• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
انجمن ها > انجمن ادب و هنر > صفحه اول بحث
لطفا در سایت شناسائی شوید!
ادب و هنر (بازدید: 427)
پنج شنبه 11/9/1389 - 11:41 -0 تشکر 256848
مینیا تور در عهد بستان

هنر منیاتور در ایران باستانمینیاتوربه معنى عام، هر نقاشى به قطع كوچك است.

كلمه از واژه لاتین مى‏نیوم  مشتق شده است، و آن كلمه براى رنگ‏آمیزى قرمز در قرون وسطى در نسخه‏هاى مذهب بكار رفته است. سه نوع عمده از مینیاتور را ممكن است نام برد: مینیاتورهاى ایرانى و هندى كه شامل تصویرها و تذهیب‏كارى نسخه‏هاى داستانها است، تذهیب‏هاى نسخه‏هاى اروپایى قرون وسطى، كه در آنها شخصیت‏هاى مذهبى و رویدادهاى دینى در رنگ‏هاى درخشان، طلا و نقره تصویر شده، و حتى گاه در چهارچوب یك خط اصلى قرار گرفته است، و سرانجام تصویرهاى كوچك اروپایى و آمریكایى كه با روغن نقاشى و یا با رنگ‏هاى آبى بر روى كاغذ، مقواى نازك، پوست گوساله، پوست مرغ، آهن، عاج یا میناكارى بر روى آهن تصویر یا حك شده است.


از مهم‏ترین استادان مینیاتور، هنس هولبین  در آلمان، جان اسمارت  ، نیكولاس هیلارد  ، سامیوئل كوپر  ، و ریچارد كاسوى  در انگلستان، ژان و فرانسواكلوئه ، جى. بى. جى آوگوستین  ، وژان آنوره فراگونار  در فرانسه، شارل ویلسن پیل ، ادوارد گرین مالبن ، و رابرت فیلد ، در ایالات متحده.مینیاتورسازى در ایران چنانكه یاد شد، «مینیاتور» عبارت از هر تصویر یا شكلى كه در مقیاس كوچك ساخته باشند . همین طور گفته‏اند كه: مینیاتور (در نقاشى) عبارت از تصویر كوچكى است كه در پرداختن آن ریزه‏كارى بكار رفته باشد.
و آن در حقیقت نوعى نقاشى است كه خاص مشرق زمین (چین و ژاپن و بویژه ایران) است، كه

 در آن قواعد علم مناظر و مرایا (نورشناسى) و كالبدشناسى رعایت نمى‏شود  ، و رنگ‏آمیزى در آن جنبه تزیینى دارد، و جزئیات آن با ریزه‏كارى‏هاى خاص نشان داده مى‏شود .


تاریخچه. وقتى كه شاه اسماعیل در سال 916 ه ـ ق./1510م. هرات را تسخیر كرد، بهزاد هنوز نقاش دربار هرات بود. شاه اسماعیل بهزاد و عده‏یى دیگر از نقاشان را با خود به تبریز برد. گفته‏اند كه شاه مذكور آنقدر بهزاد را گرامى مى‏داشت كه او را به نصف مملكت خود معاوضه نمى‏كرد. این نقاش مشهور تا زمان پیرى (سال 928 ه.ق. /1522م). به كار خود ادامه داد و ریاست كتابخانه سلطنتى را كه در حقیقت فرهنگستان هنر ـ یعنى نقاشى، خوشنویسى و صحافى بود ـ بعهده داشت.


مینیاتورى بسیارى زیبا و جالب توجه كه منظره جنگ شتران را نشان مى‏دهد در تصرف دولت ایران است كه مى‏گویند بهزاد در سن 70 سالگى آنرا كشیده. اگرچه عده زیادى از صنعتگران به دربار صفوى در تبریز منتقل شدند، ولى بعضى از آنان در هرات ماندند و سبك مخصوص خود را ادامه دادند. بسیارى از مینیاتورهاى عالى هرات پس از رفتن بهزاد ساخته شده این صنعتگران به ریزه‏كارى كه از خصایص سبك تیمورى است اهمیت بسیار مى‏دادند. این توجه به جزئیات اشیاء مانند قالى، كف اطاق، لباس و تزئینات معمارى نقاشیهاى هرات را در میان بزرگترین مینیاتورهاى ایران قرار مى‏دهد و ثابت مى‏كند كه بهزاد تنها نقاشى بزرگ هرات نبود و رقبایى نیز داشته است.


سبك جدیدى كه در زمان سلطنت شاه طهماسب توسعه یافته به عقیده بسیارى مینیاتورسازى را به منتهى درجه ترقى رسانید. در اوایل پادشاهى او بهزاد در قید حیات بود. آقامیرك از شاگردان بهزاد و از دوستان نزدیك سلطان بود. یكى از شاگردان وى كه سلطان محمد نام داشت به مقام نقاش باشى دربار رسید و پیشواى عده‏یى از نقاشان معروف گردید. سلطان محمد به شاه جوان درس نقاشى مى‏داد. سه سال بعد از جلوس به تخت سلطنت یك نسخه شاهنامه براى شاه طهماسب تهیه گردید كه 256 تصویر داشت. این كتاب در تصرف بارون ادوارد روتشیلد (15) در پاریس است. و نقاشى آن به سلطان محمد نسبت داده شده است. كارهاى این استاد از حیث تنوع، رنگ‏آمیزى نقشه، تركیب و نیز از نظر توجه مخصوص به ریزه‏كارى مشهور است. نقاشیهاى زمان صفوى روى هم رفته از كارهاى بسیار ریز عصر تیمورى درشت‏تر مى‏باشد. با وجود این در بعضى از مینیاتورهاى صفوى بقدرى دقت در نمودن لباس بعمل آمده كه حتى نقشه پارچه بخوبى نمایانده شده. عمامه نخستین شاهان صفوى دور كلاهى پیچیده شده به طورى كه نوك كلاه از وسط عمامه بیرون مى‏آمد.


این قسم كلاه و عمامه مخصوص خاندان صفوى بود. نوك آن در اوایل همیشه قرمز رنگ بود، ولى بعد رنگهاى دیگر نیز در مینیاتورها دیده شده و بسر گذاردن آنها متداول گردیده. تاریخ یك مینیاتور را مى‏توان اغلب از شكل عمامه و لباس تعیین كرد. یكى از معروفترین مجموعه‏هاى نقاشى ایران نسخه مصور خمسه نظامى است كه اكنون در موزه بریتانیاست. تصاویر این كتاب بوسیله نقاشان مشهور دربار براى شاه طهماسب. وقتى كه در حدود بیست سالگى بود، تهیه گردیده . نام اشخاص ذیل زیر مینیاتورهاى آن دیده مى‏شود. آقامیرك، سلطان‏محمد، میرزاعلى، مولانا مظفرعلى و میرسیدعلى. این اشخاص مشهورترین نقاشان عصر خود بودند و در این یك جلد كتاب شاهكارهاى هر پنج تن هنرمند جمع‏آورى شده. چهارده تابلو نقاشى اصلى آن كتاب بوسیله لارنس بینیون ـ (Binyon ـ Lawrence) چاپ رنگى شده و انتشار یافته است.


علاوه بر این‏ها، 396 ورق این كتاب داراى حاشیه تزیین شده بسیار اعلى از طلا مى‏باشد كه نقش آن اشكال حیوانات و گل و غیره است. در میان گروه استادان فنى، میرسید على مقامى بلند دارد، چه وى در تجسم مناظر زندگانى طبیعى و زندگى دهقانى یدى طولى داشته. حیوانات را شبیه به اصل كشیده، چادر را به طرزى زیبا تزیین نموده و هنرمندى صنعتگر حقیقى در اشكال گل و پرنده و اشیاى دقیق دیگر مشهود است. همایون پادشاه هند پس از شكست خوردن از افغان به دربار شاه طهماسب گریخت و شاه ایران از او پذیرایى مجلل كرد.
او چند سال در دربار شاه طهماسب اقامت نمود و به هنگام بازگشت به محل حكمرانى خود، میرسید على را كه در تبریز با او آشنا شده بود و نیز عبدالصمد شیرازى را با خود برد. این دو هنرمند كه در خدمت همایون به هند رفتند، مؤسس سبك مخصوص هنر مغول در شمال هندوستان شدند. بوسیله نقاشى‏هاى آنان، سبك جدید از تركیب عناصر نقاشى ایرانى و مناظر و تصاویر هندوستان ایجاد گردید. تصاویر زمان شاه طهماسب معمولا مناظرى از شاهكارى‏هاى ادبى قدیم ایران است، مانند شاهنامه فردوسى، خمسه نظامى، اشعار سعدى، حافظ و یوسف و زلیخاى جامى. علاوه بر مصور ساختن كتب، تصاویر و نقاشى‏هاى جداگانه نیز كشیده مى‏شد. بسیارى از اینها تصویر جوانان خوش‏اندام است كه جامه‏یى زیبا در بردارند و بعضى از آنها ممكن است تصویر خود شاه طهماسب باشد. از كارهاى دیگرى كه در این زمان به درجه عالى رسید، تزیین حاشیه صفحات كتب بود. در این حاشیه‏ها درخت، گل و حیوانات به رنگ طلا و نقره در زمینه رنگى كشیده شده و معمولا جداگانه ساخته و تهیه مى‏شد و بعدا به صفحه‏هاى كتاب متصل مى‏گردید.


در اواخر سلطنت شاه طهماسب نقاشى بنام استاد محمدى شهرت یافت. مى‏گویند كه او پسر و شاگرد سلطان محمد بود. علاوه بر نقاشى‏هایى كه وى كشیده، سبكى جدید و زیبا در نقاشى رنگى بوجود آورده است. از سوى دیگر، به سبب ظرافتى كه وى در تصویرسازى انسان و جانوران بكار برده، شهرت دارد. در زمان شاه طهماسب سبك مهمى در نقاشى در بخارا ایجاد شد و به درجه عالى رسید. از هنرمندان مشهورى كه در این شهر مشغول بودند، شیخ‏زاده و محمود مذهب مشهور هستند. مى‏گویند شیخ‏زاده شاگرد بهزاد بود و مینیاتورهاى بخارا به سبك كارهاى استاد بزرگ مذكور است و آن براى رنگهاى روشن مخصوصا رنگ قرمز روشن كه در بسیارى مشهود است، معروف مى‏باشد. عمامه‏هایى كه در نقاشى‏هاى بخارا دیده مى‏شود وصفى مخصوص دارند و دور كلاه مخروطى شكلى پیچیده شده‏اند كه نوك آن از وسط عمامه بیرون است.


شاه عباس معروف به «كبیر» از بزرگترین حامیان و مشوقان این صنعت بود، و خود نیز نقاشى مى‏كرد. در تاریخ‏هاى زمان او اسم عده زیادى از نقاشان و خوش‏نویسان ذكر شده، ولى بسیارى از آنان مشهور نیستند. هنر مینیاتورسازى كه در زمان شاه طهماسب به منتهى درجه ترقى خود رسیده بود، در این موقع رو به انحطاط رفت. هنرمندان عصر شاه عباسى وقت خود را به نسخه برداشتن از كتب صرف مى‏كردند. از كتبى كه در این عهد مكرر مصور و با مینیاتور تزیین مى‏شده شاهنامه فردوسى است. تصویر اشخاص و نقاشى‏هایى از زندگانى روزانه و معمولى این زمان مرسوم گردید. تأثیر هنر اروپا در این دوره نیز مشهود مى‏گردد. سعى شده كه به جاى سبك تزیینى مینیاتورهاى نخستین، مناظر طبیعى و تصویر اشخاص و دورنما كشیده شود. روى هم رفته رنگ‏آمیزى این زمان ـ با اینكه نوع تازه‏یى از رنگ‏هاى پرتقالى و بنفش بكار برده شده ـ به خوبى دوره قبل نیست. وضع لباس در زمان شاه عباس تغییر مى‏كند.


تصاویرى كه از بانوان این عصر كشیده شده آنان را معمولا با شالى نشان مى‏دهد كه روى سر كشیده‏اند. جامه‏هایى كه همواره در مینیاتورها دیده مى‏شود، قبایى بلند است كه تا روى زمین مى‏رسد، ولى در زمان شاه عباس كمرچینى كه تا بالاى زانو مى‏رسید و روى آن كمربند مى‏بستند، بعضى اوقات در مینیاتورها جاى قبا را گرفته. لباس مردم معمولى و بازارى این زمان در بعضى مینیاتورها دیده مى‏شود. از میان صنعتگران این دوره مشهورتر از همه رضاى عباسى است. اگر چه او مینیاتورساز نیز بود، ولى بیشتر به جهت نقاشى رنگى معروف است. در این فن وى مؤسس سبكى مخصوص است و دست او در ترسیم خطوط منحنى بسیار قوى است. این خطوط با خطوط دیگر توأم شده و مخصوصا موى‏سر و ریش خوب نمایش داده شده است. موضوع‏هایى كه كشیده اغلب تصاویر زوار دراویش و جوانان را نشان مى‏دهد. سبك او بعد از وى مورد تقلید دیگران واقع گردید و بسیارى از صنعتگران به شیوه او نقاشى مى‏كردند. یكى از پیروان معروف وى شفیع عباسى پسر اوست كه در زمان شاه عباس دوم مى‏زیسته است. باید دانست كه در این ایام انحطاط شروع شده و صنعت نقاشى روى به انحطاط نهاده است.

 

برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.