سينما و تلویزیون (بازدید: 1089)
چهارشنبه 17/9/1389 - 9:54 -0 تشکر 259429
جایگاه زن در سینمای بعد از انقلاب

 

موضوع‌ مشاركت‌ زناندر عرصه‌های‌ مختلف‌ اجتماعی‌ و پذیرفتن‌ مسئولیتها از مباحث‌ مهم‌ در جوامع‌ صنعتی‌ تلقی‌ می‌شود.

از جمله‌ چگونگی‌ حضور زن‌ در سینما نیز از این‌ قبیل‌ مباحث‌ مهم‌ است‌. آنچه‌ كه‌ سینمای‌ ایران‌ از گذشته‌ به‌ همراه‌ داشت‌، میراث ‌عبرت‌انگیز از تأثیر وابستگی‌ و اختناق‌ در قلمرو فرهنگ‌ و هنر بود; نطفه‌های‌ یك‌ تجربه ‌آوانگارد حاشیه‌ای‌ در سینمای‌ متفكر قبل‌ از انقلاب‌ بر بستر شرایط مساعد پس‌ از انقلاب‌ اسلامی‌ و علل‌ زمینه‌ساز متعدد در سینمای‌ ما، مبدل‌ به‌ گرایش‌ سبكی‌ نو و جمعی‌ شد.

 سینمای‌ ما سینمایی‌ است‌ كه‌ بیش‌ از هر هنر دیگر در ایران‌ و هر سینمایی‌ در جهان‌، به‌ هرمنوتیك‌ نو رویكرد داشته‌ و شدیداً متمایل‌ به‌ تأویل‌ گرایی‌ است‌. تأویل‌ در این ‌سینما، سیمایی‌ برجسته‌ و فرامدرن‌ و كاملا اخلاقی‌ دارد. آثار سینمایی‌ بیست‌ ساله‌ ایران ‌به‌ نحو پیچیده‌ای‌ اخلاق‌ گرا هستند و حتی‌ گاهی‌ در پشت‌ عقلانیت‌ مدرن‌ با جلوه‌های ‌اخلاقی‌ عارفانه‌ غنی‌ می‌شوند.

 اولین‌ فیلم‌ ناطق‌ ایرانی‌ در سال‌ 1212 هـ . ش‌ در هند فیلمبرداری‌ شد و با همین‌ فیلم ‌بود كه‌ تصویر اولین‌ زن‌ بازیگر روی‌ پرده‌ رفت‌. وی‌ كه‌ «روح‌انگیز سامی‌ نژاد» نام‌ داشت‌ در نقش‌ گلنار در فیلم‌ «دختر لر» بازی‌ كرد كه‌ به‌ گفته‌ سامی‌نژاد با تحمل‌ سختی‌های ‌زیادی‌ بكار بازیگری‌ اش‌ ادامه‌ داد.

 حتی‌ افراد خانواده‌ و فامیل‌ وی‌ هم‌ به‌ خاطر مطرودبودن‌ حرفه‌ بازیگری‌ مورد آزار و شماتت‌ مردم‌ قرار گرفتند. بالاخره‌ پس‌ از اوج‌ و فرودهای‌ بسیار، ساخت‌ فیلم‌ در ایران‌ رواج‌ پیدا كرد و با گذشت‌ زمان‌، زنانبیشتری‌ پا به‌عرصه‌ بازیگری‌ گذاشتند.

رفتارهای‌ جلف‌ و زننده‌ زناناینگونه‌ فیلمها ارزش‌ واقعی‌ یك‌ زن‌ بازیگر را پایین‌ آورد، زناناین‌ فیلمها، همیشه‌ در نقش‌ زنهای‌ فریب‌ خورده‌، خواننده‌، رقاص‌، روسپی‌، معشوقه‌، دزد، آدمكش‌ و ... ظاهر می‌شدند.

 در واقع‌ اصل‌ این‌ فیلمها براساس‌ انحراف‌ یك‌ زن‌ پایه‌ ریزی‌ شده‌ بود. با وقوع‌ انقلاب‌ اسلامی‌ وضعیت‌ زناندر فیلمها تغییر پیدا كرد، در ابتدا یك‌ عقب‌نشینی‌ كامل‌ مشاهده‌ شد، كمتر فیلمی‌ یافت‌ می‌شد كه‌ زنی‌ در آن‌ نقش‌ داشته‌ باشد. پس‌ از به ‌وجودآمدن‌ قوانینی‌ برای‌ ساخت‌ فیلم‌، بار دیگر «زنان‌» بر پرده‌های‌ سینما ظاهرشدند.

 با رشد فرهنگ‌ و افكار اسلامی‌ در میان‌ مردم‌; زنانبیشتری‌ روی‌ كار آمدند و «زن» موضوع‌ اصلی‌ بسیاری‌ از فیلمها شد، البته‌ در بعضی‌ از فیلمها نیز «زن‌» به‌ عنوان‌شخصیتی‌ حاشیه‌ای‌ نمود پیدا كرد. او حتی‌ اگر نقش‌ اول‌ هم‌ بود، كار اول‌ را انجام‌ نمی‌داد و این‌ مردها بودند كه‌ عقل‌ كار محسوب‌ می‌شدند و همیشه‌ از پس‌ مشكلات‌ برمی‌آمدند.

در فیلمهایی‌ كه‌ از عقاید اجتماعی‌ مردم‌ برگرفته‌ شده‌ زن‌ باید یك‌ سری‌ از محدودیتها را داشته‌ باشد كه‌ این‌ محدودیتها بیشتر توسط خود زنانبوجود می‌آمد. در واقع‌ یك‌ سری‌ پیش‌داوریها در مورد زنانوجود دارد كه‌ به‌ عنوان‌ كلیشه‌ای‌ منفی‌ نام‌ برده ‌می‌شود، اینكه‌ زناننمی‌توانند درست‌ تصمیم‌ بگیرند و مدام‌ نظر خود را تغییر می‌دهند، ایرادگیر هستند و برای‌ كار گروهی‌ مناسب‌ نیستند، یا اینكه‌ زنها فقط باید غذا بپزند، لباس‌ بشویند و یا اینكه‌ در نقش‌ دختری‌ دم‌ بخت‌ و منتظر جهاز باشند و... از جمله‌ باورهای‌ غلط در مورد زناناست‌.

دوران‌ مختلف‌ حضور زن‌ در سینمای‌ ایران‌

می‌توان‌ حضور زناندرسینمای‌ بعد از انقلاب‌ را به‌ سه‌ دوره‌ مشخص‌تقسیم‌بندی‌كرد:
دوره‌ اول‌ سالهای‌ اولیه‌ بعد از پیروزی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ و هنگامی‌ است‌ كه‌ سینما توانست‌ پس‌ از مدتی‌ توقف‌ نسبی‌، فعالیت‌ مجدد خود را آغاز كند.

فیلمهای‌ تولید شده‌ در این‌ دوره‌، حال‌ و هوای‌ دیگری‌ پیدا كرد.
اكثر آثار ساخته‌ شده‌ در این‌ سالها برگرفته‌ از وقایع‌ انقلاب‌ اسلامی‌ و یا جنگ‌ تحمیلی‌ بودند و این‌ جریان‌ دستمایه‌ تولید فیلمهای‌ سینمایی‌ شد، ولی‌ از حضور زناندر این‌ فیلمها خبری‌ نبود و یا اگر بود این‌ حضور بسیار كمرنگ‌ و بی‌جلوه‌ بنظر می‌آمد. به‌ معنای‌ دیگر فیلمها در طی‌ این‌ دوران‌ بسیار مردانه ‌ساخته‌ می‌شد. تجربه‌ تلخ‌ حضور نامطلوب‌ زناندر سینمای‌ قبل‌ از انقلاب‌ یكی‌ از دلایل‌ عمده‌حذف‌ عنصر زن‌ از سینمای‌ ایران‌ در سالهای‌ اولیه‌ پیروزی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ محسوب‌می‌شود.

با ساخت‌ فیلم‌های‌ ملودرام‌ مانند فیلم‌ گلهای‌ داودی‌ (رسول‌ صدر عاملی‌)، كم‌ كم‌شاهد حضور زن‌ در آثار سینمایی‌ هستیم‌، از این‌ به‌ بعد را می‌توان‌ دوره‌ دوم‌ نام‌ گذاشت‌،چرا كه‌ در واقع‌ فیلم‌ ملودرام‌ بدون‌ نقش‌ زن‌ معنایی‌ پیدا نمی‌كند. هر چند كه‌ این‌ حضوربسیار كمرنگ‌ بود و زناناغلب‌ به‌ ایفای‌ نقش‌های‌ حاشیه‌ای‌ می‌پرداختند.

 فاطمه‌ گودرزی‌ (بازیگر سینما و تلویزیون‌) در این‌ رابطه‌ می‌گوید: «به‌ علت‌ عدم‌ وجود نگاه‌ درست‌ نمی‌توان‌ از مؤلفان‌ سینما انتظاری‌ بیش‌ از این‌ داشت‌ كه‌ در فیلمنامه‌ها تمام‌ زنانسربلند و غیرتمند را رها كرده‌ و آنان‌ را در دم‌ كردن‌ چای‌ و سوهان‌ روح‌ مردان‌بودن‌ و اشك‌ ریختن‌های‌ توخالی‌، شهره‌ آفاق‌ نكنند

 آزیتا حاجیان‌ نیز اظهار می‌دارد: «از آن‌ روزی‌ كه‌ عطوفت‌ جزو اصول‌ موضوعه‌ اثبات ‌هویت‌ زن‌ در سینمای‌ ایران‌ قرار گرفت‌، رفته‌ رفته‌، این‌ ویژگی‌ قفس‌ خوش‌ رنگی‌ شد كه ‌ابعاد غیر قابل‌ باور آن‌ هر پرواز و هر رشد انسانی‌ او را به‌ میله‌ها، به‌ احساس‌ و عاطفه ‌محدود كرده‌، در كادرهای‌ پرنور فیلمهای‌ سینمایی‌، چیزی‌ به‌ جز صبر و حجب‌ و قناعت ‌از زنانندیدیم‌

به‌ گفته‌ ژاله‌ علو: «متأسفانه‌ امروز تصویری‌ كه‌ از زن‌ عرضه‌ می‌شود، تصویری ‌مشخص‌ نیست‌، یعنی‌ شما نمی‌توانید ما به‌ ازای‌ صحیحی‌ از آن‌ در جامعه‌ بیابید. این‌شخصیت‌ نه‌ متعلق‌ به‌ دیروز است‌ و نه‌ امروز.

 یعنی‌ نه‌ جلوه‌ گر مادرهای‌ ماست‌ و نه‌ خود ما. زنهای‌ ایرانی‌ دارای‌ اصالتی‌ خاص‌ هستند كه‌ این‌ اصالت‌ امروز اثر اندكی‌ در هنرهای ‌نمایشی‌ ما بجای‌ گذارده‌ است‌. شخصیتی‌ كه‌ از زن‌ ارائه‌ می‌شود، باید مطابق‌ با زنان ‌باشد.»‌ زمانی‌ كه‌ ما در آن‌ قرار داریم‌ طبیعتاً خواستار نمایش‌ زنی‌ است‌ كه‌ دارای‌ فرهنگ ‌و تفكر امروز باشد.

 از دیگر سو مقاومت‌ خاصی‌ را كه‌ زن‌ در طول‌ تاریخ‌ ایران‌ از خود به‌ نمایش‌ گذاشته‌، باید عرضه‌ شود. زن‌ امروز باید قدرت‌ این‌ را داشته‌ باشد كه‌ به‌ قدرت‌ خود تكیه‌ كند. البته‌ هر فیلمی‌ كه‌ راجع‌ به‌ زن‌ ساخته‌ می‌شود، زنانه‌ نیست‌; در برخی ‌مواقع‌ ضد زن‌ كامل‌ است‌. در تمام‌ فیلمهایی‌ كه‌ بعد از انقلاب‌ ساخته‌ شده‌، زن‌ در یك‌ محیط (محیط خانه‌) قرار داشته‌ كه‌ به‌ كارهای‌ رفت‌ و روب‌، نگهداری‌ بچه‌ و ... می‌پردازد و این‌ زن‌، خوب‌ گریه‌ می‌كند.

 در حالی‌ كه‌ رادیو و تلویزیون‌ باید آیینه‌ جامعه‌ باشد و تمام ‌مسائل‌ زنانجامعه‌ را حل‌ نماید. رادیو و تلویزیون‌ باید زنانرا با حق‌ و حقوقی‌ كه‌ دارند، آشنا سازند.

منابع :‌

1- مجله‌ گزارش‌ فیلم‌، شماره‌ 133، پانزدهم‌ شهریور 1375.
2-
ماهنامه‌ سینما و فیلم‌، شماره‌ 240، بیستم‌ شهریور 1378.
3-
مجله‌ گزارش‌ فیلم‌، شماره‌ 12، سال‌ نهم‌.
4-
ماهنامه‌ تدبیر، شماره‌های‌ 85 و 56 (در زمینه‌ مدیریت).
5-
شریفی‌، نوروزعلی‌، نقد و بررسی‌ فیلمهای‌ مهرجویی‌، پایان‌نامه‌ كارشناسی‌، دانشگاه‌ فردوسی‌ مشهد

كتاب نمای آبگینه (2)- مجموعه مقالات همایش زن و

چهارشنبه 17/9/1389 - 15:51 - 0 تشکر 259556

سلام . مرسی ممنونم
راستی مسابقه "حدس بزن ، امتیاز ویژه بگیر " از فردا شروع خواهد شد . تنها تا 12 ظهر فردا می توانید اعلام آمادگی کنید جهت شرکت در مسابقه :
برای شرکت در تاپیک " مسابقه سراسر هیجان " اعلام آمادگی کنید .
تنها 4 امتیاز از شما کسر خواهد شد ولی می توانید 35 امتیاز کسب کنید .

مدیریت انجمن سینما و تلوزیون

 

thank you for attention

برو به انجمن
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.
  • وبگردی