• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن سياسي > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
سياسي (بازدید: 466)
سه شنبه 8/9/1390 - 21:7 -0 تشکر 394340
گفتمان عدالت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

رفتارهای سیاست خارجی
  حاكمیت گفتمان عدالت بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ، تنها در سطح گفتمانی و نظری باقی نمانده و محدود نشده است ، بلكه پیامدها و تأثیرات عملی و رفتاری بسیار مهمی داشته است . مهم ترین رفتارهای عدالت طلبانه سیاست خارجی جمهوری اسلای عبارت اند از : صدور انقلاب اسلامی ، مقابله و مبارزه با آمریكا ، مبارزه با صهیونیزم و اسرائیل ، حمایت از مردم فلسطین ، مخالفت و مقابله با نظام تك قطبی و هژمونیك و تلاش برای اصلاح سازمان های بین المللی.

الف . صدور انقلاب اسلامی
 

یكی از پیامدهای رفتاری سیاست خارجی حاصل از گفتمان عدالت ، سیاست صدور انقلاب اسلامی به سایر جوامع متجانس و حتی غیر متجانس بوده است . صدور انقلاب ، به معنای تبیین و ترویج انقلاب اسلامی و معرفی آن به ملل دیگر ، یكی از اهداف و اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی می باشد . صدور انقلاب ، ساز و كار برای اشاعه و گسترش ارزش ها ، ناهنجارها و آرمان های انقلاب اسلامی و رساندن پیام رهایی بخش و آزادی بخش آن به ملت ها و مردمان دیگر است ؛ فرآیندی كه الهام بخش ملت های مسلمان و مستضعف است ، تا به همان غایتی رهنمون شوند كه ملت ایران آن را تجربه كرده است ؛ یعنی رهایی از قید و بندهای استبداد و استكبار و برقراری عدالت و قسط در قالب یك نظام عادل اسلامی. چون ـ همان گونه كه توضیح داده شد ـ عدالت و
سعادت انسانی ، تنها در چارچوب حكومت عدل اسلامی تحقق می یابد ؛ از این رو ، باید تلاش كرد تا برای استقرار عدالت اسلامی ، گفتمان انقلاب اسلامی در سایر جوامع گسترش یابد . تأمل و تفكر در گفتمان انقلاب اسلامی و رهبران آن ، آشكار می سازد كه منظور از صدور انقلاب اسلامی ، ایجاد تحول خشونت آمیز انقلابی در كشورهای دیگر نیست ، بلكه مقصود از صدور انقلاب ، تبیین و ترویج ارزش ها و آرمان های آن به صورت مسالمت آمیز می باشد ؛ از این رو ، امام خمینی (قدس سره) از یك سو ، بر اساس گفتمان عدالت و رسالت عدالت خواهی ، و عدالت گستری ، بر ضرورت صدور انقلاب تأكید می كند. ایشان اظهار می دارد:«ما باید در صدور انقلابمان به جهان كوشش كنیم و تفكر اینكه انقلابمان را صادر نمی كنیم كنار بگذاریم . زیرا اسلام بین كشورهای مسلمان ، فرقی قایل نمی باشد و پشتیبان تمام مستضعفین جهان است ».(1)
اما از سوی دیگر ، امام خمینی (قدس سره) تصریح می كند:«صدور انقلاب ،لشكر كشی نیست.»(2) به عبارت دیگر ، صدور انقلاب به معنای بیداری ملل مستضعف و رهایی از سلطه سلطه گران است . ایشان در جای دیگر می گویند :«ما می خواهیم این چیزی كه در ایران واقع شد و این بیداری كه در ایران واقع شد... این درهمه ی ملت ها و در همه دولت ها بشود . آرزوی ما این است و معنی صدور انقلاب ما این است كه همه ملت ها بیدار بشوند و همه دولت ها بیدار بشوند و خودشان را از این گرفتاری كه دارند و از این تحت سلطه بودنی كه هستند ... نجات بدهد.»(3)

ب . مبارزه با آمریكا
 

دومین الگوی رفتار مبتنی بر گفتمان عدالت و عدالت خواهی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ، مقابله و مبارزه با سلطه طلبی و فزون خواهی امریكا به عنوان مظهر استكبار است كه در صدد نهادینه كردن روابط ناعادلانه و سلطه آمیز در نظام بین الملل می باشد . از این رو ، امام خمینی (قدس سره) تصریح می كند:«آمریكا دشمن
شماره یك ملت های محروم و مستضعف جهان است ... كراراً گفته ام رابطه ما با امثال آمریكا ، رابطه مظلوم با جهانخواران است.»(4) آیت الله خامنه ای نیز بر همین مبنا ، خطاب به رئیس جمهور آمریكا اظهار می دارد: «شما افزون طلب هستید و در خارج از مرزهای خود آن را می جویید ...؛ به همین علت است كه ملت ایران در دل خود احساس آشتی با قدرت استعمارگر و سلطه گر آمریكا نمی كند ، بلكه معتقد است این كشور در صدد دست اندازی و تجاوز است.» (5)

ج. مبارزه با صهیونیزم و اسرائیل
 

مبارزه و مقابله با صهیونیزم بین الملل و رژیم اسرائیل ، یكی دیگر از الگوهای رفتاری مبتنی بر عدالت خواهی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی می باشد ؛ چون اسرائیل ،نماد بی عدالتی و تبعیض نژادی در نظام بین الملل معاصر و موجود به شمار می آید و رژیمی است كه براساس اشغال و غصب سرزمین ملت مظلوم فلسطین توسط قدرت استعماری ، در قلب جهان اسلام ، برپا شده است . بنابراین ، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر پایه نفی و قطع رابطه با اسرائیل استوار می باشد . امام خمینی (قدس سره) در این باره چنین بیان می دارد: «ما اسرائیل را رد خواهیم كرد و هیچ رابطه ای با او نخواهیم داشت . او دولت غاصب است و با ما دشمن.»(6) آیت الله خامنه ای ، رهبر انقلاب اسلامی، نیز در این رابطه تصریح می كند:«مبارزه با صهیونیسم و حامیانش ، از اركان اصلی سیاست های راهبردی جمهوری اسلامی ایران است.»(7)

د. حمایت از مردم فلسطین
 

یكی از بارزترین و مهم ترین رفتارهای عدالت خواهانه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ، حمایت بی دریغ از مردم و آرمان فلسطین است . این سیاست از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاكنون استمرار داشته و جمهوری اسلامی همواره
از حقوق حقه ی ملت مظلوم فلسطین ، حمایت و پشتیبانی كرده است؛ زیرا غصب و اشغال سرزمین فلسطین را نمونه بارز بی عدالتی در نظام بین الملل تلقی می كند كه برای رفع آن باید به ملت فلسطین كمك كرد. قضیه فلسطین ، جایگاه منحصر به فردی در سیاست خارجی ایران دارد ، به گونه ای كه حتی یكی از دلایل و انگیزه های انقلاب اسلامی ، اعتراض به سیاست رژیم شاه ، مبنی بر داشتن رابطه با اسرائیل و حمایت از آن در برابر مردم فلسطین بود.
بنابراین ، بلافاصله پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، جمهوری اسلامی رابطه با اسرائیل را قطع و به جای آن سفارت فلسطین را در تهران گشود . در طول سه دهه گذشته ، جمهوری اسلامی ایران ، با وجود اعمال فشارها و محدودیت های قدرت های بزرگ و در رأس آن آمریكا ، به حمایت خود از مردم و آرمان فلسطین ادامه داده است . امام خمینی (قدس سره) در این باره تصریح می كنند: «ملت ایران همیشه از مبارزه آزادی خواهان ، به خصوص برادران فسطینی علیه اسرائیل متجاوز ، حمایت كرده است ».(8) آیت الله خامنه ای نیز در همین راستا بیان می دارد:«ما... حمایت از مردم فلسطین و لبنان را از وظایف مهم اسلامی خویش می دانیم.»(9) و «مردم مسلمان ایران یكپارچه از آرمان های انقلاب و اسلام حمایت می كنند و حمایت از فلسطین و انتفاضه ...‌، از اركان اصلی سیاست های راهبردی جمهوری اسلامی ایران است.»(10)

هـ . مخالفت و مقابله با نظام تك قطبی
 

یكی از رفتارهای سیاست خارجی ، كه از اصل استكبارستیزی و سلطه ستیزی نشئت می گیرد ، مقابله ی نمایان و نمادین با نظام تك قطبی و هژمونیك است . اولین گام در راه مقابله با نظام هژمونیك نیز آشكار ساختن ماهیت ناعادلانه ، غیر طبیعی و نامشروع آن است . مبارزه با نظام تك قطبی و هژمونی آمریكا ، به دو صورت
پیگیری می شود؛ اول ، مقابله همه جانبه درون گرا از طریق اقدامات یك جانبه در سطح منطقه ای و بین المللی ؛ افزایش قدرت و توانایی ملی جمهوری اسلامی ایران در كلیه ابعاد ، در چارچوب این راهبرد صورت می گیرد؛ دوم ، مبارزه با هژمونی آمریكا و نظام تك قطبی در قالب چند جانبه گرایی و موازنه برون گرا؛ بر این اساس ، جمهوری اسلامی ایران در بستر گفتمان عدالت ، درصدد ائتلاف سازی منطقه ای ، فرامنطقه ای و بین المللی برای مقابله با هر نظام تك قطبی و هژمونی آمریكا برآمده است ، برای نمونه ، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت نهم ، «تقویت استراتژی چند جانبه گرایی در سطح بین المللی و مقابله با یك جانبه گرایی در عرصه بین الملل» بوده است.(11)

ی. اصلاح سازمان های بین المللی
 

یكی دیگر از رفتارهای عدالت طلبانه جمهوری اسلامی ایران ، تلاش برای اصلاح و تغییر سازمان ها و نهادهای بین المللی می باشد ؛ زیرا از نظر جمهوری اسلامی ایران ، این نهادها و سازمان ها ، كارگزاران نظام سلطه و مشروعیت بخش به روابط و مناسبات ناعادلانه در سطح بین المللی هستند. این نهادها و سازمان ها معلول توزیع نابرابر قدرت در نظام بین الملل بوده و این مناسبات ناعادلانه را نهادینه می كنند. نمونه بارز این بی عدالتی و نابرابری در سطح بین المللی ، حق وتوی قدرت های بزرگ در سازمان ملل متحد است ، موضوعی كه جمهوری اسلامی ایران از بدو پیروزی انقلاب اسلامی تاكنون ، به مخالفت با آن پرداخته و خواهان اصلاح و الغای آن می باشد . گر چه انتقاد از سازمان های بین المللی به علت نهادینه سازی بی عدالتی و تبعیض ، همواره در سیاست خارجی ایران وجود داشته است ،‌اما در سیاست خارجی دولت نهم ، همانند سال های اولیه انقلاب ، انتقاد از این سازمان ها افزایش یافته است؛ برای مثال ، دكتر احمدی نژاد در اجلاس مجمع
عمومی سازمان ملل ، به شدت از ساختار و ساز و كاراین سازمان و شورای امنیت انتقاد می كند و خواستار اصلاح و تغییر آن می شود:
ساختار و آیین كار موجود شورای امنیت ، پاسخگوی انتظارات نسل حاضر و نیازهای امروز بشر نیست . این ساختار و آیین كار ، میراث جنگ جهانی دوم است ... تا وقتی كه این نهاد نتواند به نمایندگی از كل جامعه بین المللی و به طور شفاف ، عادلانه و دمكراتیك اقدام كند ، نه مشروع خواهد بود و نه كارآمد... تا زمانی كه این ساختار و آیین كار اصلاح نشود ، نمی توان انتظار داشت كه بی عدالتی ، ظلم و زورگویی در جهان ریشه كن شود و یا گسترش نیابد ... امروز اصلاحات جدی در ساختار و آیین كار شورای امنیت ، بیش از هر زمان دیگری ضروری است.(12)

نتیجه گیری
 

گفتمان عدالت به معنای نظام معنایی و دلالت ، ازبدو پیروزی انقلاب اسلامی بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران حاكم بوده است . این گفتمان ، بعضی از رفتارها و منافع را برای سیاست خارجی ایران ممكن و مشروع ساخته و برخی دیگر را ناممكن و نامشروع می سازد . گفتمان عدالت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ، دارای عناصر و دقایق گفتمانی خاصی است كه حول دال متعالی و مركزی «عدالت» مفصل بندی شده و معنا می یابند . این عناصر و دقایق گفتمانی عبارت اند از : عدالت خواهی ، استقلال طلبی ، صلح طلبی مثبت ، حمایت از مسلمانان و مستضعفان ، ظلم ستیزی ، سلطه ستیزی و استكبار زدایی و تجدید نظر طلبی و شالوده شكنی نظم و نظام بین الملل. گفتمان عدالت و دقایق و عناصر آن ، خود حاصل مبانی و مبادی گفتمانی دیگری است كه عدالت طلبی در سیاست خارجی ایران را بر می انگیزد. این مبانی و بنیادهای گفتمانی را می توان در چهار گفتمان اسلام شیعی ، جهان سوم گرایی ، انقلاب اسلامی و ایرانیت یا
ملت گرایی ایرانی خلاصه كرد. هر یك از این گفتمان ها به نوعی به گفتمان عدالت و عدالت طلبی در سیاست خارجی ایران قوام می بخشند . گفتنی است ، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در چارچوب گفتمان عدالت ، رفتارهای عدالت طلبانه ای را در پیش گرفته است . این رفتارها عبارت اند از صدور انقلاب اسلامی ، مقابله و مبارزه با آمریكا ، مبارزه با صهیونیسم و رژیم اسرائیل ، حمایت از مردم و آرمان فلسطین ، مخالفت و مقابله با نظام تك قطبی و تلاش برای اصلاح و تغییر سازمان ها و نهادهای بین المللی .
اگر چه گفتمان عدالت همواره در سیاست خارجی ایران وجود داشته است ، اما این گفتمان در طول 30 سال گذشته ، شاهد فراز و فرود بوده است ، به گونه ای كه رفتارهای عدالت طلبانه در سیاست خارجی ایران در سال های اولیه انقلاب و سپس در دوران اصول گرایی ، اولویت و اهمیت بیشتری داشته است . همچنین ، ابزارها و سازو كارهای تعقیب و تأمین اهداف عدالت خواهانه در سیاست خارجی ، در دوره های گوناگون سیاسی خارجی جمهوری اسلامی متفاوت بوده است . در حالی كه در دوره های سازندگی و اصلاحات تلاش می شد ، به صورت دیپلماتیك در چارچوب نهادها و سازمان های بین المللی اهداف عدالت طلبانه پیگیری شود ، در دوره اصول گرایی ، راه كارهای یك جانبه اهمیت بیشتری یافته است . با وجود این ، باید اذعان داشت ، علی رغم این فراز و فرودها ، جوهر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران عدالت خواهانه است.

My Name Is SRM KAbir

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.
  • وبگردی