• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
سينما و تلویزیون (بازدید: 713)
چهارشنبه 6/7/1390 - 21:25 -0 تشکر 370776
فیلمهای دفاع مقدس به کجا می روند؟...

تریبون مستضعفین – عاطفه صادقی

 

۱-صدر نشینی آرمان ها

چندی پیش در برنامه”پارک ملت” نظر سنجی ای عمومی پیرامون بهترین فیلم های سینمای بعد از انقلاب اسلامی در ایران برگزار شد.
جالب آنکه ۵ فیلم از ۱۰ فیلم برتر این نظر سنجی به سینمای دفاع مقدس مربوط می شد منهای اینکه ۲ فیلم برتر نیز در همین ژانر قرار داشت.

 

یعنی هنوز هم بهترین و مردمی ترین آثار سینمایی ما “آرمانی ترین” آن‌هاست.

 

موضوعات سینمای دفاع مقدس و حواشی آن بسیار مهم اند نه صرفا به این دلیل که این نوع آثار سینمایی صحنه تصویرنزدیک به یک دهه از تاریخ پر فراز و نشیب ایران اسلامی است بلکه بدان جهت که دفاع مقدس هشت ساله ما بزرگترین صحنه بازگویی آرمان‌های امام خمینی(ره)، کارخانه انسان سازی و بهترین مسیر برای بیان شاخص های انقلاب اسلامی است .

آرمان‌ها و شاخص هایی که به شرط بیان غیر کلیشه ای و هنرمندانه برای همیشه تاریخ بر صدر می نشیند و اجر می‌بیند.

 

سوال این است که با توجه به اهمیت این ژانر، این سینما تا چه میزان بازگوی واقعیات،حقایق و آرمان‌های دفاع مقدس بوده است و چند درصد از فیلم‌های ما در به تصویر کشیدن آن آرمان‌ها موفق یا ناموفق بوده اند؟

 

اصلا شاخصه فیلم دفاع مقدسی چیست؟! آیا همین قدر که لوکیشن شلمچه و کانال کمیل داشته باشیم ،چند رزمنده با ظاهری مذهبی و چفیه به گردن و چند تا دیالوگ سید و حاجی، فیلم می شود دفاع مقدسی؟!!

فرق سینمای دفاع مقدس ما با فیلم های جنگی مثلا ویتنام و جنگ های جهانی و .. و حتی سینمای ضد جنگ چیست؟!!

 

چرا دیگر، فلیم‌هایی مانند” هور درآتش، دیده بان و مهاجر” تولید نمی‌شود، و فیلم‌های دفاع مقدس ما صرفا مربوط به حواشی دفاع مقدس ان هم با رویکردی اجتماعی و انفعالی‌ می‌پردازند؟


۲- نسخه های تقلبی سینمای دفاع مقدس کدامند؟!

همیشه به فاصله اندکی در کنار یک جنس اصل و اعلی، اجناس تقلبی با همان رنگ و لعاب و نه آن کیفیت و کارایی به بازار می آید. سینمای دفاع مقدس نیز از این قاعده مستثنی نیست.

 

برای حذف آثار تقلبی سینمای دفاع مقدسی مشخص کردن شاخص فیلم های سینمای دفاع مقدسی ضروری است. شاخص های دفاع مقدس را باید در میان وصیت شهیدان و کلام امام خمینی(ره) واکاوی کرد. در واقع این شاخص‌ها ، همانند روح ، کل کالبد فیلم اعم از موضوع، مناسبات و روابط انسانی، قصه و حتی معیار رفتار کارکترها را تشکیل می‌دهند. مثلا وقتی امام خمینی(ره) فتح خرمشهر به “خدا” منتسب می‌کنند، هر نوع قدسی زدایی از مفاهیم دفاع مقدس و جنگیدن صرفا برای وطن و طرح مفاهیم ملی گرایانه بیراهه است.

 

وقتی رزمندگان بر مفهوم ولایت پذیری و دفاع از مبانی اسلام تأکید می کنند، هر تمی که این مفهوم را تحت الشعاع قرار دهد و دفاع مقدس را به بهانه مفاهیم صلح طلبانه یا مفاهیم واقع گرایانه و محسوس زیر سوال ببرد، می شود فیلم ضد دفاع مقدسی، حتی اگر در کانال کمیل فیلم برداری شود و بازیگر فیلمش خودحاج سعید قاسمی باشد.

 

رضا امیر خانی در یکی از نوشتارهای خویش، شاخص جالب توجهی از تفاوت ادبیات دفاع مقدسی اصیل از نوع تقلبی آن ارائه می‌دهد. وی می‌گوید: جای زهرا، سید و اسامی ایرانی داستان ، اسامی عربی یا انگلیسی بگذارید، اگر این داستان در مثلا جنگ ویتنام یا جنگ عراق و ترکیه یا هر جنگ دیگری امکان وقوع داشت و هیچ تغییری در ساختار داستان رخ نداد. این داستان مربوط به دفاع مقدس ما نیست.

 

معنای جزئی تر این سخن آن است که شخصیت‌ها و قصه فیلم‌هایی مانند دیده‌بان، مهاجر، روبان قرمز، کیمیا، لیلی با من است، سفر به چزابه، از کرخه تاراین، آژانس شیشه ای و حتی فیلم اخراجیها فقط در دفاع مقدس ما امکان بروز و ظهور دارند.

 

تقابل حاج کاظم و سلحشور، ولایت پذیری و همراهی عباس، شهید شدن مجید سوزوکی اخراجی‌ها و … فقط در قاب دفاع مقدس ما معنی می‌شوند. به عبارت دیگر بومی خودمان هستند، به همین دلیل است که همیشه در حافظه مردم انقلابی ایران اسلامی ماندگارند و هنوز هم بر صدر انتخاب آنان می‌نشینند.

 

از سوی دیگر برخی فیلم‌های سینمای دفاع مقدس خصوصا در سال‌های اخیر با تأثیر از فضای سکولاریستی اصلاح طلبان و با رویکردی مدرنیته زده به طرح مفاهیمی می‌پردازد که اصولا از جنس مناسبات و شاخص‌های سینمای دفاع مقدس نیست بلکه بیشتر به حوزه مسائل اجتماعی مربوط است و تنها به لحاظ زمان وقوع قصه با دفاع مقدس گره می‌خورد. در این فیلم ها چنین مطرح می‌شود که پدران و مادرانی که به‌دلیل حضور در جنگ، همیشه از تربیت مورد نظر خویش غافل بود‌ه‌اند، اجازه نمی دهند فرزندانشان به استعداد های درونی خود بپردازند (مو سیقی، هنرپیشگی، آزاد اندیشی و…) به اسم دین و مفاهیم مذهبی فرزندان را محکوم کرده و باعث سرخوردگی آنها می شوند و در نتیجه فرزندان نیز که به دنبال واقعیات و آرامش هستند با یأس و دلزدگی نسبت به آرمان‌ها، تمامی ارزش‌ها و اعتقادات دینی را زیر پا می‌گذارند. این مفهوم در فیلم‌هایی مانند “به نام پدر ، موج مرده، دموکراسی تو روز روشن و اخیرا سیزده ۵۹″ مطرح شده است.

 

فیلم‌ “دموکراسی تو روز روشن” که سعی می‌کند با محاکمه شهدا به تکریم آنان آن هم با ساخت مستندی توسط یک خانم لزوما روشنفکر گیر مجوز ارشاد بپردازد تا سردار ستوده را برای نسل امروز کاملا بی طرفانه!! به تصویر کشد، جز تقدس زدایی از هشت سال دفاع عزیزترین فرزندان این آب و خاک چه نسبتی با آرمان‌های امام و انقلاب و حتی متن وصیت نامه شهدا دارد؟!!

 

در حالی که بهترین مستندها پیرامون شهدا و دفاع مقدس را کسانی همچون شهید آوینی خلق کردند که اتفاقا نه ادعای روشنفکری داشتند نه ادعای بی طرفی، چرا که برای آنان دفاع مقدس عرصه ظهور و در قاب تصویر در آوردن آرمانهایشان بود نه آزمایشگاه و دادگاهی که در آن به دنبال اثبات و ابطال حقانیت یا عدم حقانیت خود و دیگران باشند

 

فیلم هایی مانند “اشک سرما” ،” دوئل” و “اتوبوس شب”، “طبل بزرگ زیر پای چپ” گر چه موردتقدیر جشنواره ها نیز قرار گرفته‌اند ولی در بهترین حالت فیلم هایی ضد جنگ محسوب می‌شوند. اتفاقات رخ داده در آن فیلم‌ها، در هرجنگ و مکانی امکان وقوع دارد، طرح این تفکر که مردم ما و ملت عراق اشتراکات فرهنگی و حتی عاطفی بسیاری دارند و ذات قدرت طلب جنگ باعث از بین رفتن گنج و منافع ملی و بهترین جوانانمان می شود اگر چه در حالت کلی مفاهیمی صادقند ولی می‌تواند در جنگ عراق با کویت نیز مطرح شود یا در جنگ کشمیر و هند. در واقع آنچه دفاع مقدس ما را از سایر جنگ‌ها متمایز می‌سازد از جنس تفاوت جنگ و جهاد است و چنین تفاوتی را تنها کسانی که با تربیت روح اللهی مأنوسند در می‌یابند.


۳- رسالت امروز سینما

امروزه تاریخ، هویت و فرهنگ را آثار سنمایی و رسانه‌ها رقم می‌زنند و این حق نسل جدید و فرزندان امروز است که متناسب با حقیقت تمام آنچه در آن هشت سال گذشت از دفاع هشت ساله کشور خویش بینند. عادلانه نیست که به اسم مصلحت، واقع گرایی، شرایط زمانه و امروزی بودن و … به جای جنس اصلی ، جنس تقلبی را به آنان عرضه کنیم.

 

آنان باید بدانند که تشنه شهید شدن و قمقه آب را به همسنگری دادن یعنی چه؟

 

باید بدانند که نفوذ پیام امام در قلب رزمندگان یعنی چه؟

 

حق آنان است که بدانند توکل بر خدا و توسل به اهل بیت(علیهم السلام) در زیر بمباران تانک و خمپاره و موشک انداز و … چگونه می‌تواند اسباب فلاح را فراهم سازد. این حق آنان است که بدانند دفاع مقدس با رزمندگان چه کرد نه آنکه رزمندگان در جنگ چه کردند؟

 

به همین دلیل است که “اتوبوس شب” ، اشک سرما و آثاری این‌چنین اگر چه فیلم‌هایی ضد جنگ و صلح محور است ولی فیلم دفاع مقدس ما محسوب نمی‌شوند، چرا که آرمان محور و ایمان محور نیز نیستند.

 

در حالی که در فیلم ضعیف تری مانند اخراجی‌ها وقتی کاراکتر بیژن، ماسک شیمیایی خود را به دختربچه ای مخفی شده در کمد می‌دهد هم ضد جنگ است و هم متناسب با پارامترهای دفاع مقدس، اگر چه این شخصیت پیش از این یک دزد حرفه ای بوده است.

 

متأسفانه دلیل عقب گرد ما در سینمای دفاع مقدس نسبت به گذشته، عدم شناخت متولیان و مسولان فرهنگی نسبت به تفاوت سینمای اصیل دفاع مقدس از سینمای تقلبی یا غیر اصیل دفاع مقدس است.

 

بنابراین لازم است تا هشیارانه و هنرمندانه وارد میدان شده و از یک سو با وررد به متن اصلی دفاع مقدس، بار دیگر خاطره دیده بان، مهاجر، هور در آتش و سفر به چزابه را احیا کنیم و از سوی دیگر با پرداخت مناسب به حواشی اجتماعی دفاع مقدس، زندگی رزمندگان و مناسبات انسانی آن‌ها‌، اجازه ندهیم حاج کاظم را به سردار ستوده تقلیل داده و به دنبال دموکراسی بفرستند تا “در سیزده ۵۹″ “به نام پدر” بودن محکوم به عزلت و طرد اجتماعی شود و در “اتوبوس شب” ثابت کند، جنگ ضد انسانی و ضد “بیداری رویاها”ست!

 السلام علیــــــــــک یا ابا عبدالله

 

ای شیـــــعه تو را چه غــم ز طوفـــان بلا

آن جا که سفینة النجـــــــاة است حسیـــــن (ع)

 

یابن الحســـــن روحـــــــــی فداک

چهارشنبه 6/7/1390 - 22:13 - 0 تشکر 370794

سلام
چند وقت پیش یه مطلبی خوندم راجع به فیلمهای دفاع مقدس تیترش نوشته بود دفاع نامقدس از دفاع مقدس!
فیلمهای دفاع مقدس من بیشتر قدیمی هاش رو دوست دارم این چند روزه که تلویزیون بهم ناسبت هفته دفاع مقدس اکثرشون رو پخش کرد که من از کرخه تا راین رو کامل دیدم با وجود گذشت این همه زمان اما بازم خیلی به دلم نشست
از فیلمهای جدید هم روز سوم رو دیدیم که البته اونم بد قشنگه

شاید تقدیر قابل تغییرنباشد،اما تغییر قابل تقدیر است.
پنج شنبه 7/7/1390 - 12:47 - 0 تشکر 370892

haniehz گفته است :
[quote=haniehz;454874;370794]سلام
چند وقت پیش یه مطلبی خوندم راجع به فیلمهای دفاع مقدس تیترش نوشته بود دفاع نامقدس از دفاع مقدس!
فیلمهای دفاع مقدس من بیشتر قدیمی هاش رو دوست دارم این چند روزه که تلویزیون بهم ناسبت هفته دفاع مقدس اکثرشون رو پخش کرد که من از کرخه تا راین رو کامل دیدم با وجود گذشت این همه زمان اما بازم خیلی به دلم نشست
از فیلمهای جدید هم روز سوم رو دیدیم که البته اونم بد قشنگه

سلام

چه عنوان جالبی.. دفاع نامقدس:p...

منم آژانس شیشه ای.. خداحافظ رفیق.. نفوذی.. با فیلمای قدیمی که اسمشون یادم نیست:)

مرسی ازت

 السلام علیــــــــــک یا ابا عبدالله

 

ای شیـــــعه تو را چه غــم ز طوفـــان بلا

آن جا که سفینة النجـــــــاة است حسیـــــن (ع)

 

یابن الحســـــن روحـــــــــی فداک

يکشنبه 10/7/1390 - 16:23 - 0 تشکر 371669

سلام.
می دونید فیلم دفاع مقدس، به نظر میاد باید اسطوره های رو از دوران سخت مقاومت یه ملت رو نشون بده و یه جور حماسه رو شکل بده.
من هالیوود رو مثال بزنم؟ ببنید اونها برای هر جنگی که داشتن از سیستم رسانه ای شون مخصوصا هالیوود می خواستند که فیلم هایی در توجیه جنگ بسازن که نمونه های زیادی داشت مخصوصا در ایام جنگ عراق(منکر مستندهای مخالف جنگ نیستم) و حتی ببینید یه رییس جمهورشون ترور شد کلی فیلم ساختن راجع بهش ( ما شهید رجایی و باهنر یه فیلمم ندیدم من) ... و اسطوره ها ساختن برای ملتشون اسطوره های اصلا واقعیت نداشتن ولی هنرشون اونا رو باور پذیر کرده بود در صورتی که سربازاشون اونا افسردگی و اعتیاد و تجاوز به خونه ها رو انجام می دادن!
اما اینجا یعنی سینمای ما اسطوره سوزی داریم ... مثلا نسلی که نسل حماسه ها بودند جای دادن القابی مثل حماسه سازان و ... چی لقب دادن؟ ... «نسل سوخته» می بینید سینمای دفاع مقدس گاها می خواد چنان شکافی رو القا کنه که انگار هیچ یک از نسل سوم و چهارمی انقلاب نمی تونه با نسل جبهه ها و حماسه ها ارتباط بگیره ... در صورتی که به قول دوستمون به عنوان شاهد زنده، پدرم و دوستاش که به قول اینها از نسل سوخته هست رو بهتر می فهمم تا استاد دانشگاهمون رو.
فیلمی ساخته میشه که ما به قهرمانش افتخار کنیم؟ یا نه؟ بالاخره هدف چیه؟
کشوری که هرروز در هجمه ی رسانه ای هست باید تقویت روحیه و معرفی قهرمانانی از جنس خود مردم از تنهای رسانه های باقی مونده خودمون صورت بگیره ... نه اینکه اینا هم به همون راه برن.
یا علی

برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.