده و امواج گسترده دانش را متموج می‌ساختند.

از این‌رو گنجینه‌های وسیعی در قالب دعا و مناجات و زیارات به دست ما رسیده است که با مراجعه به آن‌ها می‌توانیم بر حسب ظرفیت روحی و معنوی خود، پیمانه برگرفته و به فیض برسیم.به عنوان نمونه در این فرهنگ‌زایی می‌توان ادعیه‌ای که در ارتباط با امام عصر(عج) وارد گردیده، مورد دقت قرار داد.بررسی و تحقیق درباره هر یک از این زیارت‌نامه‌ها و ادعیه، ‌از جمله دعای ندبه، دعای عهد، زیارت آل یس، دعای عصر غیبت، زیارتنامه‌های مربوط به سامراء و... بسیار لازم و ضروری است؛ زیرا هر یک وظایفی را به ما گوشزد می‌کند که در واقع شرح وظیفه و دستورالعمل یک منتظر واقعی است و او را در اتخاذ شیوه صحیح و دست یافتن به رضایت امام زمان(عج) یاری می‌کند.

جامعه منتظر ظهور

هر عمل دینی برای آنکه عبادتی مقبول در پیشگاه خدای متعال تلقی شود، باید شرایطی داشته باشد که این امر با مراجعه به احادیث به طور کامل روشن می‌گردد. فردی خدمت امام محمد باقر(ع) رسید، در حالی که نوشته‌ای همراه خود داشت که درباره آئینی که عمل در آن پذیرفته است، سؤال شده بود، حضرت در پاسخش فرمود:«شهادة ان لا اله الا الله وحده لا شریک له و انّ محمدا عبده و رسوله و تقرّ بما جاء من عندالله و الولایة لنا اهل البیت و البراءة من عدونا و التسلیم لامرنا و الورع و التواضع و انتظار قائمنا، فأن لنا دولة اذا شاءالله جاء بها؛

گواهی به توحید پروردگار و اینکه حضرت محمد(ص) بنده و فرستاده اوست و اقرار به آنچه از جانب خداوند آمده و پذیرفتن ولایت ما اهل بیت((ع)) و بیزاری جستن از دشمن ما و تسلیم شدن نسبت به امر ما، ورع، فروتنی و انتظار قیام کننده ما؛ چون برای ما دولتی است که هرگاه خداوند بخواهد، آن را محقق می‌سازد».

طبق فرمایش امام(ع)، انتظار قائم اهل‌بیت((ع)) از ارکان آئینی است که عمل در آن پذیرفته است. در احادیث متعددی از معصومین((ع)) به وجوب انتظار اشاره شده است؛ چنانکه در حدیثی از امام جواد(ع) آمده است: «إنّ القائم منا هو المهدی الذی یَجِبُ أن یُنْتَظَرَ فی غیبتِه؛ همانا قیام کننده از ما (اهل بیت) همان مهدی(عج) است که انتظار او در زمان غیبتش واجب است».

بنابراین دینداری و بندگی خدا جز به شرط تحقق این رکن مهم ـ انتظار قائم(عج) ـ امکان ندارد و کسی که به دنبال عبادت پروردگار است، نباید از این امر واجب غفلت بورزد، اما برای آنکه حال انتظار ایشان در جامعه اسلامی ایجاد شود، چه باید کرد؟ برای تحقق این امر، بهترین راه این است که آن را از سرچشمه حقیقی طلب کرد.

دینداری و بندگی خدا جز به شرط تحقق این رکن مهم ـ انتظار قائم(عج) ـ امکان ندارد و کسی که به دنبال عبادت پروردگار است، نباید از این امر واجب غفلت بورزد.

ویژگی‌های منتظر در دعای عصر غیبت

دعای عصر غیبت به بررسی ویژگی‌های منتظر پرداخته و توسط نائب اول امام عصر(عج) برای خاص زمان غیبت تعلیم داده شده است.

1. معرفت امام

«اللهم عرفنی نفسک فإنک ان لم تعرفنی نفسک لم اعرف نبیک، اللهم عرفنی رسولک، فإنّک ان لم تعرفنی رسولک لم اعرف حجتک، اللهم عرفنی حجتک فإنک ان لم تعرفنی حجتک ضللت عن دینی؛پروردگارا! خودت را به من بشناسان و معرفتت را به من ارزانی‌دار، که اگر خودت را به من معرفی نکنی، پیامبرت را نمی‌شناسم. پروردگارا! معرفت رسول خود را به من ببخش، که اگر رسولت را به من معرفی نکنی، حجتت را نمی‌شناسم. پروردگارا! معرفت حجت خود را به من عطا فرما، که اگر حجتت را به من معرفی نکنی، از دین خود گمراه می‌شوم».

یکی از ویژگی منتظران آن حضرت که در این قسمت از فراز دعا به آن اشاره شده، درخواست معرفت به ایشان است که اساسی‌ترین راه، همان دعا و تضرع در برابر خداوند است و باید از او طلب دستگیری و نجات کرد. این مطلب بسیار مهمی است؛ زیرا اگر کسی ذره‌ای به خود یا دیگرانی که مثل او هستند، متکی باشد؛ این اعتماد و اتکال بر غیر خدا باعث لغزش و سقوط او در وادی هلاکت و بی‌دینی می‌شود.

چنان که امام صادق(ع) در حدیثی خطاب به معاویه‌بن وهب درباره امام زمان(عج) فرموده است: «إن افضل الفرائض و أوجبها علی الانسان معرفة الربّ و الاقرار له بالعبودیة... و بعده معرفة الامام الذی به یأتم، بنعته و صفته و اسمه فی حال العسر و الیسر؛ به درستی که با فضیلت‌ترین و ضروری‌ترین واجبات بر انسان، معرفت پروردگار و اقرار به بندگی اوست... و بعد از آن (یعنی پس از معرفت رسول)، معرفت آن امامی است که به او اقتدا می‌کند ـ هم شناخت ویژگی‌ها و اوصاف و هم شناخت نامش ـ چه در سختی و چه در آسایش».

برای شناخت صحیح نسبت به مقام با عظمت رسول اکرم(ص) و سایر حضرات معصومین((ع))، باید از نور «کتاب» و «سنت» استفاده کرد؛ یعنی تنها باید به کلام خدا و سخنان اهل‌بیت عصمت و طهارت((ع)) مراجعه نمود؛ زیرا آنچه نور و هدایت است، فقط در این دو منبع گرانقدر می‌باشد.مفاد دعا، گویای این است که شناخت پیامبر(ص) از طریق شناخت و معرفی خدا صورت می‌گیرد و شناخت حجت الهی نیز از طریق شناخت پیامبران است.

در ابتدای روایت نیز تذکر به وجوب معرفت خدای متعال، پیامبر اکرم(ص) و امام(ع) آمده و از معرفت به عنوان یک «وظیفه» یاد شده است. استفاده از تعبیر «وجوب»، نشانگر عملی است که هر فرد، مکلف به آن می‌باشد.امام صادق(ع) در ادامه حدیث چنین فرموده‌ است: «و ادنی معرفة الامام انّه عدل النبی(ص) ـ الا درجة النبوة ـ و وارثه و انّ طاعته طاعة الله و طاعة رسول‌الله و تسلیم له فی کل امر و الردّ الیه و الاخذ بقوله؛

و پایین‌ترین حد معرفت امام این است که او همتای پیامبر(ص) ـ مگر در نبوت ـ و وارث آن حضرت می‌باشد و اینکه اطاعت از امام، در حقیقت اطاعت از خدا و از رسول خداست و (دیگر آنکه باید) در هر چیزی تسلیم محض نسبت به امام بود، همه امور را به ایشان ارجاع داد و نظر ایشان را برگرفت».طبق این فرمایش، حداقل معرفت ما نسبت به امام(ع) ـ که واجب است ـ اعتقاد به فضایل و اوصاف امام(ع) و وظایفی است که در قابل ایشان داریم و شامل امور زیر می‌شود:

1. جز مقام نبوت، سایر خصوصیات پیامبر(ص) در امام هم یافت می‌شود. پس امام به جز شأن نبوت، بقیه کمالات پیامبر(ص) اعم از علم، عصمت، ولایت و... را داراست و وارث همه صفات رسول خدا(ص) غیر از نبوت می‌باشد.

هر عمل دینی برای آنکه عبادتی مقبول در پیشگاه خدای متعال تلقی شود، باید شرایطی داشته باشد که این امر با مراجعه به احادیث به طور کامل روشن می‌گردد.

2. اطاعت از امام، اطاعت از خدا و رسول او می‌باشد.

3. در هر چیزی باید تسلیم امر امام بود.

4. باید همه چیز را به ایشان ارجاع داد؛ یعنی در هر مسئله‌ای ـ خصوصیات در امر دین ـ اولین قدم مراجعه به امام است.

5 . پس از رجوع به امام باید نظر ایشان را برگرفت.

2. مرگ جاهلیت در اثر عدم معرفت نسبت به امام زمان(عج)

در فراز دیگری از دعا چنین آمده است: «اللهم لاتمتنی میتة جاهلیة ولا تزغ قلبی بعد اذ هدیتنی؛ پروردگارا! مرا به مرگ جاهلیت نمیران و قلبم را منحرف مگردان، پس از آنکه آن را هدایت بخشیدی».آنچه انسان را از بی‌دینی و اعتقاد جاهلی به نور ایمان و هدایت الهی می‌رساند، فقط معرفت امام زمان وی می‌باشد؛ همچنان که در حدیث معروف و متواتر رسول خدا(ص) آمده است: «مَن ماتَ و لم یَعْرِف إمام زمانِه ماتَ مِیتةً جاهلیَّةً؛ هر کس بمیرد در حالی که امام زمان خود را نشناسد، به مرگ جاهلی از دنیا رفته است».

مرگ جاهلی، یعنی مردن بدون شناخت خدا و رسول خدا(ص) و کسی که به معرفت امام زمان خود نایل نشده، در واقع از گمراهی زمان جاهلیت که خدا و پیغمبر را نمی‌شناختند، خارج نشده است. بنابراین اگر معرفت خدا و رسول(ص) به معرفت امام زمان(عج) منتهی نشود، به حال انسان فایده‌ای نخواهد داشت و او را دیندار نمی‌کند.

شخصی در این خصوص از امام صادق(ع) پرسید: «جاهلیّةً جَهلاءَ أو جاهلیَّةً لا یَعْرِفُ إمامَه؟؛ منظور از جاهلیت، جهل مطلق و نسبت به همه چیز است یا فقط نشناختن امام است؟ حضرت در پاسخ فرمود: جاهلیَّةَ کُفرٍ و نفاقٍ و ضَلالٍ»؛ منظور جاهلیت کفر و نفاق و گمراهی است؛ یعنی نتیجه عدم معرفت نسبت به امام زمان(عج)، کفر و نفاق و گمراهی است.

در فرهنگ شیعی، امامت و ولایت‌ بابی است که خداوند برای بندگی خود باز کرده و عبادت را فقط از این طریق ممکن دانسته است. از این‌رو معرفت امام(ع) تنها راه حصول معرفة الله است؛ یعنی اگر کسی می‌خواهد به طور کامل و صحیح خدا را بندگی کند، باید امام را بشناسد و از قول و عمل آن‌ها پیروی نماید؛ در غیر این صورت باید در خداشناسی او تردید کرد، همان طور که امام باقر(ع) فرمود: «بنا عبد الله و بنا عرف الله و بنا وحد الله؛ به وسیل ما خدا بندگی می‌شود و به وسیله ما خدا شناخته می‌شود و به وسیله ما توحید خداوند تحقق می‌یابد».در حقیقت انسان با شناختن امام عصر(عج) و تسلیم نشدن در برابر او همه چیز را از دست می‌دهد، در حالی که همه نعمت‌ها و اعمال نیک در صورت وجود معرفت امام(ع) سعادت‌آور می‌شود.

مهناز فرحمند

منبع: ماهنامه نامه جامعه شماره 92

ادامه دارد......

اولین مدرسه عشق که تأســـیس شده 

درس عشق علی و فاطمه تدریس شده

گـل ادم چـو سـرشـتن به کاه از عـلــی

اولـین کلمه که آمـوختن علـی بود علـی

چهارشنبه 18/5/1391 - 17:45 - 0 تشکر 497769



  بر اساس معارف دینی، دینداری و بندگی خداوند در عصر غیبت امام عصر(عج)، در سایه انتظار قائم(عج) امکان‌پذیر است. به همین جهت منتظر واقعی باید به وظایف خود آگاه باشد تا بتواند جامعه را آماده پذیرش حکومت عدل مهدوی نماید.







از جمله چیزهایی که می‌تواند یک خطر بزرگ باشد، کارهای عامیانه و جاهلانه و دور از معرفت و غیر متکی به سند و مدرک در مسئله مربوط به امام زمان(عج) است، که همین زمینه را برای مدعیان دروغین فراهم می‌کند. کارهای غیرعالمانه، غیرمستند، غیر متکی به منابع و مدارک معتبر، صرف تخیلات و توهمات؛ این‌جور کاری مردم را از حالت انتظار حقیقی دور می‌کند، زمینه را برای مدعیان دروغگو و دجال فراهم می‌کند؛ از این بایستی به شدت پرهیز کرد.


اشاره


یکی از شیوه‌های ارائه معارف دینی، ادعیه مأثور از معصومین((ع)) می‌باشد. از آنجا که آن بزرگواران حافظان اسرار الهی و خزانه‌داران علم خداوند هستند، می‌توانند از طریق دعاها ابواب الهی و حکمت را به روی انسان بگشایند و او را از لغزش در ورطه‌های مهلک اعتقادی برهانند. این نوشتار به بررسی ویژگی‌های منتظر در دعایی که نایب اول امام عصر(عج)، در خصوص زمان غیبت تعلیم داده‌اند پرداخته است. در شماره پیشین دو ویژگی معرفت امام و مرگ جاهلیت در اثر عدم معرفت به امام زمان(عج) بیان گردید.


یگانه راه هدایت


«فَقَوِّ قلوبَنا علی الایمان به حتی تَسْلُکَ بِنا علی یدیه منهاجَ الهُدی و المحجةَ العُظمی و الطریقةَ الوُسْطی؛ بارالها! دل‌های ما را بر ایمان به او نیرومند ساز تا ما را به وسیله او در راه هدایت قرار دهی و فرا راه حقیقت و طریق مستقیم برسانی»؛ «فإنه الهادی المهدی و القائم المهتدی؛ زیرا اوست هدایت کننده و هدایت شده و قیام کننده برای رهبری مردم».


بر حسب روایات بسیار در عصر غیبت حضرت مهدی(عج) به واسطه فتنه‌های زیاد و آزمایش‌های شدیدی که پیش می‌آید، حفظ دین سخت و دشوار می‌شود و فقط کسانی که در شداید شکیبا و در کسب معرفت و ولایت متمسک به حبل‌الله باشند، از بوته امتحان نجات خواهند یافت.گمراهی‌ها و انحرافات از حق فراوان می‌شود، به اسم اسلام بدعت‌ها می‌سازند، شبهه‌ها منتشر می‌کنند و چنان می‌شود که بنابر روایات: «یصبح الرجل فیها مؤمنا و یمسی کافرا و یمسی مؤمنا و یُصبح کافرا یَبیع اقوامٌ دینَهم بعَرْضٍ من الدنیا قلیل؛ انسان اول صبح مؤمن می‌باشد، در حالی‌که آخر روز ایمانش را از دست می‌دهد و اول شب مؤمن است و پایان شب ایمانش از او گرفته می‌شود. اقوامی از مردم، دین خود را به چیزی اندک از متاع دنیا می‌فروشند».


تنها راه نجات و حفظ عقیده صحیح، این است که برای به دست آوردن معارف حقیقی دین از امام عصر(عج) استعانت بجوییم و از چشمه زلال علم الهی او سیراب شویم؛ زیرا او هم هادی (هدایت کننده) و هم مهدی (هدایت شده) و در تاریکی‌های جهل و گمراهی، چراغ روشنگر صراط مستقیم است.حضرت زین‌العابدین(ع) در صلوات شعبانیه، صفات پیامبر(ص) و اهل‌بیت گرامی ایشان را چنین بیان فرموده است: «اللهم صل علی محمد و آل محمد الکهف الحصین و غیاث المضطر المستکین و ملجأ الهاربین و منجی الخائفین و عصمة المعتصمین؛ خدایا! بر محمد و آل محمد درود بفرست که ایشان غار محکم و نفوذناپذیر و فریادرس بیچارگان و پناهگاه فرار کنندگان و نجات دهنده افراد ناامن و حفظ کننده افرادی هستند که به دامان ایشان چنگ می‌زنند».








بنابر روایات انسان اول صبح مؤمن می‌باشد، در حالی‌که آخر روز ایمانش را از دست می‌دهد و اول شب مؤمن است و پایان شب ایمانش از او گرفته می‌شود. اقوامی از مردم، دین خود را به چیزی اندک از متاع دنیا می‌فروشند».

طبق معرفی امام سجاد(ع) حجت حق، کهف حصین (غار محکم و نفوذ ناپذیر) است؛ جایی که پناه آورندگان را از خطرات مصون می‌دارد. امام(ع) نیز از هر کسی که به ایشان پناه آورد، محافظت می‌نمایند و در سایه ایشان، افراد می‌توانند از شر خطرات آسوده باشند. مرحوم علامه مجلسی(ره) درباره لزوم تمسک به خاندان عصمت و طهارت((ع)) برای تحصیل معرفت و وجوب اجتناب از بافته‌های پوچ و گمراه کننده می‌گوید:


«به حقیقت که اهل‌بیت عصمت و طهارت، اخبار و روایاتشان را میان ما نهاده‌اند؛ پس بر ما روا نیست در این دوران، مگر تمسک به اخبار آن بزرگواران و تفکر و اندیشه در آثارشان، اما بیشتر مردم عصر ما آثار و بیانات اهل‌بیت پیامبرشان را ترک نمودند و به آرا و نظریات خود مستبد شدند و فقط به افکار فاسد و انظار و آرای بی‌ارزش خود اعتماد ورزیدند و اخبار صد در صد واضح و صحیح ائمه((ع)) را با گرایش‌های خود تأویل نمودند، در حالی‌که افکارشان چیزی جز همانند بافته‌های عنکبوت (سست و بی‌پایه) نیست».


یکی از ویژگی‌های حضرت، مشی اعتدال و میانه روی ایشان است تا آنجا که این موضوع همانند معیاری ارزنده و مهم تلقی شده که همگان موظف به انطباق خویش با آن می‌باشند؛ چنان‌که در دعا از خدا چنین درخواست می‌نماییم: «... و الطریقة الوسطی».این جمله به خوبی راه و رسم امام عصر(عج) را نشان می‌دهد که حضرت چگونه با ضد ارزش‌هایی از ردیف اسراف و تبذیرها، تندروی‌ها و کندروی‌های بی‌مورد، گشاده دستی‌های بیهوده و اساساً تمامی نمادهای مخالف اعتدال و میانه‌روی‌ روبه‌رو می‌شود و آن‌ها را در هم می‌کوبد.


در مقابل، بساط و بنیان عدل و اعتدال در تمامی عرصه‌ها را گسترانیده و بنا می‌نهد؛یعنی بار دیگر همان ویژگی ((وَ کَذلِکَ جَعَلْناکُمْ أُمّةً وَسَطًا)) را که قرآن روی آن تأکید اکید به عمل آورده بود، حیاتی تازه می‌بخشد و از نو زنده می‌کند. حضرت امیرالمؤمنین(ع) نیز بر این واقعیت به شدت پای می‌فشارد، آنجا که می‌فرماید: «نحن النُمْرَقَةُ الوُسْطی بها یَلحَقُ التالی و إلیها یرجِعُ الغالی؛ ما راه و جایگاه میانه و حد وسط هستیم که دنبال افتادگان باید به ما ملحق شوند و پیش افتادگان باید به سوی ما بازگردند». روشن است که تنها چنین تشیع و پیروی است که می‌تواند ما را به مقصد برساند.


در هر حال، با توجه به اینکه امام عصر(عج) در زمان ظهور با برنامه‌های خویش ما را به این راه میانه خواهند کشید، چه بهتر که ما پیش از آن با الهام از آیات و روایات و سیرة پیشوایان دین، خود و جامعه را آماده چنین اصلاح ساختاری ـ هم در فکر و هم در عمل ـ بنماییم و بکوشیم تا همواره مشی اعتدال بر وجود و زندگی ما حاکم گردد. نباید اجازه بدهیم که افراط و تفریط بر افکار و اعمال ما سایه بیندازد، به طوری که از میانه‌روی باز بمانیم و در نتیجه فرصت کوتاه عمر را در آزمایش اندیشه‌های چپ و راست و گرایش‌های فکری و عملی به این سوی و آن سوی تباه کنیم.


صبر و شکیبایی منتظر


«فَصْبِرْنِی علی ذلک؛ پس مرا صبر و شکیبایی عطا فرما».بر حسب روایات، حضرت رسول اکرم(ص) و ائمه طاهرین((ع)) از کسانی که در این عصر ثابت قدم و صابر می‌مانند، مدح و تقدیر فراوان نموده، ایمان آن‌ها را ستوده و به پاداش‌های بزرگ و درجات بلند وعده داده‌اند.انتظار بدون عنصر پایداری و شکیبایی و صبر در برابر مشکلات، پوسته‌ای بدون مغز و قالبی بی‌محتواست و در حقیقت انتظار نیست. روح و جوهر اصلی انتظار، مقاومت و صبر است.


کسی که منتظر تحقق یافتن هدف آرمانی است، باید تا فرا رسیدن زمان پیدایی هدف و شکل گرفتن آرمان، پایداری و شکیبایی کند، تاب و توان از دست ندهد و


هر ناملایمتی را در آن راه با بردباری بپذیرد.در احادیث بسیاری از انتظار در پرتو صبر و انتظار فرج با صبر، سخن گفته‌اند. در سخنی از امام رضا(ع) آمده است:«ما أحسن الصبر و إنتظار الفرج؛ چه نیکو است شکیبایی و انتظار فرج».رسول اکرم(ص) نیز در حدیثی از غیبت امام دوازدهم(عج) خبر داده و فرموده است: «طوبی للصابرین فی غیبته؛ خوشا به حال صبر کنندگان در غیبت او».


صبر و پایداری مردم در آخرالزمان ستایش شده و همین خصلت مهم، مایه امتیاز آنان از مسلمانان صدر اسلام به شمار آمده است. امام صادق(ع) به نقل از پیامبر(ص) فرموده است: «سیأتی قومٌ مِن بعدِکم، الرجلُ الواحدُ منهم له اجرُ خمسین منکم... إنّکم لو تَحَمَّلوا لما حُمِّلُوا لم‌تَصْبِروا صبرَهم؛ پس از شما کسانی بیایند که یک نفر ایشان پاداش پنجاه نفر از شما را داشته باشد...؛ اگر آنچه که به ایشان (از حوادث روزگار) می‌رسد، به شما برسد، صبر آنان را نخواهید داشت».


حفظ دین در زمان غیبت


در فراز دیگری از دعا می‌خوانیم: «اللّهم فثبتنی علی دینک و استعملنی بطاعتک؛ خدایا! مرا نسبت به دینت ثابت قدم بدار و مرا به طاعتت مشغول بدار».بنابر آنچه بیان شد، دینداری فقط در سایه معرفت امام(ع) محقق می‌شود؛ یعنی اگر کسی نسبت به امام زمانش شناخت داشته باشد، در واقع خداشناس و پیغمبر شناس است و در مقابل اگر کسی امام شناس نباشد، در حقیقت توحید و نبوت را نپذیرفته و چنین کسی از نظر کتاب و سنت، «بی دین» شناخته می‌شود.








امیرمؤمنان علی(ع) فرمود: «انتظروا الفرجَ و لا تَیْأَسُوا مِن رَوْح‌ الله فإنَّ أحَبَّ الأعمال إلی اللهِ عزّوجلّ انتظارُ الفرجِ و مادام علیه العبدُ المؤمن؛ «منتظر فرج باشید و از رحمت خداوند ناامید نباشید. همانا دوست داشتنی‌ترین کارها در پیشگاه خدای عزوجل، انتظار فرج است تا وقتی که مؤمن این حالت خود را حفظ کند».

نحوه بندگی خدا باید از ناحیه خودش ارائه شود؛ بنابراین ما نمی‌توانیم هرگونه که دلمان بخواهد، او را عبادت کنیم. فلسفه نبوت و امامت نیز همین است که بشر راه بندگی خدا را به طور صحیح یاد بگیرد و با تشخیص خود در این مسیر گام برندارد.خداوند متعال راه بندگی خود را معین فرموده و این راه، منحصر در شناخت برگزیدگان خدا و تسلیم به مقام و منصبی است که از جانب پروردگار به ایشان عطا شده است.


عبادت هیچ‌ کس جز از این طریق مقبول درگاه الهی واقع نمی‌شود؛ بنابراین اگر کسی به گمان خود به معرفت خدا و ربوبیت او گردن نهد و خود را در پیشگاه مقدسش تسلیم نماید، اما نسبت به پذیرفتن راهی که خداوند برای بندگی خود قرار داده، حالت انکار و یا حتی تردید و شک داشته باشد و از راه‌های پیشنهادی بشری طی طریق نماید، در حقیقت بنده خدا نیست و از هوای نفس و میل و تشخیص خود پیروی می‌کند.


اتفاقی که در جریان خلقت حضرت آدم(ع) پیش آمد، درس عبرتی است برای همه کسانی که خیال می‌کنند با میل و تشخیص خود می‌توان خدا را بندگی کرد. شیطان در ظاهر منکر خدایی خدا و ربوبیت او نبود و آن‌گاه که خدا را می‌خواند، می‌گفت: «یا رب»؛ اما چون نمی‌خواست تسلیم خلیفه خدا ‌ـ حضرت آدم(ع) ـ گردد، استکبار ورزید و مسیر دیگری را غیر از آنچه خداوند مقرر کرده بود، برای بندگی خدا پیشنهاد کرد.


در حالی که روح و حقیقت بندگی خدا این است که امر او اطاعت شود و اگر چنین نباشد، هر چه شیطان یا انسان تلاش کند و زحمت بکشد، تلاش و زحمت او عبادت خدا نیست؛ بلکه سرکشی و عصیان نسبت به خداوند متعال است. از این‌روست که می‌خوانیم: «خدایا! شناخت حجتت را به من ارزانی بدار تا از دینم گمراه نشوم».


در سخنی از امام صادق(ع) آمده است: «کسی که گمان می‌کند بدون معرفت نسبت به پیامبر(ص)، حلال را حلال و حرام را حرام دانسته، در حقیقت هیچ حلال خدا را حلال و هیچ حرام خدا را حرام ندانسته است و کسی که اعمال نماز، زکات، حج و عمره را انجام دهد و همه این‌ها را بدون معرفت نسبت به کسی که خداوند اطاعت از او را واجب کرده، به جا آورد؛ در حقیقت هیچ یک از این اعمال را انجام نداده است؛نه نماز خوانده، نه روزه گرفته، نه زکات داده، نه حج و عمره به جا آورده و نه کسب طهارت نموده است و حلال و حرام الهی را هم رعایت نکرده است. چنین کسی نماز ندارد؛ هر چند که رکوع و سجود کند، زکات نمی‌پردازد و حج هم انجام نمی‌دهد.


همه این‌ها نیست، مگر به واسطه و همراه با معرفت کسی که خدای عزّوجلّ بر مردم به خاطر (وجوب) اطاعت از او، منت نهاده و دستور پیروی از او را داده است. بنابراین کسی که معرفت او را داشته باشد و آنچه او می‌گوید، بپذیرد؛ در واقع اطاعت خدا را کرده است».بنابراین برای دینداری دو شرط لازم است: یکی شناخت و معرفت آن‌ها و دیگری پذیرفتن آنچه از طریق ایشان اظهار می‌شود. امام صادق(ع) در حدیث جامعی، در خصوص برخی از مقامات اهل‌بیت عصمت و طهارت((ع)) فرموده است: «بعبادتِنا عُبِدَ اللهُ و لولا نحن ما عُبِدَ اللهُ؛ به وسیله عبادت ما، خدا پرستش می‌شود و اگر ما نبودیم، خدا عبادت نمی‌شد».


اگر کسی بخواهد به هدف بندگی و معرفت خداوند برسد، باید از دری که خدا قرار داده، وارد شود و گرنه به هدف خود نمی‌رسد و این، نقش محوری معرفت امام زمان را در تحق ایمان می‌رساند. آنچه انسان را از بی‌دینی به نور ایمان و هدایت الهی می‌رساند، فقط شناخت امام زمان وی می‌باشد. بنابراین اگر گفته شود که «دین» همان معرفت امام(ع) است، سخنی مبالغه‌آمیز و از روی مسامحه نخواهد بود؛ پس آنچه در این دعا مورد درخواست انسان است، بیش از هر چیز معرفت صحیح نسبت به وجود مقدس امام عصر(عج) و ثبات و پایداری در آن می‌باشد که اگر این حاصل شود، بقیه چیزها هم حاصل می‌شود.








مهم‌ترین خطری که در زمان غیبت امام عصر(عج) ما را تهدید می‌کند، خطر از دست رفتن اعتقادات صحیح و بی‌دین شدن است. به همین جهت بیشترین توصیه‌ها و تأکیدها در خصوص زمان غیبت، بر مراقبت از دین شده است.

مهم‌ترین خطری که در زمان غیبت امام عصر(عج) ما را تهدید می‌کند، خطر از دست رفتن اعتقادات صحیح و بی‌دین شدن است. به همین جهت بیشترین توصیه‌ها و تأکیدها در خصوص زمان غیبت، بر مراقبت از دین شده است. امام کاظم(ع) فرموده است: «اذا فُقِدَ الخامسُ مِن وُلْدِ السابعِ، فاللهَ، اللهَ فی أدیانِکم لایُزِیلُکم عنها أحدٌ؛ وقتی پنجمین فرزند از فرزندان امام هفتم غایت گردید، در مورد دین خود بسیار مراقب باشید و خدا را در حفظ آن فراموش نکنید تا مبادا کسی شما را از دینتان جدا کند».


حفظ دین در زمان غیبت کار ساده‌ای نیست. اگر کسی بخواهد در این امر جدی باشد، باید در برابر تفکرات انحرافی به ویژه تبلیغات ضد شیعی، مقاومت کند و دچار شک و تردید نگردد. غفلت از این مسئله مساوی با از دست رفتن دین است. از این‌رو در احادیث نگهداشتن دین در زمان غیبت، به نگهداشتن شاخه پر از خار در دست تشبیه شده که بیانگر سختی دینداری در این زمان است.حال اگر کسی با همه سختی‌ها و دشواری‌های زمان غیبت و به لطف خدا و دستگیری اهل‌بیت((ع))، بر معرفت امام(ع) و قبول ولایت ایشان ثابت قدم شد و از مسیر ایمان خارج نگردید، ایمانش بسیار ارزشمند خواهد بود و نسبت به کسانی که زمان حضور ائمه((ع)) را درک کرده‌اند، برتری و فضیلت دارد.


رابطه محبت امام عصر(عج) با طاعت


«و لَیِّن قلبی لولی أمرک؛ و قلبم را بر طاعت ولی امرت متمایز ساز».واژه «لینت» به معنای نرمی، خوش‌خویی و ملاطفت آمده است. در واقع از خداوند می‌خواهیم که محبت و دوستی ولی خود را به ما القا نماید تا در مقابل فرامین آن بزرگوار اثرپذیری و آمادگی قبول داشته باشیم.خداوند می‌فرماید: ((قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبّونَ اللّهَ فَاتّبِعُونی یُحْبِبْکُمُ اللّهُ))؛ «اگر خداوند را دوست می‌دارید، از من تبعیت و اطاعت نمایید تا خداوند شما را دوست بدارد».


در تفسیر این آیه شریفه آمده است، راوی می‌گوید به خدمت امام باقر(ع) شرفیاب شدم و عرض کردم: پدر و مادرم به فدایت! بعضی اوقات در هنگام خلوت، شیطان ما را وسوسه می‌کند و نفس ما آلوده می‌شود، اما همین که متذکر به وجود مقدس شما می‌شویم و به دوستی شما توجه می‌نماییم، از خود بی‌خبر شده و آرامش خاطری به ما دست می‌دهد. امام فرمود: «دین جز دوستی و محبت ما نیست».


در روایت دیگری از امام صادق(ع) نیز آمده است: «و هل الإیمان إلاّ الحب و البغض؟؛ آیا ایمان چیزی جز حبّ و بغض می‌باشد؟».ایمان هر کس به اندازه «حب فی الله» و «بغض فی الله» در اوست؛ بنابراین حب و بغض در راه خدا، محور ایمان می‌باشد. بنده با ایمان در برابر رضا و سخط الهی از پیش خود رضا و سخطی ندارد، آنچه را که خدایش می‌پسندد، دوست دارد و از آنچه که خدا کراهت دارد، متنفر است.


هر اندازه حب و بغض انسان منطبق بر محبوب‌ها و مبغوض‌های پروردگار باشد، به همان اندازه از ایمان بهره‌مند شده است. «حب فی الله»، یعنی همه دوستی‌ها به خاطر خدا باشد و هر کس و یا هر چیزی را که محبوب خداست، دوست داشته باشد و از آنچه که مبغوض خداست، بدش بیاید.حال که چنین است، باید دید چه چیز و چه کسانی محبوب خدا و یا مبغوض او هستند تا انسان محور حب و بغض الهی را بشناسد و بتواند ایمان خود را به آن وسیله محک بزند.


فردی از پیامبر اکرم(ص) سؤال کرد: دوست خدا کیست تا با او دوستی کنم و دشمن او کیست تا با او دشمنی کنم؟ حضرت در پاسخ به امیرالمؤمنین(ع) اشاره کرد و فرمود: «وَلِیُّ هذا وَلِیُّ اللهِ فوالِه، و عَدُوُّ هذا عدوّ اللهِ، فعادِه؛ دوست امیرالمؤمنین(ع) دوست خداست، پس با او دوستی کن و دشمن ایشان دشمن خداست، پس با او دشمن باش».








از آنجا که طولانی شدن دوران غیبت و عدم دیدار او این امکان را دارد که عده‌ای وجود حضرت را منکر شوند، منتظر در این فراز از دعا از خدا استمداد می‌طلبد و درخواست می‌کند که به واسطه طول زمان غیبت، یقین و ایمانش نسبت به امام زمان(عج) سلب نگردد و سبب مأیوس شدن او از فرج الهی نشود.

مطابق روایات شیعه و سنی، پیامبر اکرم(ص) حبیب خداست و به دنبال ایشان اهل‌بیت آن حضرت((ع)) در این ویژگی از ایشان جدا نیستند؛ زیرا همه آنان نور واحدند. پس می‌توان گفت تنها محبوب‌های خدا، پیامبر(ص) و اهل‌بیت او((ع)) هستند و مخلوقات دیگر در راه محبت به ایشان خلق شده‌اند.


پس محور «حب فی الله و بغض فی الله»، حب و بغض در راه اهل‌بیت می‌باشد و این، همان چیزی است که به عنوان اجر رسالت پیامبر(ص) در قرآن کریم معرفی شده است: ((قُلْ لا أسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أجْرًا إِلاّ الْمَوَدّةَ فِی الْقُرْبی))؛ «بگو (ای پیامبر) به خاطر انجام رسالتم از شما خواستار مزدی نیستم، مگر مودت در راه نزدیکانم».


حال که روشن شد دین چیزی جز معرفت اهل‌بیت((ع)) و قبول ولایت ایشان نیست و تجلی این امر هم در شدت محبت به ایشان است، باید به این مسئله نیز توجه کنیم که از جمله آثار ولایت و محبت اهل‌بیت((ع))، اطاعت از دستورات ایشان و تبعیت از آنان است؛ به طوری که هر چه محبت بیشتر باشد، تبعیت و پیروی از ایشان بیشتر و کامل‌تر است.


خدا به پیامبرش دستور می‌دهد: ((قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبّونَ اللّهَ فَاتّبِعُونی یُحْبِبْکُمُ اللّهُ))؛ «بگو (ای پیامبر) اگر خدا را دوست دارید، از من پیروی کنید تا خدا شما را دوست داشته باشد».بنابراین اگر کسی می‌خواهد مورد توجه و عنایت الهی قرار گیرد، باید از پیامبر(ص) و ائمه((ع)) تبعیت کند. با این دیدگاه، محبت می‌تواند زمینه‌ساز اطاعت بوده و سختی‌های مسیر بندگی را هموار سازد.


یأس از فرج


«و لا تَسْلُبْنا الیقینَ لطول الأمد فی غیبته... و لا تُنْسِنا ذکرَه و انتظارَه و الایمانَ به... حتی لا یُقَنِّطَنا طولُ غیبتِه من قیامِه؛ خدایا! یقین ما را به واسطة طول مدت غیبت او سلب مگردان و یاد او و انتظار ظهورش و ایمان به او را از یاد ما مبر تا طولانی شدن غیبتش ما را از ظهورش ناامید نسازد». ایمان داشتن به حضرت مهدی(عج) نوعی ایمان به غیب است.


از آنجا که طولانی شدن دوران غیبت و عدم دیدار او این امکان را دارد که عده‌ای وجود حضرت را منکر شوند، منتظر در این فراز از دعا از خدا استمداد می‌طلبد و درخواست می‌کند که به واسطه طول زمان غیبت، یقین و ایمانش نسبت به امام زمان(عج) سلب نگردد و سبب مأیوس شدن او از فرج الهی نشود.غیبت امام(عج)، امتحان بزرگی است تا شیعیان با همه سختی‌هایی که در این دوران تحمل می‌کنند، از فرج الهی ناامید نشوند؛ زیرا وعدة خدا تخلف ناپذیر است. اما متأسفانه بسیاری از شیعیان صبر خود را در مصیبت‌های زمان غیبت از دست می‌دهند، دچار انحراف اعتقادی می‌شوند، به حالت یأس و نومیدی نسبت به ظهور امام زمان (عج) می‌رسند و حالت انتظار فرج از بین می‌رود.








ظهور حضرت هنگامی واقع می‌شود که به حسب ظاهر، انتظار وقوع آن نمی‌رود و انسان‌ها عموماً آمادگی و انتظارش را ندارند، جز افراد اندکی که در حال انتظار بوده و در هیچ شرایطی از ظهور مولای خود ناامید نمی‌شوند.

امام صادق(ع) در حدیثی درباره سختی دوران غیبت که بسیاری در آن ناامید می‌شوند، فرموده است: «إن هذا الأمرَ لایأتیکم الا بعد إیاسٍ ولا والله حتی تُمَیَّزُوا؛ این امر (فرج امام(عج)) برای شما محقق نمی‌شود، مگر بعد از ناامیدی. نه، به خدا قسم محقق نمی‌شود تا اینکه (خوب و بد شما) از هم جدا شوند».ولی در همین حال، عده کمی از مؤمنان هستند که بر دین و اعتقادات صحیح باقی می‌مانند، به وظایف خود در زمان غیبت عمل می‌کنند و با وجود اینکه شرایط و زمینه‌های یأس‌آور و ناامیدکننده را می‌بینند، بیشترین امید را به تحقق فرج الهی دارند و در تمام لحظات زندگی، خود را برای ظهور ایشان آماده می‌سازند تا مصداق کلام امیرمؤمنان(ع) قرار گیرند که فرمود:


«انتظروا الفرجَ و لا تَیْأَسُوا مِن رَوْح‌ الله فإنَّ أحَبَّ الأعمال إلی اللهِ عزّوجلّ انتظارُ الفرجِ و مادام علیه العبدُ المؤمن؛«منتظر فرج باشید و از رحمت خداوند ناامید نباشید. همانا دوست داشتنی‌ترین کارها در پیشگاه خدای عزوجل، انتظار فرج است تا وقتی که مؤمن این حالت خود را حفظ کند».مطابق آنچه از ائمه اطهار((ع)) نقل شده است، ظهور امام زمان(عج) به صورت دفعی و ناگهانی واقع خواهد شد. حضرت ولی‌ عصر(عج) در توقیع مبارک خود، به جناب شیخ مفید فرموده است: «فإن أمرنا بغتة فجأة؛ خداوند کار ما را به طور ناگهانی بر می‌انگیزد».


پس ظهور حضرت هنگامی واقع می‌شود که به حسب ظاهر، انتظار وقوع آن نمی‌رود و انسان‌ها عموماً آمادگی و انتظارش را ندارند، جز افراد اندکی که در حال انتظار بوده و در هیچ شرایطی از ظهور مولای خود ناامید نمی‌شوند. بنابراین وظیفه منتظر واقعی این است که شعله امید و شوق انتظار را در دلش پر فروغ نگه دارد تا طولانی بودن زمان غیبت، موجب بروز آفت یأس‌ در او نشود؛ از این‌رو باید همواره از خداوند درخواست کند که: «اللهم لاتسلبنا الیقین لطول الامد فی غیبته...».بنابراین بر اساس معارف دینی، دینداری و بندگی خداوند در عصر غیبت امام عصر(عج)، در سایه انتظار قائم(عج) امکان‌پذیر است. به همین جهت منتظر واقعی باید به وظایف خود آگاه باشد تا بتواند جامعه را آماده پذیرش حکومت عدل مهدوی نماید.


مهناز فرحمند


منبع: ماهنامه نامه جامعه شماره 93

اولین مدرسه عشق که تأســـیس شده 

درس عشق علی و فاطمه تدریس شده

گـل ادم چـو سـرشـتن به کاه از عـلــی

اولـین کلمه که آمـوختن علـی بود علـی

برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.