• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن ادب و هنر > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
ادب و هنر (بازدید: 317)
دوشنبه 25/7/1390 - 16:39 -0 تشکر 376060
فقر مباحث نظری هنر

فقر مباحث نظری هنر در ایران
سیدحسام‌الدین سراج در نزد هنردوستان، به عنوان خواننده‌ای كه صدای دلنشین دارد و آهنگ‌ها و آثار زیادی را در حوزه موسیقی ایرانی ساخته، شناخته می‌شود. باغ ارغوان، شرح فراق، بی‌نشان، آئینه رو، نرگس مست، ماه نو و... از جمله آلبوم‌هایی هستند كه با صدا و آهنگسازی او منتشر شده است. اگر چه سراج در 30 سال گذشته به واسطه آثار موسیقایی‌اش مشهور گشته، اما این تنها بخشی از فعالیت‌های فرهنگی و هنری اوست.

سراج دارای مدرك كارشناسی ارشد معماری و شهرسازی از دانشگاه شهید بهشتی و دكترای پژوهش هنر از دانشگاه هنر است. عضو هیات علمی دانشكده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است و به واسطه همین، مقاله‌ها و پژوهش‌های علمی و هنری زیادی را انجام داده و منتشر كرده است. از جمله تحقیقات وی می‌توان به كارهایی اشاره كرد كه در حوزه زیبایی‌شناسی هنر و معماری و تطبیق وجوه اشتراك هنرها انجام داده و بسیاری از آنها به صورت مقاله در مجلات فرهنگی ـ هنری به چاپ رسیده است.

از سید حسام‌الدین سراج به تازگی كتاب پژوهشی ـ تحقیقی «از گذر گل تا دل» با موضوع زیبایی شناسی تطبیقی موسیقی و معماری از سوی نشر نیستان منتشر شده است كه در همین ارتباط با او به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

كتاب از گذرگل تا دل كه در واقع پایان نامه دكترای شما نیز به شمارمی رود، بتازگی در قالب یك كتاب منتشر شده است. چطور شد كه به بررسی تطبیقی زیبایی شناسی موسیقی و معماری پرداختید؟

از سویی رشته تحصیلی من معماری است و از طرف دیگر سال‌هاست كه در عرصه موسیقی فعالیت می‌كنم. بنابراین داشتن تجربه و تحصیلات در این دو وادی مرا به سمت این موضوع كشاند. البته نباید فراموش كرد كه وجوه اشتراك هنرهای موسیقی و معماری بسیار زیاد است و در فرهنگ و تمدن ایران هم ریشه دارد. تنها به یك مورد اشاره می‌كنم و این كه هم معماری و هم موسیقی، بسیار وامدار علم ریاضی هستند.

این كتاب تازه منتشر شده و تا امروز بیشتر بین استادان دانشگاه‌ها، كارشناسان و علاقه‌مندان به پژوهش‌های علمی و هنری بازتاب یافته است. خودتان بعد از گذشت چند هفته از انتشار آن، ارزیابی‌تان از كتاب چیست و بازخوردهای انتشار آن را چگونه می‌بینید؟

البته هنوز زمان زیادی از چاپ این كتاب نمی‌گذرد. اگرچه در این مدت نیز عكس‌العمل‌ها نسبت به آن مطلوب بوده است. البته اول كتاب باید عنوان زیبایی‌شناسی تطبیقی ذكر می‌شد كه به دلیل سفری كه داشتم و عدم نظارت شخصی، متاسفانه این اتفاق نیفتاده است.

و برخورد مخاطبان با آن؟

كسانی كه به نوعی معماری یا موسیقی را دوست دارند، طبعا به مطالعه چنین كتاب‌هایی گرایش نشان می‌دهند. در مدتی كه از انتشار این كتاب می‌گذرد،برخی مخاطبان، مقوله زیبایی‌شناسی هنر برایشان جالب بوده و بعضی بحث‌های موسیقایی طرح شده در كتاب را دوست داشته‌اند. برای برخی هم جالب بود كسی كه سال‌هاست در حیطه موسیقی فعالیت می‌كند، به تالیف كتابی با این موضوع دست بزند.

از مطالعه اجمالی كتاب و اشكال هندسی موجود در آن می‌توان به این مساله پی برد كه كتاب برای مخاطب خاص نوشته شده است.

بله. بیشتر برای مخاطب خاص كاربرد دارد. شاید به این خاطر كه دربرخی قسمت‌های كتاب محاسبات ریاضی به چشم می‌خورد. در واقع با توجه به فهرستی كه در كتاب آمده، می‌توان براحتی فهمید برای دوره دكترای معماری تالیف شده است. به هرحال مخاطبی كه می‌خواهد به مطالعه این كتاب بپردازد، باید به ریاضی نیز اشراف كافی داشته باشد.

امروز بیش از همیشه شاهد قرابت و همنشینی هنرها با یكدیگر هستیم. خود شما نیز در كتاب‌تان به دنبال معرفی و تشریح پیوندهای میان موسیقی و معماری بر آمده‌اید. درباره تاثیر هنرها بر یكدیگر بگویید؟

در این كتاب سعی كرده‌ام به مقایسه موسیقی و معماری بپردازم. در واقع به تبیین این مبحث پرداختم قوانینی كه در معماری هست، می‌تواند موجب زیبا كردن موسیقی نیز شود و البته نسبت‌های این هنرها را با هم قیاس كرده‌ام.

یك‌بار در گفت‌وگویی كه با یك نقاش داشتم، او می‌گفت كه مسجد شیخ‌لطف‌الله نمونه یك غزل است و انگار معمار در حین ساختن این بنای ماندگار، به سرودن غزل پرداخته است. با این اوصاف فكر می‌كنید موسیقی چقدر می‌تواند در معماری نقش داشته باشد؟

به هرحال تمام هنرها نشات گرفته از مبانی ظاهری هستند و تنها نوع تجلی‌شان فرق می‌كند. منظورم این است كه این تجلی می‌تواند در هنرهای مختلف اتفاق بیفتد. مثلا یك‌بار تجلی حق را در موسیقی مشاهده می‌كنیم و یك بار در خط. اما مبانی تمام هنرها همان‌طور كه گفتم واحد است و فقط طول و عرض و فركانس آنها با یكدیگر تفاوت دارد.

به عنوان استاد دانشگاه و یك هنرمند، وضعیت انتشار كتاب‌های نظری در حوزه موسیقی را از لحاظ مخاطب، شمارگان و ناشران چگونه می‌بینید؟

به نظرم انتشار كتاب‌های موسیقی در شرایط‌ عادی قرار دارد و از وضعیتی مناسب برخوردار است.

شاید بهتر باشد سوالم را این گونه طرح كنم. امروز حتی كتاب‌هایی كه در قالب رمان و شعر منتشر می‌شوند، شمارگان پایینی دارند. خب به نظر می‌آید در مورد كتاب‌های تخصصی و نظری در باب هنر و بویژه موسیقی، این مساله با شدت بیشتری دیده شود. برای مثال به آن شكلی كه باید درباره كتاب‌های چاپ شده مخاطب‌شناسی صورت نمی‌گیرد. فكر می‌كنم كتاب‌هایی كه برای مخاطبان خاص نوشته می‌شوند بیشتر دچار این محدودیت‌ها هستند.

بله. البته كتابخوانی به صورت خاص همواره دارای چرخه نادرستی است و مشكلات خود را دارد.یعنی تعداد كسانی كه كتاب‌های خاص می‌خرند، اندك هستند. اگر كتابی درباره صنایع شعری باشد، مسلما اهالی شعر بیشتر نسبت به آن گرایش دارند. اما اگر كتابی در حد فهم عامه باشد، طبعا از تیراژ بالاتری برخوردار است. مثل حیطه سینما كه در برخی مواقع می‌بینید از یك فیلم استقبال زیادی می‌شود، ولی خود سینماگران عقیده دارند كه این فیلم خوبی نیست. به هر حال حوزه‌های نظری و تخصصی هنر با مخاطب كمتری روبه‌روست كه بخشی از آن طبیعی است.

به نظر شما چرا اهالی موسیقی نسبت به نگارش كتاب‌های نظری در این حوزه كمتر گرایش نشان می‌دهند یا اگر هم در این ارتباط كارهایی می‌شود انگشت شمار و اندك است؟

البته كتاب‌های خوبی در دوران معاصر توسط استادان موسیقی نوشته شده است. مثلا درباره ردیف‌های موسیقی سنتی در حوزه نظری و پژوهشی كارهای ارزشمندی انجام شده است كه كتاب ردیف‌های داریوش طلایی از این جمله است.منتهی تعدادشان كم است.فكر می‌كنم در ایران نسبت به بحث‌ها و موضوع‌های نظری هنر بی‌توجه هستیم و در موسیقی نیز سعی می‌كنیم بیشتر به شكل شفاهی كار و داشته‌هایمان را منتقل كنیم. البته افرادی هستند كه در حال حاضر نیز روی مباحث گوناگون موسیقی در دانشگاه‌ها كار می‌كنند.

با توجه به این كه در حال حاضر مدرس دانشگاه هستید جای پرداختن به چه مباحثی را در حوزه نظری موسیقی خالی می‌بینید؟خب مباحث نظری زیادی وجود دارد. آنچه در ذهنم به عنوان موضوع تحقیق هست، درحال حاضر زیاد است. منتهی مساله‌ای كه دراین میان وجود دارد این است كه محقق در این زمینه كم داریم. مثلا در زمینه شناخت موسیقی اقوام یا همین طور در زمینه موسیقی مقامی با كمبود روبه‌رو هستیم. البته درباره مباحثی چون سازشناسی كارهای ارزشمندی در قالب كتاب شده است، منتهی باید در فضای دانشگاهی صورت بگیرد.

برای مثال تحقیقات دانشجویی كه در دانشگاه‌ها ارائه می‌شود، در برخی موارد قابلیت تبدیل شدن به یك كتاب را دارد.

منبع جام جم

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.