• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن شمال > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
شمال (بازدید: 7054)
چهارشنبه 14/2/1390 - 6:56 -0 تشکر 314465
معماری بومی در مازندران


همان گونه که می دانیم اندیشمندان سرزمین ایران را به 4 اقلیم متفاوت از نظر آب و هوا تقسیم بندبی نموده اند که شامل : اقلیم گرم و خشک فلات مرکزی – اقلیم گرم و مرطوب حاشیه خلیج فارس- اقلیم سرد و کوهستانی و بالاخره اقلیم معتدل و مرطوب حاشیه دریای مازندران می باشد.
استان های گیلان ، مازندران و گلستان امروزی که زیر مجمو عه های مورد آخر تقسیم بندی فوق می باشند دارای ویژگی های مشترکی هستند که بسته به مو قعیت جغرافیایی خود اندکی با هم اختلاف دارند.به عنوان مثال برون گرایی مسئله ای است که در تمامی مناطق حاشیه مازندران دیده می شود .
قرارگیری خانه در وسط حیاط به لحاظ کمک به تنفس بیشتر بنا از چهار طرف است .

مسئله دیگر انجام فعالیت های روزمره زندگی در فضاهایی بالاتر از سطح زمین است که این مورد نیز در تمامی مناطق دیده شده و با افزایش میزان رطوبت در غرب این ناحیه ارتفاع فضاهای مسکونی از سطح زمین بیشتر می گردد .
شیب سقف خانه ها نکته مشترک دیگری است که این مورد نیز رابطه مستقیم با رطوبت و میزان بارندگی داشته و هرچه به سمت گیلان ( غرب ناحیه ) نزدیک شویم به شیب بام ها اضافه می شود
چیزی که در نهایت به آن می رسیم وجود اعتدالی مابین حداکثرها و حداقل ها در مازندران است .رطوبت حدواسط میزان آن در استان های مجاور یعنی استان گلستان و گیلان بوده و تنوع میزان بارندگی در منطقه دشت و ارتفاعات زمینه را برای مشاهده انواع متفاوتی از فضاهای معماری مهیا می سازد.به طور کلی می توان معماری بومی مازندران را به صورت زیر دسته بندی نمود :

معماری بومی مازندران

 معماری بومی در مازندران

الف : معماری حکومتی:معماری سفارشی حکومت های وقت بوده که معمولا” با پشتیبانی مالی و تکنیکی حاکمان و کارفرمایان اصلی همراه بوده است.این دسته از آثار به سه گروه عام المنفه ( پل ها ، آب انبارها ، کاروانسراها ) – حکومتی ( کاخ ها ، قلعه ها ) – و مذهبی( آرامگاه پادشاهان و مساجد)  تقسیم می شده است .
ب: معماری مردمی : این دسته از آثار معمولا” توسط مردمان عادی و یا به تولیت نهادهای ردمی شکل گرفته و بسته به موقعیت جغرافیایی هر محل تفاوتهای اندکی با یکدیگر دارند. زیر گروههای این دسته نیز شامل بناهای مسکونی – بناهای مذهبی و عام المنفه می باشند .
صرفنظر از نوع فضاها و فرم های به کار رفته در هر یک از انواع فوق دسته بندی یاد شده به دو گروه اصلی دیگر قابل تقسیم است که آن ابنیه ساخته شده در مناطق کوهستانی و ابنیه ساخته شده در مناطق جلگه ای مازندران است .با توجه به کمی رطوبت در نقاط مرتفع تفاوت های بسیاری در نوع ساختار ابنیه این مناطق با معماری ناحیه جلگه ای مشاهده می گردد ، این تفاوت از ساختار کالبدی گرفته تا تزیینات وابسته به معماری کاملا” مشهود بوده و به راحتی قابل تشخیص می باشد.

ولی آنچه تقریبا” در 90 درصد ابنیه مازندران ( بیشتر مذهبی و مسکونی ) مشترک است استفاده از عنصر اصلی چوب به عنوان اسکلت و ساختار ، عنصر تزیینی و حتی دیوارهای جداکننده و باربر می باشد.تنوع این عنصر و فراوانی آن همواره موجب استفاده گسترده از آن در سازه های معماری شده است ،علاوه بر آن همانطوری که بعدها خواهیم گفت در تهاجمات و داد و ستدهای فرهنگی انجام گرفته در طول تاریخ این سرزمین همواره مازنی ها در پی تکنیک ها و روشهای کار با این ماده طبیعی بوده و به دنبال کسب مهارت ها و توانایی های مربوط به کار با این ماده مهم بوده اند .
شباهت سرسازیهای رایج به صورت شیر سر به سر سازیهای رایج در کشورهای چین و هند به همان اندازه است که ظروف بدل چینی ساخته شده در دوران صفوی به نمونه های اصلی آن در چین شبیه است.

البته اندک تفاوتی که بین این دو دیده می شود طبیعتا” به لحاظ تفاوت های اقلیمی موجود بین مازندران و کشورهای خاور دور و نیز نوع نگاه مردم به طبیعت در فرهنگ های مختلف می باشد.

نگاه مردم مازندران به طبیعت همواره نگاهی اکنده از احترام بوده ، به گونه ای که هیچ گاه به عرض اندام در برابر آن همت نگماشته ، بلکه با همگون سازی ساخته های خویش با محیط پیرامون زیباترین ترکیبات ممکن را در دل طبیعت جستجو کرده اند .

ادامه دارد.......

منبع سایتموسسه پژوهشهای تاریخ و فرهنگ مازندران(سعیدسلیمانی)


 


از خـــــم ابروی توام هیچ گشــــایشی نشد***وه که در این خیال کج عمر عزیز شد تلف

  چنــد بنـــاز پرورم مهــر بتـــــان سنـگ دل***یـــاد پدر نمی کــــنند این پســـران نا خــلف 

 حافظ اگر قدم زنی در ره خانــدان به صدق***بدرقــــه رهــت شود همت شحــنه نجـــــف

 

  ₪₪۩۞۩  بفرمایید اینجا ۩۞۩₪₪  
 

 

 

چهارشنبه 28/2/1390 - 4:8 - 0 تشکر 318591


از آنجا که هدف ما در اینجا پرداختن به تزیینات وابسته به معماری این اقلیم می باشد بیش از این به این مبحث نمی پردازیم و معرفی تکنیکهای مختلف تزیین در ابنیه سنتی مازندران را آغاز می کنیم.

  کاشی کاری

از آنجا ئیکه می دانیم رطوبت صعودی با بالا آمدن از دیوار ابنیه تاریخی و تحلیل نمک های موجود در آجر جرزها و در نهایت انتقال این املاح به سطح خارجی دیوارها امکان سالم ماندن هرگونه پوشش در سطوح خارجی جرزها (از جمله لعاب کاشی ) را سلب می کند،انتظار مشاهده کاشی به مقدار زیاد در مازندران توقعی بی جا می باشد.شاهد این موضوع هم انگشت شمار بودن ابنیه های تاریخی این چنینی میباشد که یا کاشی کاری های آن به کل تخریب شده و یا درحال تخریب میباشد.

البته در قرون 7 و 8 و 9 بعضا” به گونه ای محدود ، آنهم بیشتر در برجهای آرامگاهی شاهد پیدایش کاشی های خشت به فرم ها چهارگوش و هشت ضلعی با نقوش هندسی و آیات قرآنی هستیم و حتی در دوره صفوی در کاخهای صفی آبادو چشمه عمارت و مجموعه عباس آباد بهشهر – مسجد فرح آباد ساری و کتیبه ثلث سفید با زمینه لاجوردی بصورت کاشی معرق دور تا دور بنا را از داخل زینت داده است.

با این حال نمی توان این هنر را به عنوان هنر یومی مردمان سازنده آن دانست و واضح است که در زمانی مشخص و به سفارش سیستم حاکم این تکنیک ها وارد و بعد از اتمام دوران رونق سبک سازنده آن بدست فراموشی سپرده شد

ادامه دارد.......


از خـــــم ابروی توام هیچ گشــــایشی نشد***وه که در این خیال کج عمر عزیز شد تلف

  چنــد بنـــاز پرورم مهــر بتـــــان سنـگ دل***یـــاد پدر نمی کــــنند این پســـران نا خــلف 

 حافظ اگر قدم زنی در ره خانــدان به صدق***بدرقــــه رهــت شود همت شحــنه نجـــــف

 

  ₪₪۩۞۩  بفرمایید اینجا ۩۞۩₪₪  
 

 

 

دوشنبه 16/3/1390 - 1:51 - 0 تشکر 327741

گچــــــــبري حساسيت و ضعف گچ در برابر رطوبت دامنه استفاده از آن را به عنوان ابزار هنرنمايي معماران محدود کرده و فقط در مناطق خشک و سرد سير کوهستاني اين استان شاهد رخنمايي آن هستيم نقوش در اين گچبريها علاوه بر نقوش گياهي و جانوران رايج در دوران قاجار، فرم هاي هندسي، اسليمي ،گل و مرغ ، ترکيبي از کرنتي هاي يوناني و سبدهاي پر گل ، که بعضا” گلهاي لوتوس و کنگر در ميان آنها ديده مي شود. از نمونه هاي موجود قاجاري که در ابنيه مسکوني اعياني و نيز تکايا و ساير ابنيه مذهبي منطقه کوهستاني ديده مي شود ( خانه نيما يوشيج در يوش و خانه هزار جريبي در هزار جريب نکا ).برترين نمونه کهن اين هنر در تزيينات برج رسکت مشهود مي باشد که در اواخر قرن پنجم با ترکيب هنر ساساني و اسلامي به مرتبه اي بي نظير از هنر گچبري دست يافته و بگو نه اي زيبا هنر بيش از اسلام را با الفباي اسلامي تداوم داده است. اما اين نمونه ها نيز اندک و استثنائي بوده و بواسطه نوع آب و هوا قابليت ارائه به عنوان هنر خاص اين ديار را نداشت آهکــــــبري همزيستي آهک با سازه هاي آبي دليل وجود آن در اين گونه ابنيه است مقاومت بالاي اين ماده در برابر رطوبت و فرم پذيري تقريبا” خوب آن زمينه پيدايش  اين هنر را در حمام هاي قديمي مهيا ساخت و در نتيجه در کليه نفاط کشور شاهد خودنمايي اين تکنيک در حمام ها مي باشيم . در مازندران نيز با وجود کم بودن سازه هاي داراي پوشش گنبدي ، نقوش آهکبري در تعداد بسياري از حمام هاي ناحيه دشت ديده مي شود. در اين حمام ها فرمهاي آزاد و سيال و نقوش گياهي حرف اول را زده و از هندسه منظم در نقوش خبري نيست ، تو گويي طبيعت زيباي اين خطه ، طبع هنرمند مازني را به گونه اي بار آورده که تحمل هيچگونه قيد و بندي را در بيان هنر خويش نداشته است. در نهايت مي توان گفت هنر و تکنيک آهکبري ها در مازندران نيز علي رغم زيبايي در حد و مرتبه اي نيست که به عنوان هنر خاص و بارز تزيينات وابسته به معماري اين ديار مطرح گردد. ادامه دارد.......


از خـــــم ابروی توام هیچ گشــــایشی نشد***وه که در این خیال کج عمر عزیز شد تلف

  چنــد بنـــاز پرورم مهــر بتـــــان سنـگ دل***یـــاد پدر نمی کــــنند این پســـران نا خــلف 

 حافظ اگر قدم زنی در ره خانــدان به صدق***بدرقــــه رهــت شود همت شحــنه نجـــــف

 

  ₪₪۩۞۩  بفرمایید اینجا ۩۞۩₪₪  
 

 

 

برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.