• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن ادبيـــات > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
ادبيـــات (بازدید: 1513)
چهارشنبه 28/4/1391 - 0:2 -0 تشکر 473879
از ادبیات فارسی بیشتر بدانیم

با عرض سلام خدمت دوستان بزرگوار  انجمن ادبیات
یکی از راههای افزایش مهارت در ایجاد آثار منظوم در ادب فارسی ، افزایش معلومات در این زمینه می باشد با توجه به تخصصی بودن این انجمن از تمامی دوستان دعوت می شود تا اگر مطالبی را در خصوص شعر،وزن،قافیه، صناعات ادبی، سبک های نثر و نظم فارسی و ... دارند در این مبحث به اشتراک بگذارند تا سایر دوستانی که رشته ی آنان ادبیات نبوده و نیست از آن بهره برداری نمایند
.
منتظر فعالیت همه ی دوستان انجمن در این مبحث هستیم
یا علی مدد

نصرالدین کریمی(مُبین)
چهارشنبه 28/4/1391 - 0:5 - 0 تشکر 473880

شعر :
اکثر صاحب نظران، شعر را سخنی موزون و قافیه دار گفته اند. اصولاً شعر همیشه موزون بوده و تنها در سده اخیر اشعار بی وزن هم گفته شده است.

نصرالدین کریمی(مُبین)
چهارشنبه 28/4/1391 - 0:6 - 0 تشکر 473881

غرض از خیال انگیز بودن شعر چیست ؟
اگر بگویید: « خورشید طلوع کرد » تنها خبر از طلوع خورشید داده اید. اما اگر بگویند « گل خورشید شکفت » علاوه بر دادن خبر، سخن شما خیال انگیز و موزون و زیباست. خیال انگیز است چون شما پیوند نهانی زیبایی میان خورشید و گل یافته و خورشید را به گل تشبیه کرده اید و موزون نیز هست زیرا بخش (مجاهل) آن با نظمی کنار هم نشسته اند.

نصرالدین کریمی(مُبین)
چهارشنبه 28/4/1391 - 0:6 - 0 تشکر 473882

وزن :
وزن به شعر زیبایی سحر انگیزی می بخشد و آن را شور انگیز می سازد. مثلاً شعر :
دانه چو طفلی است در آغوش خاک
روز و شب این طفل به نشو و نماست

اگر به صورت بی وزن در آید، زیبایی شور انگیزش را از دست می دهد :
دانه چو طفلی در آغوش خاک است
این طفل روز و شب به نشو و نماست

نصرالدین کریمی(مُبین)
چهارشنبه 28/4/1391 - 0:7 - 0 تشکر 473883


قافیه :
 قافیه به زیبایی و خوش آهنگی شعر می افزاید و گوش را نوازش می دهد، مثلاً :
فتنه ام بر زلف و بالای تو ای بدر منیر
قامت است آن یا قیامت، عنبر است آن یا عبیر

نصرالدین کریمی(مُبین)
چهارشنبه 28/4/1391 - 0:8 - 0 تشکر 473884

حرف :
واژه از واحدهای کوچک تری به نام حرف درست می شود. در قافیه و وزن شعر صورت ملفوظ حرف ( واج ) مورد نظر است نه شکل مکتوب. مثلاً :
واژه ی نامه به صورت نامِِ تلفظ می شود و چهار حرف دارد ( ن ، ا ، م ، ِ ).

حروف ملفوظ بر دو گونه است :

1 – مصوت
2 – صامت

نصرالدین کریمی(مُبین)
چهارشنبه 28/4/1391 - 0:9 - 0 تشکر 473885

مصوت : زبان فارسی دارای سه مصوت کوتاه َ ِ ُ و سه مصورت بلند ا ی و است.

صامت : زبان فارسی دارای 23 صامت است :


ء = ( ع )

ب، پ، ت = ( ط )
ج، چ، خ، د، ر، ز = ( ذ ، ظ ، ض)
ژ، س = ( ث ، ص )
ش، غ = ( ق )
ف، ک، گ، ل، م، ن، و، ه = ( ح ) ی

نصرالدین کریمی(مُبین)
چهارشنبه 28/4/1391 - 0:10 - 0 تشکر 473886

ردیف :
 کلمه یا کلماتی که بعد از واژه های قافیه، عیناً تکرار می شود.
واژه های قافیه :
واژه هایی است که حروف قافیه در آخر آن ها مشترک باشد.
حروف قافیه :
حرف یا حروف مشترک که در آخر واژه های قافیه می آید.
مثال : به نام خداوند جان آفرین
حکیم سخن در زبان آفرین
آفرین ردیف است و جان، زبان واژه های قافیه و ان حروف قافیه است.

نصرالدین کریمی(مُبین)
چهارشنبه 28/4/1391 - 0:29 - 0 تشکر 473891

قواعد قافیه
قافیه ی شعر فارسی تابع دو قاعده است:


1- هر یک از مصوت های ا ، و به تنهایی اساس قافیه قرار می گیرند. مثلاً :
ای چشم تو دل فریب و جادو
در چشم تو خیره چشم آهو

مصوت ( و ) حرف قافیه است.
2- هر مصوت با یک یا دو صامت بعدش قافیه قرار می گیرد : مصوت + صامت ( + صامت )
مثلاً :
کسی دانه ی نیک مردی نکاشت
کزو خرمن کام دل بر نداشت

اشت : ( مصوت + صامت + صامت ) حروف قافیه هستند.

نصرالدین کریمی(مُبین)
چهارشنبه 28/4/1391 - 0:33 - 0 تشکر 473893

استثنائات قافیه:
دو قاعده کلی قافیه استثنائاتی دارند که آن ها را می توان در هفت مورد طبقه بندی کرد:
1– حروف الحاقی : جزء حروف مشترک قافیه ناد و رعایت آن ها لازم است.

2– واژه های مختوم : به مصوت های ِ ( ه بیان حرکت ) و ی از نظر قافیه الحاقی به شمار می آیند.


یکی مشکلی برد پیش عَلی

مگر مشکلش را کند منجَلی

َ لی حروف قاقیه است: َ ل اصلی و ی در حکم الحاقی

3– اگر در قاعده 2 ( مصوت + صامت + صامت ) مصوت کوتاه باشد و قافیه حروف الحاقی داشته باشد، این مصوت کوتاه می تواند متفاوت باشد. مثلاً:

سراسر همه دشت پر گشته بود
زمین چون گل ارغوان گشته بود
ُ شت و َ شت --> حروف اصلی قافیه اند و َ ( ه بیان حرکت ) حروف الحاقی است.

4– پسوند و پیشوند گاهی در قافیه شعر در حکم واژه ی قافیه قرار می گیرند. مثلاً:

چنان صورتش بسته تمثالگَر
که صورت نبندد از آن خوب تَر
« گَر » و « تَر » پسوند هستند و باید الحاقی به حساب آیند ؛اما خود واژه ی قافیه قرار گرفته اند.

5- اگر قبل از حروف قافیه ( در قاعده 1 و 2 ) حرف یا حروف دیگری مشترک باشند، آن ها جزء حروف قافیه نیستند. مثال:

بشنو از نی چون شکایت می کند
وز جدایی ها شکایت می کند

« ایت » حروف مشترک است اما فقط  َت حروف قافیه است.

6- اگر واژه های قافیه لفظاً یکسان ولی در معنا متفارت باشند، قافیه درست است و جناس هم دارد:

زین ناحیت کاروان ها روان ( = رونده )
به دیدار آن صورت بی روان ( = روح )


7- گاه حروف قافیه در بیش از یک واژه قرار می گیرد:

چراغ روی تو را شمع گشت پروانه
مرا ز خال تو با حال خویش پروا , نه

در مصراع دوم: پروا + نه ( پروا نیست ) با پروانه قافیه شده که حروف قافیه ا + نه است.

نصرالدین کریمی(مُبین)
چهارشنبه 28/4/1391 - 0:38 - 0 تشکر 473894

واژه های هم قافیه :
در بعضی از زبان ها تعداد واژه های هم قافیه زیاد است و در بعضی کم. ولی در زبان فارسی نسبتاً زیاد است مانند: « ا ر » در کلمات ( کار، تار، یار، نگار ... )
قافیه ی میانی و درونی :
گاهی قافیه را در درون مصرع یا پایان نیم مصرع نیز می آورند. مانند این شعر مولوی:
یار مرا، غار مرا، عشق جگر خوار مرا
یار تویی، غار تویی، خواجه نگه دار مرا
روح تویی، نوح تویی، فاتح و مفتوح تویی
سینه مشروح تویی، بر در اسرار مرا

ذوقافیتین :
گاهی شعر دارای دو قافیه ی پایانی است مثلاً:
گزید از غنیمت ظرایف بسی
کز آن سان نبیند طرایف کسی

قافیه خطی :
در قافیه ها علاوه بر صورت ملفوظ باید شکل مکتوب هم نیز رعایت شود.
عیوب قافیه :
در شعر فارسی رعایت قواعد و ظوابط قافیه الزامی است و هر چه خلاف آن ها باشد غلط است مثل قافیه کردن پُر با تَر. همچنین تکرار واژه های قافیه عیب فاحش به شمار می رود مگر اینکه ابیات شعر از بیست و سی درگذرد یا قصیده دو مطلع داشته باشد.
تکرار واژه های غیر ساده قافیه :
تکرار واژه های غیر ساده ( مشتق، مرکب ) در صورتی که اجزای سازنده ی آن ها چندان آشکار نباشد یا بتوان میان معنای دو جزء فرقی نهاد، رواست: مثلاً رنجور و مزدور، آب و گلاب.

نصرالدین کریمی(مُبین)
برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.