• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
سينما و تلویزیون (بازدید: 256)
يکشنبه 25/7/1389 - 13:15 -0 تشکر 242688
«سن پطرزبورگ» فیلمی با رنگ و بوی كمدی های مدیری!

یادداشتی بر فیلم كمدی «سن پطرزبورگ» ساخته بهروز افخمی

چند صباحی هست عادت کرده ایم به این که به خودمان بقبولانیم قرار نیست روی پرده سینماهای کشورمان فیلم قابل قبولی ببینیم. این به خصوص در آثار اکران شده در دوره اکران پیشین-عید فطر-کاملا نمود داشت و به یکباره پنج فیلمی اکران شدند که هیچ یک آثار قابل قبول و حتی قابل ارزشگذاری نبودند! این روند البته گاهی با سکته هایی هم مواجه شده است، به خصوص با نمایش آثاری چون «کیفر»، «هفت دقیقه تا پاییز» و... که با وجود نقص های بعضا درشت شان لااقل آثار قابل تامل و متفکرانه ای را به مخاطب عرضه كرده اند.

این روند البته در سینمای کمدی این روزها به معنای واقعی کلمه فاجعه بار و رقت انگیز است و حتی عده ای از کارشناسان را مجبور به فاتحه خوانی برای سینمای کمدی ایران کرد! این سال ها کمتر فیلم کمدی در این مملکت ساخته و عرضه شده که علاوه بر خوش رنگ و لعاب بودن و خنداندن تماشاگر لااقل مخاطب را به اندکی تفکر وادارند و حتی اگر چیزی به سلیقه مخاطب نمی افزایند، چیزی هم کم نکنند! در این میان در سال جاری اثری ساخته شد با نام «پسر آدم، دختر حوا»، به کارگردانی رامبد جوان، کمدین محبوب و خوش فکر این روزها که با وجود عدم بهره گیری از فیلمنامه و مضمون به خصوصی، لااقل با آفرینش یک کمدی آبرومند و بامزه- حتی با طنز موقعیت و کلامی- هم بازخورد خوبی داشت و هم مخاطبان را با کمدی خوب آشنا کرد.

در ادامه این روند چند روزی هست که اثری بر پرده سینماها نقش بسته که اکرانش را با وجود تمامی نقاط ضعف متعددی که دارد، باید به فال نیک گرفت.

«سن پطرزبورگ»، فیلم جدید بهروز افخمی است. اثری از سازنده ای صاحب فکر و خوش ذوق که پیش از این و با آثار قابل تامل و معتبری همچون «شوکران»، «گاوخونی» و «روز فرشته»، نامش را به عنوان یک کارگردان صاحب سبک سینمای معاصر ایران، به ثبت رسانده است.

بهروز افخمی در «سن پطرزبورگ»، همان طور که خودخواسته و اعلام کرده، انگیزه اصلی خود را بر این گذاشته که اثری بسازد تا رنگ و بوی کمدی های متفکرانه مهران مدیری را داشته باشد و خوشبختانه این تاثیرپذیری که گاهی برای بسیاری از فیلم ها تبدیل به پاشنه آشیلی انکار ناپذیر می شد اینجا مبدل به اتفاقی قابل قبول گردیده است. اتفاقی که البته بیش از هر چیز، نیاز به یک نویسنده کمدی خوش فکر و موثر داشته و افخمی همین کار را انجام داده و به سراغ بهترین نویسنده کمدی این روزهای سینمای ما رفته است: پیمان قاسم خانی.

افخمی برای رسیدن به نوع جدیدی از کمدی در سینمای ایران از دو حربه استفاده کرده: یکی از طنزهای کلامی که کاملا امضای پیمان قاسم خانی را بر پای خود دارند و دیگری، خلق موقعیت های کمیک در دل موقعیت هایی که مخاطب توقع شوخی با آنها را ندارد و به نوعی خرق عادت محسوب می شود.

فیلم داستان دو جوان آس و پاس را روایت می کند که با رخ دادن تصادفی راز گنجی را از پیرمردی روس تبار می شنوند و به دنبال آن ماجراهای بسیاری دامنشان را می گیرد. پیمان و مهراب قاسم خانی، بزرگ ترین محوریت داستان فیلم را بر همین وجه درام اثر استوار گردانیده اند. کریم و فرشاد، آشکارا از دو قطب مختلف جامعه اند که با وجود تناقض های اساسی موجود در کردارشان، در نقطه ای به هم می رسند: شارلاتانیسم! قاسم خانی، همانند سایر نوشته های خود، بر دیالوگ های کمیک تاکید بسیاری دارد و همین موجب شده فیلم یک ویژگی اساسا مهم داشته باشد که البته می تواند برای کارگردان مخرب باشد.

«سن پطرزبورگ» بیش از هر چیزی، فیلم پیمان قاسم خانی است و در درجه دوم ساخته بهروز افخمی. سایه سنگین پیمان قاسم خانی و برادرش در تک تک سکانس ها و به خصوص دیالوگ های دو پهلو و کنایی-که هم رنگ و بوی آثار روشنفکرانه مدیری را دارند و هم طنز موقعیت رضا عطاران به شدت احساس می شود و این در جاهایی کار افخمی را کم رنگ می كند اما دلیل اینکه فیلم به همین دلیل دو قطبی بودن به اثری دوپاره تبدیل نشده، هماهنگ بودن ساختار خوش رنگ و لعاب فیلم با محوریت داستانی آن است. به خصوص در لوکیشن های بسته داخلی که از اعمال موکد شخصیت ها- با بازی غیر منتظره و بسیار خوب محسن تنابنده و حتی بیشتر از وی، خود پیمان قاسم خانی- گرفته تا کادر بندی و دکوپاژ های اغراق شده افخمی، همگی در به بار نشستن بار طنز و همچنین موقعیت های دراماتیک اثر، مناسب جلوه می کنند و قابل قبولند. اما مشکل اینجاست که تم اصلی اثر-که گویی با نیم نگاهی به «گنج قارون» سیامك یاسمی نگاشته شده. و با وجود پتانسیل های بسیار برای تبدیل شدن به یک داستان پرکشش، عملا از کمدی کلامی و موقعیت اثر جامانده و به عبارت دیگر تمام کشش خود را در حد همان ایده اولیه جذاب و مبدعانه-انتقال گنج سلطنتی تزار روس به جایی که به فکر احدی هم نرسیده: ایران و ماجراهای کریم و فرشاد برای رسیدن به آن-نگاه می دارد و در اجرا حتی با وجود تمهید جالب قرار دادن نریشن ناصر طهماسب روی تصاویر تاریخی مربوط به تاریخچه گنج که الحق اجرای بسیار خوب و هنرمندانه ای، چه از جانب کارگردان و چه صداپیشه، دارد، چندان جا نیفتاده. این می تواند از یک سو به دلیل علاقه بیش از اندازه افخمی به مانور روی کمدی لحظه ای باشد که موجب شده داستان اصلی کمرنگ شود و از یک سو می تواند به خاطر بداهه پردازی بازیگران شکل گرفته باشد. به همه اینها اضافه کنید حضور شخصیت کاملا کلیشه ای و نه چندان کارآمد امین حیایی را-که گویی دوست می دارد تا انتهای عمر همین تیپ داش مشدی و لات مسلک را حفظ کند و قصد تغییر ندارد- كه نه تنها کارکردی ندارد بلکه جاهایی به کلیت اثر لطماتی نیز وارد کرده. به خصوص در چند سکانس بسیار کش دار کلیسا که حضور وی تنها برای پررنگ کردن قابلیت های وی در عرضه میمیک و رفتارهای کمیک در فیلم تعبیه شده و هیچ نقش دیگری ندارد.

اما بخش هایی که به بهروز افخمی مربوط می شود، امتیازات و نقاط ضعف مخصوص به خود را دارد. بزرگ ترین کامیابی افخمی در بخش اکت بازیگران به دست آمده است. کافی است دقت کنید به زوج به یادماندنی داستان، با بازی محسن تنابنده و پیمان قاسم خانی. بهروز افخمی با همین انتخاب هوشمندانه و البته سرشار از ریسک، به در آمدن بار طنز فیلم کمک شایانی کرده. اورسون ولز جایی گفته: نویسندگان اغلب بازیگران بزرگی هستند. این سخن گوهربار در فیلم جدید افخمی نمود فراوانی دارد. بازی دو بازیگر اصلی فیلم به دلیل درک بالای آنها از موقعیت های طنز خلق شده، بسیار طبیعی و بامزه از کار در آمده و قطعا برگ برنده اصلی فیلم نیز همین بازی متفاوت زوج اصلی فیلم است. (هرچند که ممکن است به قیمت نفروختن فیلم تمام شود اما تجربه بسیار موفقی از کار در آمده.) بگذریم که بازی بهاره رهنما در یکی از نقش های کلیدی اثر با وجود اینکه خیلی هم بد نیست اما متاسفانه برای مخاطب عام، کاملا کلیشه است و به هیچ عنوان حرف جدیدی برای ابراز ندارد. به اینها اضافه کنید ریتم به شدت کند یک سوم پایانی داستان را که با وجود انواع و اقسام شوخی ها کاملا حوصله سر بر از کار در آمده و بخصوص تدوین در این سکانس ها به شدت توی ذوق می زند و قابل بحث نیست. پایان بندی کار نیز به شدت عجیب و غریب و نچسب از کار در آمده و حتی گره گشایی کنایی اثر- یک شبه تزار شدن کریم! - نیز کمک شایانی به قابل قبول شدن پایان بندی اثر نکرده است.

«سن پطرزبورگ» همچنین در عبور از برخی خط قرمزهای اساسی نیز پیشتاز است. پیمان قاسم خانی با استفاده از تجربیات بسیارش در عرصه نویسندگی، با عبوری هوشمندانه و کاملا ظریف و بدیع، چنان بازی با برخی نکات انجام می دهد که جالب توجه است. کافی است دقت کنید در سکانس بسیار خوب حضور دو شارلاتان داستان در خانه کتی. این بخش علاوه بر اینکه یکی از بهترین موقعیت های کمدی بیست سال اخیر سینمای ایران را عرضه می کند یکی از جسورانه ترین و قابل ریسک ترین این تجربه ها را نیز رقم می زند: به خصوص شوخی در مورد جراح پروستات و دكتر پوست و.... قاسم خانی علاوه بر اجرای بسیار خوب خود در این صحنه، دیالوگ ها و موقعیت را یکی پس از دیگری و به قدری ظریف ردیف کرده و به نمایش گذاشته که بدون باج دادن به مخاطب، به شدت خنده دار و طبیعی از کار در آمده اند. یا کافی است دقت کنید به خاطرات فرشاد از دوران حبس، با آن نورپردازی بی نظیر صحنه، و ببینید که بهروز افخمی و تیم سازنده اش، از چه هوش سرشاری بهره می برند!

«سن پطرزبورگ» در نهایت و با وجود کاستی های بسیاری که دارد اثر مفرح و جذابی است که سینمای کمدی بی رمق و کم مایه این روزهای کشور ما به شدت کمبودش را احساس می کرد. هرچند که فیلم مناسبی برای تمام اعضای خانواده نیست! بهروز افخمی، با وجود فاصله بسیار میان آثاری چون «شوکران» با «سن پطرزبورگ»، نشان می دهد که رگ خواب تماشاگرانش، چه بینندگان خاص و چه عام را به خوبی می شناسد و این تنوع ژانر بسیار جالب، بی شک نقطه قوتی است در کارنامه هنری نسبتا پربار وی.

 

 

برو به انجمن
فعالترین ها در هفته گذشته
انجمن فعال در هفته گذشته
مدیر فعال در هفته گذشته
آخرین مطالب
  • آلبوم تصاویر بازدید از کلیسای جلفای...
    آلبوم تصاویر بازدید اعضای انجمن نصف جهان از کلیسای جلفای اصفهان.
  • بازدید از زیباترین کلیسای جلفای اصفهان
    جمعی از کاربران انجمن نصف جهان، در روز 27 مردادماه با همکاری دفتر تبیان اصفهان، بازدیدی را از کلیسای وانک، به عمل آورده‌اند. این کلیسا، یکی از کلیساهای تاریخی اصفهان به شمار می‌رود.
  • اعضای انجمن در خانه شهید بهشتی
    خانه پدری آیت الله دکتر بهشتی در اصفهان، امروزه به نام موزه و خانه فرهنگ شهید نام‌گذاری شده است. اعضای انجمن نصف جهان، در بازدید دیگر خود، قدم به خانه شهید بهشتی گذاشته‌اند.
  • اطلاعیه برندگان جشنواره انجمن‌ها
    پس از دو ماه رقابت فشرده بین کاربران فعال انجمن‌ها، جشنواره تابستان 92 با برگزاری 5 مسابقه متنوع در تاریخ 15 مهرماه به پایان رسید و هم‌اینک، زمان اعلام برندگان نهایی این مسابقات فرارسیده است.
  • نصف جهانی‌ها در مقبره علامه مجلسی
    اعضای انجمن نصف جهان، در یك گردهمایی دیگر، از آرامگاه علامه مجلسی و میدان احیا شده‌ی امام علی (ع) اصفهان، بازدیدی را به عمل آوردند.